ەكولوگيالىق باعدار
جالپى, تەمىر جول تاسىمالى ەكولوگيالىق كولىك قۇرالى بولىپ ەسەپتەلەدى. اۋە كولىگىنىڭ رەيستەرى كليماتقا وتە زياندى بولعاندىقتان, ۇشاقتان گورى پويىزدى وڭتايلى كورەتىن بەلگىلى شۆەد ەكو-بەلسەندىسى گرەتا تۋنبەرگ تە بۇل ماسەلەگە نازار اۋدارىپ وتىر. دەسە دە, شىعارىندىلارى قانشالىقتى از بولعانىمەن, پويىزداردىڭ ونسىز جۇمىس ىستەۋى ءالى مۇمكىن بولماي وتىر.
قازاقستان 2016 جىلدان باستاپ ەلدەردى اتموسفەراعا كومىرقىشقىل گازى شىعارىندىلارىن ازايتۋعا مىندەتتەيتىن نەگىزگى حالىقارالىق ەكولوگيالىق قۇجاتتاردىڭ ءبىرى – پاريج كەلىسىمىنىڭ قاتىسۋشىسى بولعانى ءمالىم. وسىلايشا, 2030 جىلعا قاراي قازاقستاندا شىعارىندىلاردىڭ دەڭگەيى 15%-عا, ال قوسىمشا حالىقارالىق قولداۋ بولعان جاعدايدا ءتىپتى 25%-عا دەيىن تومەندەۋى كەرەك. بۇعان وتاندىق تەمىر جولدىڭ ۇلتتىق وپەراتورى دا ۇلەس قوسۋدا. ياعني كومپانيا ەكولوگيالىق تازا پويىزدار ءۇشىن جولاۋشىلاردىڭ جىلجىمالى قۇرامىن جاڭارتۋعا كىرىستى.
قتج-دا قورشاعان ورتانى قورعاۋ بويىنشا قابىلدانىپ وتىرعان شارالاردىڭ قاتارىندا ۆاگونعا بيودارەتحانا ورناتۋ, قوقىستى سۇرىپتاۋ مەن قايتا وڭدەۋ ادىستەرىن جاقسارتۋ جانە جىلىتۋدىڭ ەكولوگيالىق تازا نۇسقالارىنا كوشۋ قاراستىرىلعان. قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ءبولىمىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى بەكجان سادىقوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل ۋاقىت تالابىنان تۋىنداعان قادام.
«جولاۋشىلار جىلجىمالى قۇرامىنىڭ جاڭارۋى ەلىمىزدە سوڭعى جىلدارى جولاۋشىلار عانا ەمەس, سونىمەن قاتار جۇك ۆاگوندارى مەن لوكوموتيۆتەردىڭ ازايىپ بارا جاتقانىنا بايلانىستى تۋعان جاڭا مىندەت. بۇل جاڭارۋدى جالپى كولىك-لوگيستيكالىق جۇيەنى دامىتۋدىڭ تەتىگى دەپ سانايمىن», دەدى ب.سادىقوۆ.
ساراپشى پىكىرىن ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ مامانى مارات ىدىرىسوۆ تا قولدايدى.
«جاقىندا Deutsche Bahn (گەرمانيانىڭ نەگىزگى تەمىر جول وپەراتورى) كومپانياسىنىڭ وكىلدەرىمەن سويلەستىم, ولار جالپى جولاۋشىلار تاسىمالى سالاسىنداعى قىزمەت كورسەتۋدى جاقسارتۋدىڭ قاجەتتىلىگىنە سەنىمدى. جولاۋشىلار تەمىرجول قىزمەتىن ەكى جاعدايدا پايدالانادى: ەگەر پويىزدا ءجۇرۋ ىڭعايلى بولسا جانە اۆتوموبيلگە قاراعاندا جىلدام بولسا. ءبىزدىڭ ەلدە, نەگىزىنەن, تالگودان باسقا بارلىق ۆاگوندار ەسكىرگەن تەحنولوگيا بويىنشا قۇراستىرىلعان. زاماناۋي ۆاگوندارعا كوشۋ – ەۆوليۋتسيالىق جول. قالاي بولعاندا دا وتە قاجەتتى شارا», دەيدى م.ىدىرىسوۆ.
كومىردەن ديزەلگە
ۆاگوندار پاركىن جاڭارتۋ ماقساتتارىنىڭ ءبىرى – كومىرمەن جىلىتىلاتىن ۆاگونداردان باس تارتۋ. بارشاعا ءمالىم, كومىر جاققان كەزدە اتموسفەراعا جانە ادام دەنساۋلىعىنا قاۋىپتى ۋلى زاتتار تۇزىلەدى. سوندىقتان كوپتەگەن دامىعان ەلدەردە پويىزدار زياندىلىعى از جىلىتۋ ادىستەرىنە الدەقاشان اۋىستىرىلدى. وتاندىق وپەراتور ەسكى ۆاگونداردى بىرتىندەپ ەنەرگيانى از تۇتىناتىن, ديزەلدى قوندىرعىلارمەن جابدىقتالعان جاڭالارىنا اۋىستىرادى, بۇل سەنىمدى جانە اۆتوماتتاندىرىلعان جوعارى تيىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەدى. جاڭا ۆاگونداردى ساتىپ الۋ پويىزداردىڭ ەكولوگيالىق تازالىعىن جاقسارتىپ قانا قويماي, جولسەرىكتەرىنىڭ جۇمىسىن ايتارلىقتاي جەڭىلدەتەدى. ازىرگە ولارعا ۆاگونداردى قولمەن جىلىتۋ جۇمىستارىن وزدەرى اتقارۋعا تۋرا كەلەدى.
رەسەيلىك تەحنولوگيا – قازاقستاندىق قۇراستىرۋ
قتج جىلجىمالى قۇرامى جاڭا ۇلگىدەگى ۆاگوندارمەن 2019 جىلى تولىقتىرىلدى. سول كەزدە كومپانيا «تۇلپار» زاۋىتىنان بىردەن 91 زاماناۋي جولاۋشىلار ۆاگونىن ساتىپ الدى, تاعى 46-سى 2020 جىلى كەلدى. بۇلار تۆەر ۆاگون جاساۋ زاۋىتى (رەسەيدىڭ «ترانسماشحولدينگ» ماشينا جاساۋ كومپانياسىنىڭ قۇرامىنا كىرەدى) تەحنولوگياسىنىڭ كومەگىمەن قۇراستىرىلعان جانە قازىردىڭ وزىندە ەل ىشىندە جولاۋشىلاردى تاسىپ ءجۇر.
«بۇگىنگى تاڭدا باستى نازار ۇسىنىلاتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا اۋدارىلعان. جاڭا ماشينالار بەلگىلى ءبىر ستاندارتتارعا سايكەس كەلۋى كەرەك. ءبىز جىلىتۋ جۇيەلەرى, اۋانى تازالاۋ, اۋانى دەزينفەكتسيالاۋ, ورىندار سانى, جايلىلىق تۋرالى ايتىپ وتىرمىز. ونىڭ ۇستىنە ولار ءبىزدىڭ كليماتتىق جاعدايلارعا توتەپ بەرۋى كەرەك. ايتپەسە تەز توزادى. بۇل تۇرعىدا «ترانسماشحولدينگتىڭ» ۆاگوندارى وسى تالاپتارعا ساي كەلەدى», دەيدى قسزي ساراپشىسى ب.سادىقوۆ.
جاڭا ۆاگوندار جولاۋشىعا جايلى
رەسەيلىك ۆاگون ءوندىرۋشىسى جولاۋشىلاردىڭ جايلىلىعىن ويلاستىردى. كليماتتى باقىلاۋ, اۋا مەن سۋدى زارارسىزداندىرۋ جۇيەلەرى, USB كوننەكتورلارى, Wi-Fi, بيودارەتحانالار جانە ت.ب. قاراستىرىلعان.
جايلىلىقتىڭ بۇل ەرەكشەلىكتەرى 54 جاتىن ورىنعا ەسەپتەلگەن كۋپە ۆاگونداردا دا بار. بۇل ۆاگوندار كونديتسيونەرلەرمەن, جەكە قۋات كوزدەرىمەن, ءورت ءسوندىرۋ جۇيەسىمەن جانە بەينەباقىلاۋ جۇيەسىمەن جابدىقتالعان. يننوۆاتسيالاردىڭ ءبىرى ەلەكتروندى تاقتا بولدى, وندا پويىزداردىڭ ءجۇرۋ باعىتى, ۆاگون ءىشىنىڭ جانە دالانىڭ اۋا تەمپەراتۋراسى, جۋىناتىن بولمەنىڭ بوس ەكەندىگى كورسەتىلەدى.
2029 جىلعا قاراي قتج بارلىق جىلجىمالى قۇرامى وسى ۇلگىدەگى ۆاگوندارمەن جاڭارتىلادى دەپ كۇتىلۋدە. بيىل جىل سوڭىنا دەيىن تۆەر ۆاگون جاساۋ زاۋىتى قازاقستانعا «تۇلپار» زاۋىتىندا جينالاتىن 100 ۆاگون كەشەنىن جەتكىزەدى.
