پىكىر • 08 قازان, 2020

ۇلىلار ۇندەستىگى

720 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «اباي اماناتى» ماقالاسىنىڭ بيىلعى اباي جىلى كەزىندەگى ۇزاق تولعانىستان تۋعاندىعى انىق.

 ۇلىلار ۇندەستىگى

العاشقى ءسوزدى اقىن زامانىنا قىسقاشا تالداۋ جاساي وتىرىپ, « ۇلى اقىن, دانا ويشىل اباي ءحىح جانە حح عاسىرلار توعىسىنداعى اعارتۋشىلىق نەمەسە ويانۋ ءداۋىرىنىڭ كوشباسشىسىنا, ەلدىڭ بولاشاق باعدارىن ايقىنداپ بەرگەن رۋحاني تەمىرقازىعىنا اينالدى», دەگەن تۇجىرىمدى ويدان باس­تايدى. جانە سول ويىن الەمدىك تۇلعا­لار­مەن سالىستىرا وتىرىپ, تاراتا دالەل­دەيدى. «ورىستار ءۇشىن الەكساندر پۋش­كين, اعىلشىندار ءۇشىن ۋيليام شەكس­پير, نەمىستەر ءۇشىن يوگانن گەتە, امەري­كالىقتار ءۇشىن ۋولت ۋيتمەن قانداي بولسا, قازاقستاندىقتار ءۇشىن اباي دا – سونداي رۋحاني تۇلعا» دەپ ءوز ويىن جاڭاشا شالقارىن كەڭەيتە تياناق­تايدى.

«بايقاۋىمشا, ۇلىلىقتى ۇعىنۋ ءبىر بولەك تە, ونىمەن تابىسۋ جانە توعىسۋ, ياعني ءتۇپسىز تەرەڭىنە بويلاپ, جەكە بولمىسىڭا جاراتۋ – ءوز الدىنا قىرىق قاتپار قۇبىلىس», دەي وتىرىپ, اجەسى مىرزابالا مەن اناسى ءالجاننىڭ بەسىك جىرى ارقىلى قۇلاعىنا سىڭگەن رۋحاني ءناردى اباي مۇراسىمەن قالاي ۇشتاستىرعانىن ريزاشىلىقپەن ەسىنە الادى. كەيىن قاسكەلەڭدەگى اباي مەكتەبىندە وقىعانىن, ونداعى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى عابباس بەيسەنبەتوۆتىڭ ءتالىم-تاربيەسىنە دە ءىلتيپات بىلدىرەدى. كەيىنگى ەڭبەك جولدارىندا دا سول اقىن ۇلاعاتىن ماڭگىلىك جادىندا تۇتقانىن ايتا وتىرىپ, ونداي اسەردىڭ بۇكىل سول زامانداعى ادامدارعا ءتان بولعاندىعىن مەڭزەيدى. «...ءبىزدىڭ بۋىن ءومىر بويىنا ۇلى اباي مەكتەبىنەن, ياعني عۇلامانىڭ مۇحيتتاي شالقار وي قازىناسىنان تولاسسىز ءبىلىم الىپ كەلە جاتقانداي كورىنەدى», دەگەن ءسوزى – سونىڭ دالەلى. ودان ءارى اباي اماناتتارى جونىندە تەبىرەنىپ, بوداندىق قامىتىن كيگەن ەلىنىڭ ەرتەڭى ءۇشىن شەرمەندە بولعان ۇلى اقىننىڭ ارقاسۇيەر تۇلعاسى دا, ماڭدايىن تىرەر استاناسىنىڭ دا بولماعانىن قاسىرەتكە بالاپ, سول اماناتتاردىڭ ورىندالۋىنا ءوزىنىڭ كوشباسشى بولعانىنا شۇكىرشىلىك ەتەدى. سونداي ورىندالعان اماناتتىڭ ءبىرى اباي ەسىمىن الەمگە ايگىلەپ, يۋنەسكو كولەمىندە تۇڭعىش رەت اتاپ ءوتۋ ەدى. ول ۇلكەن ابىرويمەن اتقارىلعان شارا بولدى.

دانىشپان ارمانداعان تاۋەلسىز مەملەكەتتى قۇرىپ, الەممەن تەرەزەسىن تەڭ ەتۋ اباي اماناتىنىڭ ەڭ ۇلكەن وتەۋى بولدى. ارينە, ونى جۇزەگە اسىرۋ وڭاي بولعان جوق, بۇل ورايدا دا تەمىرقازىق بولعان اقىن شىعارمالارى. سونىڭ ەڭ باستى قيىنشىلىعى ۇلتتىڭ ىشكى بىرلىگىن نىعايتىپ, مەملەكەتتىك مۇددەگە ۇيىتا ءبىلۋ بولعانى ءسوزسىز. بۇل جولدا دا ۇلى سۋرەتكەردىڭ ء«بىرىڭدى, قازاق, ءبىرىڭ دوس, كورمەسەڭ ءىستىڭ ءبارى بوس» دەگەن وسيەتىن ۇران ەتىپ ۇستانىپ, ونىمەن توقتاماي, رەسپۋبليكاداعى بارشا ۇلىستاردى باۋىرعا تارتىپ, «ادام­زاتتىڭ ءبارىن ءسۇي, باۋىرىم دەپ» دەگەن كەمەڭگەر ويشىلدىڭ اماناتىن ابىرويمەن ورىنداعانىن ماقتانىشپەن ايتادى.

ارينە, اقىننان قالعان امانات  شەكسىز, ونىڭ ءاربىر ءسوزى بۇگىنگە عانا ەمەس, ەرتەڭگە دە تاۋسىلماس تاعى­لىم ەكەنى اقيقات. بيىلعى اباي جىلىندا اتقارىلىپ جاتقان ىستەر دە قوماق­تى ەكەندىگىن ايتا كەلىپ, اقىن مۇراسى­نىڭ ءبىز ءۇشىن ماڭگىلىك رۋحاني ازىق ەكەن­دىگىنە, كەلەر ۇرپاقتى اماناتقا ادال بولۋعا شاقىرادى.

ويى ورامدى, ءتىلى كوركەم, تارتىمدى ماقالا تۇششىنا وقيتىن, تاعىلىمى مول, شالقارى كەڭ تولعامدارعا تولى. 

ەلباسىنىڭ بۇل ەڭبەگىن ۇلىلىقپەن ۇندەسۋ, كەمەڭگەر تۇلعامەن سىرلاسا وتىرىپ, ەل تاعدىرى جونىندە تەبىرەنە تولعانۋ دەپ تۇيىندەۋگە بولادى.

 

كەنجەحان ماتىجانوۆ,

م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى

سوڭعى جاڭالىقتار

ءتول ونەرىمىز – يسەسكو تىزىمىندە

قازاقستان • بۇگىن, 09:45

ساربازدىڭ شىڭدالۋ مەكتەبى

اسكەر • بۇگىن, 09:15

ويشىل تۋرالى وي

تۇلعا • بۇگىن, 08:55