پىكىر • 16 قىركۇيەك، 2020

بەتبۇرىس (مەملەكەتتىك قىزمەت – حالىققا قىزمەت)

65 رەت كورسەتىلدى

ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ قازاقستان حالقىنا بيىلعى جولداۋىندا قازىرگى پاندەميا جاعدايىنا قىسقاشا توقتالىپ: «...الەمنىڭ جاڭا بولمىس-ءبىتىمى قالىپتاسىپ جاتقان شاقتا ءبىز رەفورمالارعا تىڭ سەرپىن بەرۋىمىز كەرەك»، – دەپ تۇيىندەدى. ياعني الەم، ادامزات قوعامى تۇبەگەيلى وزگەرىستەردى باستان كەشەدى. دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىق ۇلكەن وزگەرىستەرگە ۇشىرايدى. ادامداردىڭ دۇنيەتانىمى مەن قارىم-قاتىناستارى وزگەرەدى. حالىقارالىق قاتىناستارعا جاڭا كوزقاراستار كەلەدى.

مەملەكەتتەر اراسىندا دا بولجان­باعان قارىم-قاتىناس، وقيعالار بولۋى مۇمكىن. ول جاعدايعا دەن قويساق – قازىرگى اقش، ەۋروپا ەلدەرىنىڭ بەلارۋس، رەسەي، قىتاي، تۇركيا-گرەكيا تاعى باسقا ەلدەر اراسىنداعى قايشىلىقتار مەن بىرجاقتى ارەكەتتەردى ەسكە تۇسىرسەك تە جەت­كى­لىكتى. توعىز جولدىڭ تورابىندا تۇرعان قازاقستان وڭىرلىك، عالامدىق قۇبى­لىس­تاردان تىس قالادى دەپ ويلاۋ اعاتتىق تا بولار ەدى. سوندىقتان ءاربىر ازامات ساناسىندا، مەملەكەتىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تۇتاستىعى باسىمدى ۇعىم بولۋى ءتيىس. ويتپەسەك ەل بولمايمىز.

جولداۋدا ء«بىز ازاماتتارىمىزدىڭ لايىقتى ءومىر سۇرۋىنە جاعداي جاساۋعا، ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا، زاڭ ۇس­تەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە، جەمقورلىققا قارسى كۇرەستى كۇشەيتۋگە مىندەتتىمىز»، – دەپ كەسىپ ايتىلعان ءسوز دە ءار ازاماتقا تاپ­سىرما. تاپسىرما سوزىنە ەكپىن بەرۋىمىز – ءار ازامات زاڭدى ورىنداپ، زاڭ­مەن ءومىر ءسۇرۋ ەرەجەسىن ساقتاۋعا بەل­سەندى قاتى­ناسۋى ءتيىس. قوعامنىڭ ەجەلگى اۋرۋى – قابىلدانعان زاڭعا ەنجار­لىقپەن قا­راۋىمىز، ونى ورىنداۋ ماڭىزىنا ءمان بەرمەۋىمىزدە. ەندى وسىلاي جۇرە بەرسەك تالاي جاعدايدا ارتتا قالامىز. ەجەلدەن ۇل­تى­مىزدىڭ تالاي اسىل تۇلعالارى ايتىپ كەلە جاتقان: «ەنجارلىق پەن ق ۇلىق­سىز­دىعىمىزدان ارىلايىق، ايىعايىق» دەگەن ۇراندارى بۇگىن دە ءار قازاققا اۋاداي قاجەت. تۇرمىسىمىزدىڭ سالتى، ادامدىق ارىمىز دەگەن ۇران. ءسوز جوق، وسىلاردىڭ ورىن­دالۋىنا، ءومىر سالتىمىزعا اينالۋى­نا مەملەكەتتىڭ قۇزىرلى ورىندارى باستا­ماشى، سونىمەن بىرگە ءار ادام ءوز جاۋاپ­كەر­شىلىگىن، بەلسەندىلىگىن ءوزى باقى­لاۋى ءتيىس.

پرەزيدەنت: «ەڭ الدىمەن، مەملەكەتتىك باسقارۋعا، كادر ساياساتىنا، شەشىم قا­بىل­داۋ جۇيەسىنە جانە ولاردى ورىنداۋ جاۋاپكەرشىلىگىنە دەگەن كوزقاراستى وزگەر­تۋدەن باستاۋىمىز كەرەك»، دەپ جولداۋدا مەملەكەتتىك باسقارۋعا جاڭا كوزقاراس قالىپتاستىرىپ، جاڭا جۇيە جاساقتاۋ قاجەتتىگىنە ەكپىن بەردى.

وسى تاپسىرماعا سايكەس كەيبىر پىكى­رىمدى ورتاعا سالسام دەپ ەدىم. اتاپ ايت­قاندا، كادر ساياساتىنا توقتالساق. بۇل سالادا، ءسوز جوق، وتكەن شيرەك عاسىردا تالاي ناتيجەلى رەفورمالار جاسالىپ، يگىلىكتى ءىس اتقارىلدى. مەملەكەتتى باسقارۋدىڭ جا­ڭا بۋىنى ءوسىپ، تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ قۋات­تانۋى­نا كوپتەگەن مەملەكەتتىك قىز­مەت­كەرلەر وزدەرىنىڭ لايىقتى ۇلەستەرىن قوسا الدى.

ەلباسى – تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ باستاماسىمەن جاس تالاپكەرلەرگە مەيلىنشە جول اشىلىپ، ولار شەتەلدەردىڭ وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الدى. تەك «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن ءبىلىم العاندار سانى 12 مىڭنان اسىپ كەتتى. ارينە ولاردىڭ ءبارى مەملەكەتتىك قىزمەتكە كەلۋ كەرەك دەگەن ويدان اۋلاقپىز. ماڭىزدىسى – قاي سالادا بولسىن جاقسى مامان بولۋدا. مەملەكەتتىك قىزمەت بەدە­لىن كوتەرەتىن كوپتەگەن شارا جۇزەگە اسىرىلدى. اگەنتتىك، مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى قۇرىلدى. ارنايى زاڭدار قابىلداندى.

الايدا ءدال وسى مەملەكەتتىك قىزمەت ساپاسى ءالى كۇنگە دەيىن قوعامنىڭ سۇرا­نىسىنا تولىق جاۋاپ بەرۋ دارەجەسىنە كوتەرىلە الماي كەلەدى. مەملەكەتتىك قىزمەتكەردىڭ مەملەكەتتىك بەينەسى تولىق قالىپتاستى دەپ ايتا المايمىز. ارينە الدىمەن مەملەكەتتىك قىزمەتكەر بيلىك وكىلى ەكەنى دە راس. سول بيلىك وكىلى كىم، پرەزيدەنت اتاپ كورسەتكەن – ادىلدىك، ادالدىق، دامۋ تالاپتارىنا ساي كەلەتىن تۇلعا ما؟ ونىڭ ەل اراسىنداعى بەدەلى قانداي؟ ۇيىمداستىرۋشىلىق، ەلمەن سويلەسۋ، ءتىل تابىسۋ قابىلەتتەرى، ءبىلىمى مەن بىلىگى، ادامداردى تاني ءبىلۋى، جەكە باسىنىڭ مىنەز-قۇلقى، ىشكى، سىرتقى مادەنيەتى، تاعى باسقا قىر-سىرى سياقتى كوپتەگەن كورسەتكىشكە جاۋاپ ىزدەگەندە قاناعاتتانارلىق جاۋاپ الا الامىز با؟

ايتىپ وتىرعانىمىز – بالەندەي جاڭالىق ەمەس، كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن، ەجەلدەن ايتىلىپ، قويىلىپ كەلە جاتقان تالاپتار. مەملەكەتتىك قىزمەتكەر كادىمگى قاتارداعى ءوزىمىز سياقتى ادام بولعانىمەن، ونىڭ اتقاراتىن قىزمەت وكىلەتتىگى ەرەكشە – حالىققا، قوعامعا قاجەت قىزمەت. سوندىقتان دا ونىڭ مارتەبەسى بولەك. بۇل – حالىقتان ەرەكشە دەگەن ەمەس، حالقىڭا قىزمەت ەتۋ سەنىمىنە يە بولعان تۇلعا ەكەندىگىن كورسەتەدى. «اكىم بول – حالقىڭا جاقىن بول» – دەگەن ءسوز دە تەكتەن-تەككە ايتىلماسا كەرەك. حالىقتىڭ جوعىن تۇگەندەپ، مۇڭىنا قۇلاق اسىپ، ءوز وكىلەتتىگى اياسىندا ماسەلە شەشۋ، جۇ­مىس­تى ۇيىمداستىرۋ قۇزىرەتى بەرىلگەن. ءوز قۇزى­رەتى جەتپەگەن جەردە ەل مۇقتاجىن بيلىك­تىڭ قۇزىرلى ورىندارىنا جەتكىزىپ، شەشى­لۋ جولدارىن قاراستىرۋ – لاۋازىمدى مەم­لە­كەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ابىرويلى مىندەتى. پرەزيدەنتتىڭ تىڭدايتىن مەملەكەت ۇس­تا­نىمى دا وسىنداي جۇمىس پروتسەسىن كوزدەيدى.

وكىنىشكە قاراي، كوپ جاعدايدا مەم­لە­كەت­تىك قىزمەتكە جاڭا كەلگەن ادامدار مىندە­تىنەن بۇرىن، ءوزىنىڭ بيلىكشىلىگىن، ۇستەمدىگىن ويلايدى. وسىدان بارىپ، وزىمشىلدىك، مەنمەندىك مىنەزدەر تۋىنداپ، كادىمگى پاڭدىق (بيۋروكراتيا) پايدا بولادى. اسىرەسە جەرگىلىكتى بيلىك تارماقتارىندا مۇقتاج ادامدار، اۋىل، اۋدان، قالا تۇرعىندارى لاۋازىمدى مەملەكەتتىك قىزمەت وكىلدەرىنە، ءوزىنىڭ مۇڭ-مۇقتاجىمەن ايلاپ، جىلداپ كىرە الماي جۇرەدى. كەزدەسكەن، سويلەسكەن قىزمەتكەرلەر ولاردى ءاتۇستى تىڭداپ، ماسەلەسىنە قانىقپايدى، «كومەكتەسەيىن، ناقتى، دۇرىس جاۋاپ بەرەيىن، تۇسىندىرەيىن» دەگەن نيەتتە بولماي، ايتەۋىر «قۇتىلا سالايىن» دەپ سىرعاناقتاپ سويلەسەدى. ارينە ونداي بيۋروكراتتىڭ قابىلداۋىنا ريزا بولماعان ازامات – وبلىس، رەسپۋبليكا ورىندارىنا، كەيدە مەملەكەت باسشىسىنا دەيىن ارىز-شاعىم جولداپ، سابىلۋعا ءماجبۇر بولادى.

جەكەمەنشىك بيزنەسىنەن باسشى مەم­لەكەتتىك قىزمەتكە كەلگەن ادامدارمەن بىرگە ءارتۇرلى قىزمەتتەرگە «مەنىڭ ءوز ادامىمدى قويامىن»، «كوماندا» دەگەن ۇعىمدار قالىپتاسىپ، بۇرىنعى جۇمىس ىستەپ جۇر­گەن ادامدى ەشقانداي قۇقىعىنسىز، زاڭسىز ورنىنان بوساتىپ جىبەرۋ كەڭىنەن ورىن الىپ تۇر. مينيسترلەر دە، ءارتۇرلى دارەجەدەگى اكىمدەر دە وسىلاي ەتۋدى مان­ساپ كورىپ، جاسايدى. ءبىراز ۋاقىت وتكەننەن كەيىن ء«وز ادامىنىڭ» بۇرىنعى ادامنان ەش ارتىقشىلىعى جوق ەكەندىگى دە كو­رىنىپ جاتادى. بەلگىلى قىزمەتكەر سول لاۋازىمعا لايىقتى بولماسا نەمەسە تاعى باسقا سەبەپتەر بولسا عانا – ماسەلە كوتەرۋگە بولادى. وسىنداي جاعدايلار ارينە بيلىكتىڭ بەدەلىن تۇسىندىرەدى، باستىسى – بيلىك سەنىمنەن ايىرىلادى. بۇل ورايدا سوڭعى جىلدارى مەملەكەتتىك قىزمەت اگەنتتىگى ءبىراز باقىلاۋ جۇمىستارىن قولعا الىپ جاتقانى قۇپتارلىق ءىس، بىراق ءالى جەتكىلىكسىز. لاۋازىم ەشكىمنىڭ قۇقىن شەكتەۋگە قۇقىق بەرمەيتىنىن بيلىكتەگى ادامدار ەستەن شىعارماۋى كەرەك.

سول سياقتى مەملەكەتتىك قىزمەت­كەر­لەردىڭ قىزمەتكە كىرىسكەندە ادالدىققا، ادىلدىككە، مەملەكەتشىلدىككە انت بەرەتىنىن دە ۇمىتىپ كەتەتىندەرى تاڭعالدىرماي قويمايدى. ياعني، ولاردىڭ ساناسىنا سول جاۋاپكەرشىلىك كۇشى جەتپەگەن. ءار جىل سايىن جۇزدەگەن مەملەكەتتىك قىز­مەت­كەر­لەردىڭ جەمقورلىقپەن جازاعا تارتىلىپ جاتۋى دا ەل الدىندا بۇل قىزمەتتى كەلەمەج ەتەدى.

ۇستىمىزدەگى جىلى مەملەكەتتىك قىزمەت اگەنتتىگى پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىمەن ءۇش ءجۇز جاس جىگىتتەر مەن قىزدار ارنايى باعدارلامامەن ىرىكتەلىپ الىنىپ، ولاردىڭ كوپشىلىگى قىزمەتكە قوسىلدى. پرەزيدەنت بۇل جۇمىسقا جوعارى باعا بەردى. بىراق سول جاستاردىڭ نەگىزگى بولىگى – نۇر-سۇلتان، الماتى، وبلىس ورتالىقتارىندا شوعىرلانىپ قالدى. ءدال وسىنداي ىرىكتەۋدەن وتكەن جاستاردى كوبىرەك وڭىرلەرگە، اۋدان، قالالارداعى مەملەكەتتىك ورىنداردا، تىم بولماسا ءبىر-ەكى جىل ەل-جۇرتپەن ارالاستىرىپ جۇمىس ىستەتىپ، بەيىمىنە قاراي كادرلىققا رەزەرۆكە ەسەپكە الىپ، الدىمەن وبلىسقا، ودان كەيىن مەملەكەت استاناسىنا قىزمەتكە كەلتىرسە – جان-جاقتى جەتىلگەن قىزمەتكەرلەر بولار ەدى.

وسى باعىتتاعى كونكۋرس – تاڭداۋلار جەرگىلىكتى جەردە دە ادالدىقپەن، ادىلدىكپەن ۇيىمداستىرىلسا – ءار دەڭگەيدەگى، اسىرەسە اۋدان، قالا دارەجەسىندەگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ساپاسى دا جاقسارا تۇسەرى انىق. مەنىڭ بۇل سوزىمە: «بىزدە بارلىق دەڭگەيدەگى قىزمەتكەرلەر كونكۋرسپەن تاڭدالادى» دەگەن ءۋاج ايتىلۋى مۇمكىن. ءيا، كونكۋرسپەن تاڭدالاتىنى راس. ماسەلە، سول كونكۋرستىڭ ادال وتكىزىلمەۋىندە. كەيبىر وبلىستىق، قالالىق اكىمدىكتەردە، مينيسترلىكتەردە كونكۋرستار كادر ساياساتىنىڭ مەيلىنشە اشىق، ءادىل، دەموكراتيالىق ءادىس-تاسىلدەردىڭ ايعاقتى كورىنىسى بولۋدىڭ ورنىنا، كەرىسىنشە، ناعىز سىڭارجاقتى، بيۋروكراتيالىق «اسپاپ» بولىپ، مۇددەلى ادامداردىڭ سەنىمسىزدىگىن تۋدىرىپ، قوعامدا تەرىس پىكىر قالىپتاستىرىپ وتىر. ماسەلەن، قۇرىلىس سالالارىندا كەيبىر الىس، شالعاي اۋدان، اۋىلداردا بيۋدجەتتەن قارجى ءبولىنىپ، مەكتەپ، اۋرۋحانا نەمەسە تاعى باسقا الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن الماتىداعى، نۇر-سۇلتانداعى بار-جوعى بەلگىسىز ء«ۇش قايناسا سورپاسى قوسىلمايتىن» كومپانيالار جول-جونەكەي ۇتىپ الىپ، قازاقتىڭ ساركازممەن ايتىلعان «توقپاعى مىقتى بولسا، كيىز قازىق جەرگە كىرەدى» دەگەن ماقالدى ەسكە تۇسىرەتىندەي، كونكۋرستا دايارلىعى، ەڭبەك تاجىريبەسى وزىپ تۇرعان ادامدار جايىنا قالىپ، مۇلدەم «شيكى» ۇمىتكەرلەر ءوتىپ جاتاتىنى جاي كۇدىك تۋدىرىپ قويمايدى، ەستىگەن، بىلگەن ادامداردىڭ نارازىلىعىن ورشىتەدى. تاعى دا سول باياعى جەمقورلىق، پاراقورلىقتىڭ ماسەلە شەشىپ تۇرعانىن كورسەتەدى. سودان بۇكىل ىزگى نيەت دالاعا كەتەدى. مەملەكەتتىك قىزمەت اگەنتتىگىنىڭ مىقتاپ قولعا الىپ، تۇبەگەيلى رەفورما جاسايتىن شارۋاسى – وسى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ءادىل كونكۋرسى بولسا كەرەك.

پرەزيدەنتتىڭ جولداۋىنداعى: «بىزگە جاڭا كادرلار، ياعني كاسىبي بىلىكتى، وزىق ويلى جانە باستاماشىل ماماندار اسا قاجەت. مەملەكەتتىك قىزمەت قول جەتپەيتىن جابىق كاستاعا اينالماۋعا ءتيىس» – دەگەن تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن بەيىمدى ادامداردى، اسىرەسە جاستاردى ىرىكتەپ، تاڭداپ، مەيلىنشە وتاندىق، مەملەكەتشىلدىك مەكتەپتەن وتكىزۋدى جولعا قويا الساق، مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ دەڭگەيىن جاڭا ساتىعا كوتەرۋ ارقىلى، جالپى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ساپاسىنا دا، بەدەلىنە دە جاڭا مازمۇن بەرە الامىز.

اۋىل، اۋدان، قالا، وبلىستار اكىمشىلىكتەرىندە ءوز اۋماعىنداعى بارلىق لاۋازىمدى قىزمەتتەرگە كەم دەگەندە ەكى نەمەسە ءۇش ادامنان كادرلاردىڭ لايىقتى ۇمىتكەرلەرى (رەزەرۆ) جاساقتالۋى ءتيىس. ولار ءوز ورتالارىندا تانىمال تۇلعالار بولۋى كەرەك. شىن تانىمال ادامدار ءوز توڭىرەگىنە، وزىندەي، ءتىپتى وزىنەن دە تالانتى ارتىق، كۇندەلىكتى ورتاق مۇددەگە دە، بارلىق جۇمىستا دا شىن مانىندە تىرەك بولا الاتىن، ماسەلە شەشە الاتىن، ادال تۇلعالار جيناپ، توپتاستىرادى. كەيبىر اكىمدىكتەردە، مەكەمەلەردە ءبىرىنشى باسشىلار الدەقالاي ءوزى ورنىندا بولماي قالعان جاعدايدا (دەمالىپ، اۋىرىپ قالۋى مۇمكىن، ءىسساپار، ت.س.س.) بۇكىل جۇمىس توقتاپ قالادى. بۇل – مەشەۋلىك، بىلىمسىزدىك، ءتىپتى مادەنيەتسىزدىك. ەشقاشان، ەشقانداي جۇمىس، تىرشىلىك توقتاپ قالماۋى كەرەك. بىزدە مەملەكەتتىك قىزمەت ەتيكالىق كودەكسى دە بار ەمەس پە؟ نەگە ونى ۇمىتتىق؟

الدەبىر سەبەپتەرمەن مەملەكەتتىك قىزمەتكەر دەپ اگەنتتىك ولاردىڭ كلاسسيفيكاتسياسىن ءتىزىپ قويسا دا، نەگىزىنەن اكىمدىكتەر، مينيسترلىكتەر، باسقا دا مەملەكەتتىك، رەسپۋبليكالىق دارەجەدەگى باسشى قىزمەتكەرلەر مەن اپپارات قىزمەتكەرلەرىن ايتامىز. ولاردان باسقا دا سان-سالالى مەكەمەلەردى باسقاراتىن دا، اتقاراتىن دا جۇزدەگەن، مىڭداعان مەملەكەتتىك قىزمەتكەر بار. بارلىعى مەملەكەت بيۋدجەتىنەن قارجىلاندىرىلادى. ولاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى قوعام نازارىنان تىس قالا بەرەدى. سان-سالالى دەپارتامەنتتەر، قۇرىلىمدار، اۋرۋحانالار باسشىلارى، وقۋ ورىندارى، قۇرىلىمدار، مەكەمەلەر، شىعارماشىلىق ۇجىمدار، مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ تۇلعالىق دەڭگەيىنە قاراي، اتقارعان جۇمىسىنا قاراي مەملەكەت قىزمەتىنىڭ بەدەلىن نە كوتەرەدى، نە تۇسىرەدى. وسىنداي مەكەمەلەر باسشىلارى كەيدە بۇكىل ۇجىمدى جالعىز ءوزى بيلەپ، توستەگىسى كەلەدى. وزىنە جاعىنعان ادامدى قولدايدى، شىندىقتى، ادىلدىكتى، ءتىپتى كۇندەلىكتى جۇمىس بارىسىندا ءوز پىكىرىن ايتقان ادامدى قۋدالايدى. ونداي مانساپقور باسشىلار ادام، قىزمەتكەر قۇقىمەن ءتىپتى دە ساناسپايدى، ودان حابارى دا جوق. بۇكىل مەكەمەنى ءوزىنىڭ مۇددەسىنە باعىندىرعىسى كەلەتىن شونجار باسشىلار وبلىستاردا، اۋدانداردا، قالالاردا تولىپ ءجۇر. كەيبىر باسشىلار سول باياعى ء«وز ادامىم» دەگەن ءشىرىندى، وزبىر ساناسىمەن وزىنە ءوزى سياقتى ورىنباسار، بۋحگالتەر بەكىتەدى نەمەسە بەكىتكىسى كەلەدى، اكىمدىكتەر وعان كەلىسىم بەرەدى. مامانداردىڭ، جۇمىسكەرلەردىڭ قامىن، ولاردىڭ تۇرمىس جاعدايىن ويلامايدى، ويلاعىسى دا كەلمەيدى. قىزمەتكەرلەر بولسىن، باسقا ادامدار بولسىن ەگەر مانسابى باسشىدان تومەن بولسا، ولارمەن «ۇستەمدىك» تۇرعىسىنان سويلەسەدى.
اۋ­زىن اشسا – جۇمىستان شىعارادى. جۇمى­سىنان ايىرىلعىسى كەلمەگەن ادام وزبىر باسشىنىڭ ايتقانىن ورىنداپ كۇنەلتەدى.

مەملەكەتتىك قىزمەت اگەنتتىگى مەملە­كەتتىك قىزمەتكە قىزمەتكەرلەر تاڭداپ، ىرىكتەپ ورنالاستىرۋدى، ولاردىڭ اراسىن تازارتۋدى دا جۇزەگە اسىرا السا، كوپ جاعداي، اتموسفەرا وڭالار ەدى.

جولداۋ تالابى اياقسىز قالسىن دەمەسەك، قۇزىرلى، وكىلەتتى بيلىك ورىندارى رەسپۋب­ليكا بويىنشا ۇستىمىزدەگى جىلى 10، 2021 جىلى 15 پايىزعا شەنەۋنىكتەردى قىسقارتۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن مەملەكەت بيۋدجەتىنەن قارجىلاندىرىلاتىن بارلىق قۇرىلىمداردى، مەكەمەلەردى، كۆازيمەملەكەتتىك كومپانيالاردىڭ باس­قارۋشى، قىزمەت ەتۋشى، سونداي-اق مي­نيسترلىكتەر جانىنداعى تولىپ جاتقان ينس­تيتۋتتاردى، رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورىنداردى (رگپ) تۇگەل ساراپتاۋدان وتكىزۋى ءتيىس. ولار مەملەكەت تاۋەلسىزدىگىنە، مەملەكەتتىك قىزمەت ساپاسىنا قالاي قىزمەت ەتىپ ءجۇر؟ وسى جاعدايلار ەگجەي-تەگجەيلى ساراپتالۋى قاجەت.

مينيسترلىكتەر اياسىندا قىزمەتىن ەشكىم بىلمەيتىن نەشە ءتۇرلى كونسۋل­تا­تسيالىق قۇرىلىمدار بار. وبلىستاردا مينيسترلىكتەردىڭ وبلىستىق دەپار­تا­مەنتتەرىمەن قاتار، وبلىس اكىمدىگىنە باعىناتىن ءدال وسىنداي دەپارتامەنتتەر تاعى بار. دەپۋتاتتار ءوز ساۋالدارىنا ۇكىمەت تاراپىنان، انىعىراق ايتساق – مينيسترلىكتەردەن بيۋروكراتتىق تىلمەن ەشنارسەنى ناقتى شەشكىسى كەلمەيتىن پەيىلمەن جازىلعان ستاندارتتى جاۋاپتار الاتىنى دا الدەنەشە رەت كوتەرىلىپ كەلەدى. قالىپتاسقان يگى ءداستۇر، ءتيىمدى، ورىندى جۇمىسقا ەشقانداي ءسوز جوق. الايدا قويىلعان ءبىر سۇراققا جاۋاپ حاتقا مينيسترلىكتىڭ بىرنەشە دەپارتامەنتى، بىرنەشە ورىنباسارى (ۆيتسەسى) ۆيزا قويىپ، قاعاز دوڭگەلەتىپ، الەمدىك تايتالاستىڭ شا­ڭىن قاۋىپ وتىرعانىمىز جوق پا؟ وسىنداي تاپتاۋرىن جاعدايدا جۇمىس جاساپ جۇرگەن جاس قىزمەتكەرلەر نە ۇيرەنىپ ءجۇر؟

قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى جولدا­ۋىندا جاڭا جاعدايداعى عالامدىق وزگە­رىستەرگە تەك ءبىلىمدى، بىلىكتى جاڭا زاماننىڭ تالاپتارىن ءتۇسىنىپ، مەملەكەتتىڭ ابىرويىن كوتەرىپ، ەڭبەك ەتە الاتىن ادامدارعا، وڭ وزگەرىستەرگە بەتبۇرىس جاسايتىن رەفور­مالارعا جول باستادى، قۇپتاپ، ناقتى ناتي­جەگە قول جەتكىزۋ ارقايسىمىزدىڭ ۇلتتىق پارىزىمىز.

 

قۋانىش سۇلتانوۆ،

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى،

Nur Otan پارتياسىنىڭ فراكتسيا مۇشەسى

سوڭعى جاڭالىقتار

اشىقتىق – قوعام دامۋىنىڭ كەپىلى

ايماقتار • بۇگىن، 13:00

دوللار قايتا قىمباتتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 12:18

ۇقساس جاڭالىقتار