كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
بوستاندىق ساعان وتانىڭدى, حالقىڭدى, ءتىلىڭدى بەردى. وسى ءۇش تاعان دەشتى-قىپشاقتىڭ دا, قازاقتىڭ دا ءۇش كيەلى قاسيەتى بولىپ تابىلادى.
ال ونەر ادامى ءۇشىن, قىزۋ وي جەتكىزىپ, تەرەڭ زەردەلەيتىن ءۇش تاقىرىپ بار.
ولار: ءومىر! ماحاببات! ءولىم!
وسى ءۇش تەڭدەسسىز ۇعىمدار ونەردىڭ ەڭ باستى قاسيەتناماسى.
ۇيدەن شىعاردا پوشتا جاشىگىنەن العان بىرنەشە حاتتى كوزىممەن ءسۇزىپ بارىپ, بىرەۋىنە توقتاعام. تابيعات اياسىندا تابيعاتپەن عانا وڭاشا قالۋ كەرەك. تابيعات ءوزىن تانىعاندى, ۇققاندى, كورگەندى, ەستىگەندى ارداق تۇتادى. مەن كوپ اداممەن حات-حابار الىستىم, سولاردىڭ ىشىندە حاتتارىن ويۋداي عىپ ويىپ جازاتىن ەكى اعام بولدى. بىرەۋى – قادىر مىرزا ءالى, ەكىنشىسى – گەرولد بەلگەر ەدى. بۇل اعالارىمنىڭ قاتارىنا اقسەلەۋ سەيدىمبەكوۆتى دە قوسار ەدىم. بۇل ادامدار ونەردە دە, ومىردە دە وزدەرىن تالماي ىزدەپ تاپقان جاندار ەدى-اۋ!
بۇگىن قازاق ينتەلليگەنتسياسى تۋرالى قازاقتار جازبايدى. قازاق ينتەلليگەنتتەرى جوق ەمەس بار, بىراق ولاردىڭ وي-كوزىن اشىپ جازاتىن ينتەلليگەنت جازارماندار جوق.
ورمان ىشىنە ەندەي كىرىپ, بيىك اعاشتىڭ تۇبىنە ىڭعايلانىپ وتىردىم. ريۋكزاگىمنان قاعاز بەن قالامىمدى, سۋىمدى الدىم. سونان سوڭ بارىپ قادىر مىرزا ءالىنىڭ ويماقتاي قىلىپ جازعان حاتىن وقي باستادىم. قادىر اعام ءوزى اۋدارىپ جاتقان شاندور پەتەفيدىڭ ءبىراز ولەڭدەرىن جىبەرىپتى. ول مىنە...
تۇر, ماديار! باسىڭ كوتەر! سىناتپا!
قاسىرەتتى قالىڭ ەلدى جىلاتپا!
نە ۇلى بول, نە ق ۇلى بول زاماننىڭ
ەرمىن دەسەڭ, قارۋ ال دا ءمىن اتقا!
بۇل جولى ءبىز انت ەتەمىز
باسقاشا:
ەشقاشاندا قۇل بولمايمىز!
ەشقاشان!
اشۋ-كەكتىڭ الاۋ-وتى قوزداسىن!
بەس قارۋدى تات باسپاسىن, توزباسىن!
وڭبايدى ادام ەلى مەنەن جۇرتىنان
جوعارىراق قويار بولسا ءوز باسىن!
بۇل جولى ءبىز انت ەتەمىز
باسقاشا:
ەشقاشاندا قۇل بولمايمىز!
ەشقاشان!
ولگەن جەردەن كوتەرىلەر توبەشىك.
قالا قويماس ەلىمىزدىڭ ءۇنى ءوشىپ.
اتتارىمىز اۋليەگە اينالىپ,
تويماعانمەن بۇل اجالدىڭ وڭەشى,
بۇل جولى ءبىز انت ەتەمىز
باسقاشا:
ەشقاشاندا قۇل بولمايمىز!
ەشقاشان!
– و, قادىر اعا, – دەدىم سىلكىنىپ الىپ. – جارادىڭ, اعام, جارادىڭ! – مەنىڭ داۋىسىمنان ورىس ورمانى ويانىپ, بيىك اعاش باستارىنان ساپ-سارى جاپىراقتار جەرگە توگىلىپ ءتۇسىپ جاتتى. – قانداي جويقىن لەپتى اقىندى تاپقان! ال اۋدارماسى, نەتكەن كەرەمەت. راحمەت, قادىر اعا!.. راحمەت!..
وسىدان ون كۇن بۇرىن ماسكەۋدىڭ ورتالىق جازۋشىلار ۇيىندە ۆەنگريا مادەنيەتىنىڭ كۇندەرى وتكەن. شاندور پەتەفيدىڭ ولەڭدەرىن ورىس اقىندارى وقىعان. كەرەمەت اۋدارمالار ەدى. ال قازاق تىلىندە مەن وقىپ وتىرعان قادىردىڭ اۋدارمالارى ولاردان دا كەرەمەت. جۇلدىز جىرلار, جاسىن جىرلار بولاتىن!
جاپ-جاس ماديار اقىنى جۇرەك جۇتقاندار ساناتىنان ەدى. ماديارلاردى جاۋلاعان, توناعان, ەركىندىگى مەن بوستاندىعىنا تەمىر قامىت كيگىزگەن ۆەناعا قارسى شاندور پەتەفي شابۋىلعا شىعادى.
تاپپاي ماعان بولا ما,
ىرزا بولار ەل-انام.
حالقىم ءۇشىن ءبىر كۇنى
كەك الامىن ۆەنادان.
جۇرەكتەرگە تىلىمدەپ,
جازام انا تىلىمدە:
ء«ولىم» – مىقتى ولەڭىم
سول بولادى تۇبىندە.
قادىر مىرزا ءالى اۋدارعان شاندور پەتەفي ولەڭدەرى مەنى مۇلدە بوتەن قيىرعا, بوتەن الەمگە باستادى دا كەتتى. كوك شوپتەگى مەنىڭ اق قاعازدارىم مەن قالامىم جايىنا قالدى. مەنىڭ جانىم بۇگىن شاندور پەتەفيدىڭ نايزاعاي وتىنداي جارقىلداعان جىرلارىمەن بىرگە جانىپ بارا جاتىر ەدى. ماديارلاردىڭ تاعدىرى ءۇشىن جۇرەك بۇلقىنعان, نامىس قوزعان, رۋح اتويلاپ كوككە ۇمتىلعان. مادياردىڭ بيىك مۇنارالارى قاۋساپ قۇلاپ جاتقان. ەل توزعان, ال ماديارلار ءوز جەرىندە قۇل بولعان. جاپ-جاس اقىن جانىن قايدا قويارعا بىلمەي جانۇشىرعان. ەسى اۋىسقان. جاسىن جىرلارى ماديارلاردى وياتۋعا, قولدارىنا قارۋ الىپ جاۋىنا قارسى اتتانۋعا كوتەرە الماي, ەڭىرەي جىلاپ دالا كەزىپ جۇرە بەرگەن. ءدال سول كەزدەرى شاندور جىرتىلىپ توزعان ماديار تۋى تۋرالى تراگەدياعا تولى جىر جازدى.
قۇلا تۇزدە قۇلازيدى مۇنارا,
زامان ءجايلى ويلاندىرار بۇل ارا.
بولعان ونىڭ قاسيەتتى نىشانى,
حيكاياعا ءالى تولى قۇشاعى.
سانالعان ول ەركىندىكتىڭ بايراعى
ءتۇزدىڭ جەلى سونى جىرلاپ سايرادى.
قانشا جىگىت وسى تۋدىڭ استىندا
قارسى تۇردى قالىڭ جاۋعا – تاسقىنعا.
مۇمكىن ەمەس شىن باتىردى شوشىتۋ.
قانشاما ەردىڭ باسىن قوستى وسى تۋ.
ون سۋارتىپ, ءجۇز قايراعان شەبەرلەر
قىلىشتان دا وتكىر ەدى ول ەرلەر.
«تالقاندايمىز كىسەنىڭدى, تورىڭدى
ويتە الماساق, ولگەنىمىز ورىندى!» –
ەستىگەندە, ادام تۇگىل, شوشىر اڭ
كۇننەن بەتەر كۇركىرەدى وسى ۇران.
سول بايراقسىز بۇل كۇندەرى مۇنارا,
ىشتەن تىنىپ جاتىر ەدى بۇل ارا.
ەركىندىكتىڭ تۋى ءسويتىپ كۇيرەدى,
تۋدى ەسىنە الۋشىلار سيرەدى.
بۇل تۋ تۋرالى رەكۆيەم بولاتىن.
1977 جىلى رەسەيدىڭ قاق ورتاسىندا, قالىڭ ورىس ورمانىنىڭ ىشىندە وتىرعان وتىز جاسار قازاق جازۋشىسى تۇڭعىش رەت, قازاق حانى ابىلايدىڭ تۋىن دا, ۇستىنە كيگەن وقالى شاپانىن دا ىزدەمەگەنىنە, ءتىپتى ونى اڭساپ, ويىنا الماعانىنا دا تاڭعالىپ: «وسى ءبىز نە دەگەن ەلمىز؟ وسى ءبىز حالىقپىز با؟ ۇلت بولىپ قالىپتاسا الماعان توبىرمىز با؟..», دەپ كۇيىنگەننەن ەڭىرەپ قويا بەرگەن. قازاق ەلىنىڭ گيمنىن جازعان قايىم مۇحامەتحانوۆتىڭ ء«بىز قازاق ەجەلدەن ەركىندىك اڭساعان», دەپ كۇڭىرەنۋىنىڭ سىرىن دا تەرەڭ تۇسىنگەندەي بولعان. شاندور پەتەفيدىڭ ماديارى ۆەنانىڭ, قازاق حالقى ءۇش عاسىر ورىستىڭ يمپەريالىق يلەۋىندە ءتانىن عانا ساقتاپ كۇن كورىپ جاتقانىن ويلاپ جانى تۇرشىككەن. ەركىندىك. تەڭدىك. بوستاندىق. بارلىعى – ءولى ءسوز. ءتىرى ءسوز – يمپەريا! يمپەريانىڭ تەمىر بۇعاۋى! بۇلتارتپايتىن كەساپات كۇش! ورىس ورمانىنىڭ ىشىندە وتىرعان وتىز جاستاعى قازاق قالامگەرى, ون توعىزىنشى عاسىردا جانى كۇيگەن, جۇرەگى توزعان نايزاعاي جىرلارىن جارقىراتقان جيىرما بەس جاسار شاندور پەتەفيدى ەندى عانا ۇقتى, ءتۇسىندى. شاندورمەن بىرگە جانى كۇيرەدى. جۇرەگى ەڭىرەپ قويا بەردى.
جەك كورسە دە
باسقانىڭ
ءبارى بىردەي بۇگىندە,
جالعىزسىراپ, جاسقانىپ
ۆەنگريام جۇگىنبە!
ازىپ-توزىپ كەلگەنگە
بەرىپ ەدىك قول ۇشىن,
ەندى اكەسى ولگەندەي
جەك كورەدى سول ءۇشىن.
قاي ارادا, قاي كۇنى
تانىتپاق بوپ ەلدىگىن,
ەندى ءبىزدىڭ قايعىنى
بولىسۋگە كەلدى كىم؟
وكىنەدى تۇبىندە,
وكىنەدى ولگەندە
ماديارعا بۇگىندە
قول كوتەرىپ كەلگەندەر
تاپقان ەكەن جۋاستى!
بار ميىقتا كەكەسىن...
جاساعاندار قياستىق
تانيدى ءالى كوكەسىن!
مەن ورنىمنان ازەر كوتەرىلىپ, قاراڭعى تارتقان ورىس ورمانىنىڭ ىشىندە ساندالىپ ءجۇردىم دە قويدىم. ەسىم اۋىسقانداي. جۇردەك ماسكەۋ ەلەكترپويىزىنا قالاي وتىرعانىم دا ەسىمدە جوق. اشتىق تۋرالى باستاعان رومانىم بار ەدى, ول دا ورماندا ريۋكزاك ىشىندە قالدى. سول روماندى مەن قايتىپ ىزدەمەدىم. قايتىپ جازبادىم. كەي فراگمەنتتەرىن قۇداي قالاسا, بيىل جارىق كورەيىن دەپ تۇرعان. شاكارىم قاجى تۋرالى رومانعا ەنگىزگەنمىن. قالعان فراگمەنتتەرى «قازاقتى قان قاقساتقان اشتىق تۋرالى ون اڭگىمە» دەگەن رەكۆيەم كىتاپقا كىرەدى. تەك قادىر اعامنىڭ ويىپ جازعان حاتى مەن شاندور پەتەفيدىڭ جيىرما ءبىر ولەڭى جانقالتامدا امان ساقتالىپتى.
كەي-كەيدە, تاۋەلسىزدىك العان قازاقستان رەسپۋبليكاسىن كەزىپ ءجۇرىپ شاندور پەتەفيدىڭ ولەڭدەرى ويعا ورالا بەرەدى.
ەركىندىكتىڭ تۋى ءسويتىپ كۇيرەدى,
تۋدى ەسىنە الۋشىلار سيرەدى.
بىلتىر كۇزدە, بۋداپەشتەگى قىپشاق دوستارىممەن بىرنەشە كۇن كەڭەس وتكىزگەن تۇندە قادىر مىرزا ءالىنىڭ ويعا تولى وت جىرى ءتىلىمدى كۇيدىردى. بۇل قازاق جىرى. قازاق پايىمى. قازاق ويى بولاتىن.
بايلىق! بايلىق!
بايلىق دەگەن باتپان سور,
ادامزاتتى تۋرا جولدان قاققان سول
اعىل-تەگىل دۇنيەڭ دە جەتپەيدى,
ادىلەتتىڭ ءوزى جەتپەي جاتقان سوڭ.
قاسىمدا مادياردىڭ اسقاق اقىنى, قىپشاق دوسىم فەرەنتس بۋدا بولمادى. ول بولعاندا بۇل ءبىر اۋىز قازاق ولەڭى, ۆەنگرشە توگىلىپ كەتە بەرەر ەدى-اۋ! اتتەڭ, وكىنىشكە قاراي بۇگىنگى الەمدە ءبىزدىڭ ادال دوستارىمىز سيرەدى. قازاقتىڭ جانىن ۇعاتىن, قاسيەتىن تانىعان اۋليەدەي تۇلعالار بۇگىن ءبىزدى ىزدەمەيدى, ويتكەنى ولار و دۇنيەدە, الەمدە ءماندى جاڭا دوستاردى ءبىز دە ىزدەمەيمىز, ويتكەنى دوستىق اتتى كيەلى قاسيەتتى ءبىز قادىرلەۋدەن قالعانبىز. قادىر مىرزا ءالىنىڭ ءبىر اۋىز ولەڭى ءححى عاسىردا جىرتىق كونە جالاۋ سەكىلدى اسقاقتاي جەلبىرەپ تۇر.
بايلىق دەگەن باتپان سور,
ادامزاتتى تۋرا جولدان قاققان سول.
شاندور پەتەفيدىڭ وتان, حالىق, ءتىل تۋرالى تولعانىستارى, ەش اقىننىڭ ولەڭىنە ۇقسامايدى; بولەك تەبىرەنىستى وي, بولەك پايىمداۋ, بولەك سىر ءبولىسۋ.
كونە تۇرىك ۇرپاعى, كونە قىپشاق ماديار ازاماتى «مەنىڭ ءپىرىم – ازىناعان قارا ايعىر» دەپ سىلكىنگەندە, ءححى عاسىرداعى ءبىزدىڭ كوز الدىمىزعا دۇنيەنى دۇرلىكتىرگەن عۇنداردىڭ ارعىماقتارى سوناۋ باتىس سىبىردەن ەدىل مەن دوندى ءتىلىپ ءوتىپ بارا جاتقانداي ەلەستەيدى. ساعىم ىشىندە قالىڭ اتتى اسكەر اسىعىپ-اپتىقپاي ءسان-سالتاناتىمەن ماڭعاز قوزعالىپ بارا جاتادى. نەتكەن كورىنىس!.. نەتكەن عاجاپ سۋرەت!.. جانسىز سۋرەت ەمەس, جاندى ءتىرى الەم! ءايداي, كونە تۇرىكتەر, كونە دەشتى-قىپشاق دالاسىن جاپىرىپ كەلە جاتىر ەدى-اۋ!..
ەۋروپانىڭ كوركەم وڭىرىندە دۇنيەگە كەلگەن شاندور پەتەفي سيقىر دالانىڭ قۇدىرەتتى تىرشىلىگىن مەيلىنشە ەكپىندى, قۋاتتى جىرمەن ورنەكتەيدى. قانعا سىڭگەن, سۇيەككە بىتكەن, تەككە تاراعان قاسيەت وسى بولار!
ءبىر عاسىر وتكەن سوڭ قالا جىگىتى, قازاقتىڭ ۇلى اقىنى ولجاس سۇلەيمەنوۆ تە دالا مەن ارعىماقتى كەلىستىرىپ سۋرەتتەگەن ەدى-اۋ!..
ەكى حالىقتىڭ جىر ساباقتاستىعى دالا ەلىنىڭ ورتاق تىرلىگىن, سالت-ءداستۇرىن سول دالانىڭ قادىر-قاسيەتىن, ۇلى بابالارىمىزدىڭ رۋحاني بىرلىگىن ايقىندايدى.
وتان تۋرالى جازىلعان ولەڭ كوپ. سولاي بولۋى زاڭدى دا. بىراق وتانىن ءدال شاندور پەتەفيشە بار داۋىسىمەن, جان-جۇرەگىمەن, تاۋسىلماس مەيىرلى تىلەگىمەن جىرلاعان اقىن از.
قادىرى جوق باستىڭ دا,
باستى تاسپەن ۋاتاسىڭ.
ۇلى دابىل استىندا
قالاي تىنىش جاتاسىڭ؟
وتان ءتوزىم توزباي ما,
مەن جىلايمىن, كۇلمەيمىن.
ولگەنىڭدى سەزبەي قاپ
جۇرەسىڭ بە؟ بىلمەيمىن!
ورىستىڭ ايگىلى اقىنى ءھام اۋدارماشىسى ماسكەۋلىك ميحايل كۋرگانتسەۆپەن ەتەنە جاقىن تانىسىپ, سىيلاس, سىرلاس بولۋىمىزعا دا شاندور پەتەفي سەپتىگىن تيگىزگەن بولاتىن. ازيا مەن تۇركى دۇنيەسىنىڭ ۇلى اقىندارىن ورىسشا سويلەتكەن ميحايل كۋرگانتسەۆ كوپ اقىنداردىڭ ولەڭدەرىن جاتقا بىلەتىن, مايىن تامىزىپ جاتقا وقيتىن. ماديار اقىنىنىڭ ولەڭدەرىن ەرەكشە جاقسى كورۋشى ەدى. ماسكەۋدەگى جازۋشىلاردىڭ ورتالىق ۇيىندە جەڭىل شاراپ ءىشىپ, ولەڭدەرىن جاتقا وقىپ وتىراتىن اقىندار كوپ بولاتىن. ول ءۇي كەزىندە رۋحى وياۋ, نامىسى ءتىرى جازۋشىلار ۇياسى ەدى عوي, نەسىن ايتاسىز! قازىر ول ءۇي بار, تەك ول ۇيدەن رۋح قاشقان. قازىر ول ۇيگە يەلىك جاسايتىن جازۋشىلار ەمەس ىسكەرلەر, گرافوماندار, بايلار. قازاقتىڭ ءبىرتۋار جازۋشىسى اسقار سۇلەيمەنوۆ الماتىداعى جازۋشىلار ءۇيىنىڭ «قالامگەرىندە» كوپ ويلى ءسوز ايتۋشى ەدى. سونىڭ ءبىرى: «ادەبيەتتى ەستى جازۋشىلاردان قورعاپ كەرەگى جوق, ادەبيەتتى گرافومانداردان قورعاۋ كەرەك», دەيتۇعىن. نە ءبىر اتالى سوزدەر ايتقان قايران, كيەلى اتالارىمىز بەن اعالارىمىز بۇ دۇنيەدەن ءوتتى دە كەتتى عوي. ولاردى بۇگىن تياناقتاپ ويعا الاتىن ورتا دا جوق. ءبارىمىز جالتاقپىز. ءبارىمىز قورقاقپىز. ءبارىمىز وتىرىك سويلەيمىز, وتىرىك كۇلەمىز, وتىرىك سۇيەمىز. كاپىرگە اينالىپ بولدىق قوي. قازىر ايناعا قاراۋدى قويدىق. قازاق وزىنەن-ءوزى جيىركەنەتىن بولدى. ءدال وسىنداي حالگە تۇسەمىز دەپ كىم ويلاعان, قۇداي-اۋ!..
ميحايل كۋرگانتسەۆ ارىستان جۇرەك پەتەفيدىڭ وتان دەپ سوققان داۋىلپاز جىرىن وقيتىن. بۇل ولەڭدى دە قادىر مىرزا ءالى كەلىستىرىپ-اق قازاقشا سويلەتىپ جىبەرىپتى.
قاشانعى ءبىز قۋىرشاق بوپ قالامىز؟!
جەتەدى ەندى! سارباز بولسىن بالامىز!
سىبىزعىلار قويا تۇرسىن سىزىلماي,
كەرنەي ءۇنىن كۇتىپ جاتىر دالامىز.
كەز كەلگەن جاۋ الدى ءبىزدى باسىنىپ
وتان ويان! شىق قارۋىڭ اسىنىپ!
تۇتاندىرۋ ءۇشىن سەنى كەرەك پە,
جاراتقاننىڭ جارق-جۇرق ەتكەن
جاسىنى؟!
شاندور پەتەفي – ۆەنگر حالقىنىڭ ۇلى پەرزەنتى. ۇلى اقىنى. جاۋجۇرەك ساربازى. قارا ايعىرىن كوككە سەكىرتىپ, قالىڭ جاۋعا الماس قىلىشىن جارقىراتىپ جالعىز شاپقان جاۋىنگەرى.
ورىستىڭ سىبىرىندە مولاسىز قالعان اقىن دا شاندور پەتەفي.
الەم ادەبيەتىنىڭ ساۋساقپەن سانارلىق ۇلىلارىنىڭ ساناتىنا ەنگەن جالعىز ۆەنگر دە – شاندور پەتەفي.
بۇگىنگى ۇلتجاندى قازاقتار ءحىح عاسىرداعى دالانىڭ ۇلى اقىنى شاندور پەتەفيدىڭ جىرلارىمەن سۋسىنداسا, قالعىپ كەتكەن نامىس, تاپتاۋىرىن بولعان رۋحىمىز تاعى ءبىر سىلكىنەر مە ەدى؟!. – دەگەن ۇمىتكە بوي ارتامىز.
ۆەنگر ادەبيەتىنە شاندور پەتەفي جەتى جىل عانا قىزمەت ەتە الدى. قالعان ءومىرى وتانىنىڭ نامىسىن قورعاۋ ءۇشىن مايدان وتىندە ءوتتى. استىندا ارقىراعان قارا ايعىرى, قولىندا قانعا مالىنعان الماس قىلىشى... حالقىنىڭ ماڭدايىنا جارىق جۇلدىزداي جارقىراپ بىتكەن ۇلى اقىن نە بارى جيىرما التى جاسىندا جاسىن تۇسكەن تەرەكتەي قيىلىپ ءتۇستى.
وكىنىشتى.
جازىلماي قالعان جىر قانشا ەدى؟!.
ايتىلماي كەتكەن وي قانشا ەدى؟!.
تۇگەسىلمەيتىن اسىل ارمان قانشا ەدى؟!.
قازاقتىڭ ۇلكەن اقىنى قادىر مىرزا ءالى اعامىز شاندور پەتەفيدى قازاقشا سويلەتتى. ءوز جىرىنا دا, وزگەنىڭ جىرىنا دا زور تالاپپەن قارايتىن اقىن اعامىز باعا جەتپەس جۇمىس تىندىرعان. وسى كەرەمەت ەڭبەگى ءۇشىن قالىڭ قازاق قادىر مىرزا ءالى اعامىزعا شەكسىز قارىزدار دەپ ويلايمىن.
ۇلى شاندور پەتەفيدىڭ جىرلارىن «امانات» جۋرنالىنىڭ 200 تومدىق الەم ادەبيەتى كىتاپحاناسىنا ەنگىزۋ كوپتەن ويدا جۇرگەن ەدى. بۇگىن سول ويدى جۇزەگە اسىرۋدىڭ دا ءساتى ءتۇستى.
ۇلى دالانىڭ ۇلى پەرزەنتى, بابالار مەكەنىنىڭ تورىنەن ورىن ال!
تورلەت!
ويتكەنى ەل دە سەنىكى, ءتور دە سەنىكى! – دەپ وتانى ءۇشىن جانىن بەرگەن جاۋجۇرەك سارباز, تەڭدەسسىز ماديار اقىنى شاندور پەتەفيگە بۇكىل جان جۇرەگىمەن تەبىرەنە باس يگەن.
روللان سەيسەنباەۆ
