قىلمىستىق جازانىڭ ەڭ وڭايى – قوعامدىق جۇمىسقا تارتىلۋ. ءتىپتى, مۇنى قالىپتى تىرلىگىنەن ايرىلماۋ دەپ ەسەپتەسە دە بولعانداي. بۇل جازالانۋشى ءۇشىن, ال ەكىنشى جاعى – ونىڭ تاراپىنان قوعامعا پايدالى ءىس ىستەلىنەدى, ياعني ول قوعامنىڭ دامۋىنا, ەل-جۇرتتىڭ يگىلىگىنە ۇلەس قوسادى دەگەن ءسوز. ەلەۋسىز تەرىس قىلىق سيپاتىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن تاعايىندالاتىن بۇل جازالاۋ ءتۇرى كەڭەس وداعىنان بەرى قولدانىلىپ كەلەدى. مۇنداعى ماقسات – قۇقىق بۇزۋشىلاردىڭ جاساعان ءىس-ارەكەتتەرىنە جازالاۋ شاراسى قولدانىلعان كەزدە, ولار قوعامعا پايداسى تيەتىن جۇمىستارعا تارتىلا وتىرىپ, تاربيەلەنەدى – ەكىجاقتى پايدالى.
قوعامدىق جۇمىستار سوت ۇكىمىمەن, قىلمىستىق تەرىس قىلىقتار جاساعانى ءۇشىن تاعايىندالاتىنى بەلگىلى. اعىمداعى جىلى ماڭعىستاۋ وبلىسىندا قىلمىستىق تەرىس قىلىق جاساعانى ءۇشىن 308 تۇلعا قوعامدىق جۇمىستارعا تارتىلسا, قازىرگى تاڭدا 140 تۇلعا قوعامدىق جۇمىستاردى اتقارۋدا.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى قىلمىستىق كودەكسىنىڭ ديسپوزيتسياسىنا سايكەس قوعامدىق جۇمىستار 20 ساعاتتان 100 ساعاتقا دەيىن بەلگىلەنەدى. جۇمىستار قارتتار ۇيىندە, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى تۇلعالار ۇيىندە, قوعامدىق ورىنداردا, قوعامدىق جولداردا جانە ايالدامالاردا ورىندالادى.
ءبىر قىزىعى, جازانىڭ ەڭ وڭاي ءارى ءتيىمدى تۇرىنەن بوي تارتىپ, باس ساۋعالايتىندار دا جوق ەمەس ەكەن. ولاردىڭ "شوپكە ايداسا, تاقىرعا قاشۋى" قوعامدى تاربيەلەۋگە كونبەۋ نەمەسە ءوز قىلمىسىنا وكىنبەۋ, قىلمىستى قايتالاۋ مۇمكىندىگىنىڭ بولۋىمەن قورقىتادى. بۇل ارەكەتكە جازا قانداي؟
"جۇمىس جاساۋدان باس تارتىپ جانە جالتارىپ جۇرگەندەر دە بار, ولارعا قوعامدىق جۇمىستاردى قاماۋعا اۋىستىرۋ تۋرالى سوتقا ۇسىنىس جولدانادى. نەگىزىنەن, "قوعامعا بورىشىن بەرۋ – يگىلىكتى ءىس" دەگەن ۇرانمەن كوپشىلىگى جۇمىستاردى ادال نيەتپەن ورىندايدى", دەيدى ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى دەپارتامەنتى پروباتسيا قىزمەتىنىڭ باستىعى عابيت چۋتابەكوۆ.
قوعامعا قىزمەت ەتۋ – ازاماتتىق پارىز. "سەن دە ءبىر كىرپىش دۇنيەگە, كەتىگىن تاپ تا بار, قالان!" دەپ اباي ايتقانداي, ءاربىر جازاسىن وتەۋشى ازامات ءوز جۇمىسىمەن ەلىنە پايدا كەلتىرسە, ءارى ءوزى اعاتتىعىن تۇسىنە وتىرىپ قايتا تاربيەلەنىپ, جازالى جولعا قايتا تۇسپەۋدىڭ ءمانىن ۇعىنىپ, قامىن جاساسا دەيسىڭ... ال بۇل ىزگى ويدى, يگىلىكتى جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنە الماعاي قوعامدىق جۇمىسپەن تاربيەلەۋدەن بوي تاسالايتىنداردىڭ ءوز تاعدىرىن تىعىرىققا تىرەپ, جەڭىلدەن قاشامىن دەپ اۋىرعا كەز بولارىن ويلامايتىنى قيىن.
