ۆەبينارلار ءبىلىم بەرۋ سالاسى ماماندارىنىڭ COVID-19 جاعدايىندا مەكتەپپەن بايلانىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ شارالارىن جۇزەگە اسىرۋداعى الەۋەتىن ارتتىرۋعا, وقۋ شىعىندارىن ازايتۋعا جانە بالاعا باعىتتالعان ينكليۋزيۆتى, تسيفرلى جانە ارالاس وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك بەرۋگە باعىتتالعان. ۆەبينارلار سەرياسى اياسىندا 2020 جىلدىڭ ءتورتىنشى توقسانىندا ايىنا ءبىر ۆەبيناردان وتكىزىلەدى. اي سايىن ءبىلىم جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتتەرى, مەكتەپ باسشىلىعى مەن مۇعالىمدەر كەلەسى تاقىرىپتارعا ارنالعان پىكىرتالاسقا قاتىسا الادى. بۇل – بىرىنشىدەن, مەكتەپتەردى قاۋىپسىز جانە جۇيەلى تۇردە بىرتىندەپ ىسكە قوسۋ. ەكىنشىدەن, جەتىلدىرىلگەن جانە شوكقا تۇراقتىراق مەكتەپ جۇيەلەرىن قالىپتاستىرۋ. ۇشىنشىدەن, ارالاس وقۋ جاعدايىندا ينكليۋزيۆتى وقۋدى قامتاماسىز ەتۋ.
COVID-19 پاندەمياسى الەمدەگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە قاتتى اسەر ەتتى. كوپتەگەن ەلدەر باسقا كەڭ تارالعان شەكتەۋلەرمەن قاتار COVD-19 تارالۋىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى جەدەل شارا رەتىندە مەكتەپتەردى جاۋىپ تاستادى. مەكتەپتەردىڭ جابىلۋى بالالاردىڭ دەنساۋلىعىنا, بىلىمىنە جانە دامۋىنا, وتباسىنىڭ كىرىسى مەن جالپى ەكونوميكاعا تەرىس اسەر ەتۋدە.
2020-2021 وقۋ جىلىنىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا قازاقستان باستاۋىش مەكتەپتەردە وفلاين وقىتۋدى قايتا باستاي وتىرىپ, ارالاس ءتاسىلدى قولداندى. يۋنيسەف, يۋنەسكو, ددۇ جانە دۇنيەجۇزىلىك بانك بىرنەشە ماڭىزدى فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ, مەكتەپتەردى جابۋ نەمەسە قايتا اشۋ تۋرالى شەشىمدى انىقتايتىن قاۋىپتى باعالاۋعا نەگىزدەلگەن ءتاسىلدى قولدايدى, مىسالى: جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى COVID-19 ەپيدەمياسى, ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ ءوز جۇيەسىن قاۋىپسىز جۇمىس ءۇشىن جوسپارلاۋ جانە بەيىمدەۋ مۇمكىندىگى جانە ۆيرۋستىڭ تارالۋىن ازايتۋ, مەكتەپتەردىڭ جابىلۋىنىڭ ءبىلىم بەرۋدەگى شىعىندارعا اسەرى, ادىلەتتىلىك, بالالاردىڭ جالپى دەنساۋلىعى مەن ءال-اۋقاتى, سونداي-اق مەكتەپتەن تىس جۇزەگە اسىرىلاتىن بىرقاتار باسقا دەنساۋلىق ساقتاۋ شارالارى.
2020-2021 وقۋ جىلىنىڭ ءبىرىنشى سەمەسترىندە قازاقستان باستاۋىش مەكتەپتەردە دەربەس وقىتۋدى قايتا باستاي وتىرىپ, ارالاس ءتاسىل قولداندى. يۋنيسەف, يۋنەسكو, ددۇ جانە دۇنيەجۇزىلىك بانك بىرنەشە ماڭىزدى فاكتورلاردى ەسكەرۋمەن, مەكتەپتەردى جابۋ نەمەسە قايتا اشۋ تۋرالى شەشىمدى انىقتايتىن قاۋىپتى باعالاۋعا نەگىزدەلگەن ءتاسىلدى قولدايدى. ايتالىق, جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى COVID-19 ەپيدەمياسى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ ءوز جۇيەسىن قاۋىپسىز جۇمىس ءۇشىن جوسپارلاۋ جانە بەيىمدەۋ مۇمكىندىگى جانە ۆيرۋستىڭ تارالۋىن ازايتۋ, مەكتەپتەردىڭ جابىلۋىنىڭ ءبىلىم بەرۋدەگى شىعىندارعا اسەرى, ادىلەتتىلىك, بالالاردىڭ جالپى دەنساۋلىعى مەن ءال-اۋقاتى, سونداي-اق مەكتەپتەن تىس جۇزەگە اسىرىلاتىن بىرقاتار باسقا دەنساۋلىق ساقتاۋ شارالارىن قامتيدى.
«مەكتەپتەردىڭ جابىلۋى بۇكىل الەمدەگى بالالاردىڭ وقۋ پروتسەسىن بۇزدى. ونىڭ شۇعىل جانە ۇزاق مەرزىمدى سالدارى بولدى. ءتيىستى ساپاداعى جالپىعا قولجەتىمدى قاشىقتان وقىتۋ بولماعان كەزدە ءبىلىم بەرۋدەگى تەڭسىزدىك كۇشەيەدى. قازىر بارلىق بالالار ءۇشىن ساپالى وقىتۋدى قايتا باستاۋ جانە وقۋ شىعىندارىن وتەۋ وتە ماڭىزدى. قاۋىپسىز جەردە مەكتەپتەر قايتا اشىلۋى قاجەت. سونىمەن قاتار ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن قايتا قاراستىرۋ, كوپتەگەن وقىتۋ جولدارىن ۇسىناتىن جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرىنە دە, باسقا دا كۇيزەلىستەرگە ءتوزىمدى, وقۋشىلارعا باعىتتالعان ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرەتىن جۇيەنى قۇرۋ ءۇشىن شۇعىل ينۆەستيتسيالار قاجەت», دەدى يۋنيسەف-ءتىڭ قازاقستانداعى وكىلى ارتۋر ۆان ديزەن.
«مەكتەپتەردىڭ اشىلۋى قازىرگى كەزدە الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە, سونىڭ ىشىندە قازاقستاندا ساپالى ءبىلىم بەرۋدىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. كوپتەگەن ادام ءۇشىن پاندەميانىڭ جاڭا تولقىنىنا نەمەسە قازىردىڭ وزىندە پايدا بولعان ۆيرۋس تارالۋىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى مۇنى قالاي شەشۋ كەرەكتىگى ءالى تۇسىنىكسىز. بىراق بۇكىل الەمدەگى كوپتەگەن بالالار ءۇشىن وقۋشىلارعا باعىتتالعان ارالاس وقىتۋ مۇمكىندىكتەرى ساپالى ءبىلىم الۋدىڭ بىردەن-ءبىر كەپىلى بولىپ وتىر. بۇل ۆەبينارلار مۇددەلى تاراپتارعا الەم بويىنشا وسىعان بايلانىستى نەگىزدەلگەن شەشىمدەر قابىلداۋ ءۇشىن نەگىزگى ۇسىنىستار مەن ساباقتاردى زەرتتەۋگە كومەكتەسەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەدى يۋنەسكو-نىڭ قازاقستان, قىرعىزستان جانە تاجىكستانداعى وكىلى كريستا پيككات.
كەز كەلگەن قاجەتتىلىكتەرى بار بارلىق بالالار ءۇشىن قولجەتىمدى ينكليۋزيۆتى ءبىلىم جۇيەسىن قۇرۋ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جوسپارلاۋدىڭ نەگىزىندە تۇرۋى قاجەت. قازاقستاندا ونلاين-وقىتۋ ءۇشىن 10-نان استام ونلاين وقىتۋ پلاتفورماسى قۇرىلدى. بىراق وقۋ ماتەريالدارى ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالارعا بەيىمدەۋدى قاجەت ەتەدى. ساندىق وقۋ مازمۇنىن جاساۋدان گورى, ونى جەكە وقۋشىلاردىڭ ناقتى قاجەتتىلىكتەرىنە بەيىمدەۋدىڭ شۇعىل قاجەتتىلىگى بار.
ۆەبينارلار بارىسىندا ۇيىمداستىرۋشىلار بالاعا باعىتتالعان ارالاس وقىتۋ تۇجىرىمداماسىن جانە وقۋ پلاتفورمالارى مەن قۇرىلعىلارىن بالالاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە بەيىمدەۋدىڭ قولدانىستاعى شەشىمدەرىن ۇسىنادى.
«مەكتەپتەردىڭ جابىلۋىنىڭ ناتيجەسىندە الەم بازالىق ءبىلىم بەرۋگە مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيالاردىڭ 16%-نا دەيىن جوعالتۋى مۇمكىن. تۇزەتۋ شارالارىنسىز ءبىز 2030 جىلعا قاراي ناشار وقيتىنداردىڭ ۇلەسىن 50%-عا قىسقارتۋ جونىندەگى ماقساتقا قول جەتكىزۋدە ەداۋىر ساتسىزدىككە ۇشىرايمىز. وسىلايشا, «ۆيرۋسپەن ءومىر ءسۇرۋ» ويلاۋ ءتاسىلىن قابىلداۋ, ساياساتتى وزگەرىپ جاتقان جاعدايلارعا سايكەس تۇزەتۋ جانە مەكتەپتەردىڭ جۇمىسىن بىرتىندەپ قايتا باستاۋعا ارنالعان قۇرالداردىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە قاشىقتان وقىتۋ ساپاسىن جاقسارتۋدى جالعاستىرۋ وتە ماڭىزدى», دەدى قازاقستانداعى دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ورتالىق ازياداعى ادامي دامۋ باعدارلامالارىنىڭ جەتەكشىسى سۋساننا حايراپەتيان.
«مەكتەپتىڭ جابىلۋى بالالارعا ءبىلىمى جاعىنان دا, پسيحيكالىق دەنساۋلىعى مەن الەۋمەتتىك دامۋى جاعىنان دا كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. بالالار – كۇتىمگە لايىق جانە اۋرۋدىڭ ءورشۋى ولاردىڭ ءومىرىن بۇزاتىن كەزەڭدەردە ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. ولاردىڭ بىلىمگە ەڭ قولايلى جاعدايدا قول جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن نۇسقالاردى قاراستىرايىق», دەيدى ددۇ-نىڭ قازاقستانداعى وكىلدىگىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى اعا كەڭەسشىسى, دوكتور ومار سالەح.
