كينو • 06 قاراشا، 2020

پاندەميا تۋدىرعان «پارتيزان كينوسى»

35 رەت كورسەتىلدى

اۆتورلىق بولسا دا، كوممەرتسيالىق بولسا دا، كينو قىمبات ونەردىڭ قاتارىنا جاتادى. تابىسقا كومىلىپ قالۋدى كوزدەپ، كاسساعا جۇمىس ىستەيتىن رەجيسسەرلەر تۇگىلى، شىعىنعا باتسا دا ناعىز شىنشىل كينو تۇسىرۋمەن اينالىساتىن شىعارماشىلىق يەلەرىنىڭ ءوزى بولاشاق فيلمىنە مەملەكەت تاراپىنان بولىنەر بيۋدجەتتىڭ مولداۋ بولعانىن قالاپ تۇرادى. سوندىقتان «تەگىن» دەگەن ءسوزدى ەستىسە، كينونىڭ توڭىرەگىندە جۇرگەندەر ميىعىنان ك ۇلىپ، مازاقتاپ كەتەدى. ال كينەماتوگرافيادا تەگىن تۇسىرىلەتىن فيلمدەر بار جانە ول «پارتيزان كينوسى» دەپ اتالادى.

«تەگىن» دەپ ميلليونداعان بيۋدجەتپەن سالىستىرعانداعى جالپىلاما ءسوز، ايتپەسە تو­لىق­تاي تەگىن كينو بولمايدى، كەز كەلگەن كينو شىعىندى قاجەت ەتەدى. تۇسىرەتىن تەحنيكا كينوستۋديا تاراپىنان تەگىن بەرىلدى دەگەن كۇننىڭ وزىندە، بەرىگە سال­عاندا، ون-ون بەس مىڭ دوللاردى قايتسە دە قاجەت ەتەدى. پارتي­­زان كينوسىنداعى باستى قاعيدا – ­يدەيا مەن دوستىق. قازىر يىعىنا توي ­كامەراسىن اسىپ الىپ تا، ءتىپتى تەلەفونمەن دە كينو تۇسىرۋگە بولادى دەپ ەسەپتەيتىندەر بار. بۇل ءادىس اسا كوپ شىعىندى قاجەت ەتپەۋى مۇمكىن. الايدا ماسەلە مىنادا: كاسىبي اكتەرلەردى شا­قىرا وتىرىپ، ولارعا اقشا تولە­مەي، تەگىن فيلم تۇسىرۋگە بولا ما؟ پارتيزان كينو ءتۇسىرۋ ءۇشىن اۆتومات اسىنىپ، جاۋدان جاسىرىنىپ، جەر باۋىرلاپ ەڭبەكتەپ، ورمانعا بارۋدىڭ قاجەتى جوق. كينوگەرلەردىڭ ءوز اراسىندا وسى­لاي اتالعانىمەن «پارتيزان» بولۋعا كەز كەلگەن اكتەر دە، وپەراتور دا، كومپوزيتور دا، سۋ­رەت­شىلەر دە كەلىسە بەرمەيدى جا­نە بۇل جانرعا كوزقاراس تا بىر­كەلكى ەمەس. بۇل كينونىڭ ال­عاشقى وكىلدەرى پايدا بولعاندا «پار­تيزان كينوسى دەگەن بولماي­دى، بولۋى مۇمكىن دە ەمەس! پارتيزان دەگەن جاۋ جەرىنە بارىپ ارەكەت جاسايتىن ادام. سوندا بۇلار كىمدى جاۋ ساناپ وتىر؟ كينو دۇرىس نيەتتەن، تازا جۇرەكتەن تۋى ءتيىس» دەپ اتتانداپ شىققاندار دا بول­دى. شىنىندا دا، داعدارىس پەن ەكو­نوميكالىق قيىندىقتان كوز اش­پايتىن كەزەڭدە اقشاسىز كينو ءتۇسىرۋ دەگەنىڭىز اقىلعا سىي­مايتىن ابسۋرد تىرلىك قوي. ءتىپ­تى اتاعى جەر جارعان ءارتىس تۇ­گى­لى، جالت ەتىپ ءبىر كورىنەتىن ەكى سەكۋندتىق ەپيزودىنا دا قى­رۋار قالاماقى الىپ ۇيرەنىپ قالعان اكتەردىڭ «پارتيزان» بولۋدان ات-تونىن الىپ قاشاتىنىن تۇسىنۋگە بولاتىن دا سياقتى. بى­راق سوعان قاراماستان پارتيزان كينوسى ءومىر سۇرۋگە تولىق قۇ­قىلى، ەڭ باستىسى، ونى دا جان-جۇرەگىمەن ءسۇيىپ ىستەيتىن كينوگەرلەر بار. مەيلى، ميلليون بەرمەسە، قارا تىرناعىن دا قي­مىلداتقىسى كەلمەيتىندەر تۇ­سىرمەي-اق قويسىن، الايدا كاسىبىن قالتقىسىز سۇيەتىن، ونەرگە شىن بەرىلگەن ءجالاڭتوس-جاناشىرلار قالاي دا تابىلادى، مىنە، سولار عانا كوزىن جۇمىپ تۇرىپ، ول جانرعا بەل بۋىپ بارا الادى.

«پارتيزان كينوسى» – قازاق­ستان كينەماتوگرافياسى ءۇشىن جاڭا باعىت. ازىرگە ءوز يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا كوز­سىز ەرلىككە بارىپ، تەگىن فيلم ءتۇ­سى­رىپ تانىلعان رەجيسسەرلەر جوق­تىڭ قاسى بولعانىمەن، اۋىزدى قۋ شوپپەن سۇرتۋگە دە بولمايدى. بۇل باعىتتىڭ «كىندىك اكەسى» دەپ كوپشىلىك رەجيسسەر دارە­­جان ومىرباەۆتى اتاپ ءجۇر. سوناۋ جىل­دارى ءادىلحان ەرجانوۆ، اس­قار ۇزاباەۆ، ارسلان اكۋباەۆ، جاسۇلان پوشانوۆ، مۇرات ما­حان، تالعات بەكتۇرسىنوۆ، دەنيس بوريسوۆ سياقتى بىرقاتار رەجيسسەرلەر بىرىگىپ، قازاقستاندىق «پارتيزان كينوسى» قوزعالىسىن قۇرىپ، مانيفەستىن جازىپ تۇ­رىپ، فيلمدەر تۇسىرە باس­تادى. الايدا ەرجانوۆتىڭ «قو­جا­يىندار» دەگەن ءفيلمىن شەتەل ماقتاعانىمەن، جەرگىلىكتى شە­نەۋنىكتەر ۇلكەن ەكراننان كور­سەتپەك تۇگىلى، «قازاقستاننىڭ اتى­نا كىر كەلتىردىڭ» دەپ جاس رە­جيسسەردى يت قوسىپ قۋعا دەيىن بار­دى. مۇنىمەن قازاق پارتي­زان كينوسى قوزعالىسىنىڭ بەل­سەن­دىسى ءا.ەرجانوۆتىڭ تاۋى شاعىلا قوي­مادى، بۇدان كەيىن دە بىرنەشە ءفيلمى شەتەلدىك جۇلدەلەرگە يە بولدى، «تۇرتۋگە» بولمايتىن تا­­قىرىپتاردى توڭىرەكتەيتىن با­تىلدىعىنان بولار، مۇنداعى ءوز ارىپتەستەرى اراسىنداعى بە­دە­لى دە جامان ەمەس. بۇل قوزعا­لىس وتكەن عاسىردىڭ 50-60-جىلدارى مەلودرامالارعا كەڭىر­دە­­­گى­نەن مەلدەكتەي تويىپ بول­عان انگ­ليادا، ءسال كەيىنىرەك ار­گەن­­تي­نادا پايدا بولعان ەكەن. ەڭ وتكىر ءارى تەرەڭدەپ كەتكەن الەۋ­مەتتىك ماسەلەلەرگە نازار اۋدار­تۋدى، جالپى كينوداعى قا­تىپ قالعان دوگمانى سىندى­رۋدى مۇرات تۇ­تادى. بىراق بولماشى عانا بيۋدجەتپەن الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتى كورسەتكەن كينوداعى جاڭا فورما باتىس رەجيسسەرلەرىنىڭ قول­داۋىنا يە بولعانىمەن، «پروكات» دەيتىن پارمەنى كۇشتى ال­­پا­­ۋىتتىڭ ماڭايىنان جۇ­رە ال­ماي­تىن «پارتيزان كينو­سى­نىڭ» قا­زاق توپىراعىندا ءوسىپ-ءونۋ مۇم­­كىندىگىن ءبىردى-ەكىلى ەر­جا­نوۆ­­تاردىڭ پايدا بولۋى تۇپ­كى­لىكتى شەشىپ بەرە المايتىنىن ناق­تى جاعدايدىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىر.

سوعان قاراماستان جاھاندى جايلاپ، الەمدى قورقىنىش قۇر­ساۋىندا ۇستاپ كەلە جاتقان پان­دەميانىڭ قازاقستاننىڭ باسى­نا سالعان قاسىرەتى، سۇمدىعى تۋ­رالى بەلگىلى رەجيسسەر بولات قا­لىمبەتوۆ جاقىندا ءتۇسىرۋدى باستاعان «پارتيزان فيلمىندە» بوياماسىز كورسەتۋدى ماقسات ەتىپتى. رەجيسسەر اكتەردى دە، فيلمگە قاتىساتىن باسقا مامانداردى دا الىستان ىزدەگەن جوق. ءوزى تۇ­سىرگەن، ءوندىرىسى جاقىندا عانا اياق­تالىپ، جارىققا شىعۋىن كۇتىپ جاتقان «مۇقاعالي» فيلمىنە قاتىسقان شىعارماشىلىق توپ شىپ-شىرعاسى بۇزىلماي جاڭا ءفيلمنىڭ ىشىنەن تابىلىپتى. «پارتيزان كينوسى يدەيا مەن دوستىققا قۇرىلادى» دەگەن قاعيدانىڭ راستىعى وسى جەردەن كورىنەدى. ناعىز كينو اسارى. فيلم سيۋجەتىن قىسقاشا مازمۇنداعاندا بىلاي. فيلم ۆيولونچەلدە وينايتىن ادام اتتى مۋزىكانتتىڭ ءومىرىن باياندايدى. تالانتتى ادامداردىڭ ءبىر تولقىنى جاقسى ءومىر اڭساپ شەتەلگە كەتىپ جاتقان كەزدە، ادام دا ات باسىن سول دۇرمەككە قاراي بۇرعان ەدى. ول شەتەلدە جۇرگەن كەزدە الماتىداعى جەر ۇيىندە گاز باللونى جارىلىپ، ءۇيى ورتەنىپ، وتباسىنداعى ادامداردىڭ ءبارى قايتىس بولادى. ادام الماتىعا ورالادى. كەلسە، ءۇيى دە، جارى مەن بالالارىنىڭ سۇيەگى دە جوق. قايتادان جۇمىسقا ورنالاسپاق بولىپ، ءوز ۇياسى وپەرا تەاترىنا كەلگەن ەدى، باستىعى «كەرەك كەزدە وتانىڭدى تاستاپ كەتىپ قالعانسىڭ» دەپ قابىلدامايدى. ەكەۋىنىڭ اراسىندا تۇسىنبەستىك تۋىپ، اقىرى ادام ەسىكتى تارس جاۋىپ كەتۋگە ءماجبۇر بولادى. ءدال وسى كەزدە ىندەت باستالىپ، جامان تۇماۋ ەلدى جايلاپ، دالادا قاڭعىپ قالعان ادام زەينەتكەر نادەجدا يۆانوۆنانىڭ ءۇيىن پانالايدى. زەينەتاقىسى از كەيۋانانىڭ دا تۇرمىسى جە­تىسىپ تۇرعان جوق، پاتەراقى، ازىق-ت ۇلىك الۋعا قينالعان سوڭ ادام قولىنداعى اسپابىن ساتۋعا ءماج­بۇر بولادى...

ء«ارى قاراي اڭگىمەلەپ بەر­سەم، تۇك تە قىزىعى بولماي قا­لادى. از ۋاقىت كۇتسە، كو­رەر­مەن ءوزى دە جاڭا فيلممەن قاۋى­شادى» دەيدى ب.قالىمبەتوۆ. رە­­جيسسەردىڭ اڭداتپاسىنا قارا­عان­دا، جالپى سيۋجەتى ادام تاع­دىرىنا قۇرىلعان فيلم «كو­روناۆيرۋس كەزىندە ونەر ادامدا­رى قالاي ءومىر ءسۇردى؟» دەگەن ما­سەلەنى كورسەتۋگە ارنالعان.

تاقىرىپ وتە وزەكتى. اسىرەسە ءدال قازىر. قوعام باسىنا تۇسكەن اۋىرتپالىققا نەمقۇرايدى قا­راي الماعان رەجيسسەر ءوز ازامات­تىق كوزقاراسىن بىلدىرمەك. بۇگىنگى رەجيسسەرلەرىمىزگە جەتپەي جات­قانى دا وسى قاسيەت – ازاماتتىق ءۇنىن ەستىرتۋ. ساقا كينوگەرلەر ايتىپ جۇرگەندەي، «پارتيزان كينوسى» دەگەن ستۋدەنتتەردىڭ، كي­نوعا العاش قادام باسقان جاس رەجيسسەرلەردىڭ ءوزىن دالەلدەۋگە ارنالعان باعىتى ما، الدە قا­لىمبەتوۆ، ومىرباەۆ سياقتى قا­لىپتاسقان رەجيسسەرلەردى دە قى­زىقتىراتىن جانر ما، جاڭا با­عىتتىڭ ءارى قارايعى تاعدىرى قالاي ايقىندالاتىنى بەلگىسىز. بەلگىلىسى، كىم شىندىقتى ايتۋدى پارىزى ساناسا، «پارتيزان كينو» دا قولىنا شىراعدانىن ۇستاپ، شىندىق ىزدەپ، جەر باۋىرلاپ العا قاراي جىلجي بەرەدى.

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇرلانعان 28 كولىك تابىلدى

وقيعا • بۇگىن، 15:11

اتىراۋدا 23 ادامدى شايان شاققان

ايماقتار • بۇگىن، 13:35

سپورت جاڭالىقتارىنا شولۋ

سپورت • بۇگىن، 09:11

سۋرەتشىلەر ءۇيى اشىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 09:08

بال بۇلاق بولىپ اقتى

ايماقتار • بۇگىن، 09:07

وڭايلىقپەن ەم قونبايدى

مەديتسينا • بۇگىن، 09:05

بارەكەلدى، ۆيكتوريا!

سپورت • بۇگىن، 09:02

ۇقساس جاڭالىقتار