پىكىر • 08 قىركۇيەك, 2020

ەل مۇددەسىن كوزدەگەن قۇجات

200 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ كەزەك كۇتتىرمەيتىن وزەكتى ماسەلەلەرگە باسا نازار اۋدارىلعان جانە ولاردىڭ شەشۋ جولدارى كورسەتىلگەن, مەملەكەتتىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىنداعان جاڭا جولداۋىن جاريالادى.

ەل مۇددەسىن كوزدەگەن قۇجات

جولداۋدا بەلگىلەنگەن شارا­لاردىڭ مىندەتتى تۇردە ىسكە اسۋى كەرەك ەكەنىن حالىق تا جە­تە ءتۇسىنىپ, ونى ۇلكەن ۇمىت­پەن كۇتەتىنى بەلگىلى. سەبەبى وسى ماڭىزدى قۇجات ارقىلى پرە­زي­دەنت پارلامەنتكە, ۇكىمەت­كە, ورتالىق اتقارۋ ورگان­دارى مەن سوت جانە قۇقىق قور­عاۋ جۇ­يە­سىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعا­لارىنا ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەيدى.

ال بيىلعى جولداۋدىڭ ور­نى تىپتەن ەرەكشە. تورتكۇل دۇنيە پاندەميانىڭ كەسىرىنەن بۇ­رىن-سوڭدى بولماعان اۋىر كەزەڭدى باستان وتكىزۋدە. كە­سەل­دىڭ كۇردەلى بولعانى سونشا, كوپتەگەن مەملەكەت ءالى دە ونىڭ قۇرساۋىنان تولىق شى­عىپ ۇلگەرگەن جوق. بۇل ىندەت ءبىز­دىڭ ەلىمىزگە دە ايتارلىقتاي زالا­لىن تيگىزدى. ودان تەك ازا­مات­­تار­دىڭ دەنساۋلىعى مەن ومى­ر­­ىنە قاتەر ءتونىپ قانا قوي­ماي, مىڭ­داعان شاعىن, ورتا, ءىرى كا­سىپ­­كەرلىكتەر, ءوندىرىس ورىندارى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى سالا­­لارى, ءبىلىم بەرۋ ءىسى مەن دەن­­ساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى بۇ­رىن-سوڭدى بولماعان اۋىرت­پا­لىق­تى سەزىنىپ وتىر. تابىسىمىز تو­مەندەپ, الەۋ­مەتتىك جا­نە قار­­جى­لىق ماسەل­ەلەرى كۇر­دە­لەنىپ كەتتى.

مىنە, وسىنداي جاعدايدان اركىم ءوز بەتىنشە جول تاۋىپ شىعۋدىڭ امالىن قاراستىرىپ جۇر­گەن ساتتە مەملەكەت باس­شىسىنىڭ جولداۋى ءار قا­زاق­­ستان­دىقتىڭ بولاشاققا دەگەن سە­نىمىن كۇشەيتىپ, قايرا­تى­نا قايرات قوسىپ وتىر. سون­دىق­تان بۇل جولداۋ دەر كەزىن­دە جارىق كورگەن وتە قۇندى تاريحي قۇجات بولدى دەۋىمىز كەرەك.

ارينە, توتەنشە جاعداي مەن كارانتين جاريالانعان سات­تەن باستاپ ۇكىمەت تاراپى­نان حالىققا كومەك كورسەتۋ جۇمىس­تارى بەلسەندى جۇرگىزىلۋدە. بي­لىك پەن حالىقتىڭ ءوزارا تۇسى­نى­گىنىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ مەم­لەكەت بۇل كەسەلدىڭ بەتىن قاي­­تارىپ, ءتيىمدى ءىس-شارالاردى بەكى­تىپ ۇلگەردى. قالاي بولعاندا دا «ساقتىقتا قورلىق جوق» دە­مەك­شى, بارىنە دايىن بولعا­نى­مىز ابزال. بۇل رەتتە, جول­داۋ­دىڭ ءمانى دە ەرەكشەلەنە ءتۇستى. اسىرەسە ءوسىپ-ءونۋ جولىندا ەلبا­سىنىڭ «بەس ينستيتۋتتىق رە­فورمانى جۇزەگە اسىرۋ جو­نىندەگى ۇلت جوس­پارىن» نە­گىز­گى باعىت-باعدار ەتىپ, ەل-جۇرت­ت­ىڭ داۋلەتتى ءومىر سۇرۋىنە مۇم­كىندىك جاساپ, ولار­دىڭ كونس­تيتۋتسيالىق قۇقىق­تارىن قور­عاۋعا, زاڭ ۇستەم­دىگىن قامتا­ما­سىز ەتۋگە, سىباي­لاس جەم­قور­­لىققا قارسى بىرىگىپ كۇرەس جۇرگى­زۋگە جۇمىس قارقىن­دايتى­نى ايتىلدى.

ەل مۇددەسىن كوزدەي وتىرىپ قابىلداناتىن ماڭىزدى ءىس-شارالار مەن قۇجاتتاردى اي­قىندايتىن جانە قاجەتتى رە­فورمالارمەن اينالىساتىن ستراتەگيالىق جوسپار­لاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتى­گىنىڭ قۇرىلۋىنا مول سەنىممەن قاراۋعا بولادى. ەندىگى رەتتە, مەملەكەتتىك جانە كۆازيمەم­لەكەتتىك ۇيىمداردىڭ قىزمە­ت­كەر­لەرىن قىسقارتاتىن, كاسىبي دەڭگەيى جوعارى, ادامگەرشىلىگى مول, ادال جانە جەمقورلىققا قار­سى تۇرا الاتىن مامانداردى قالدىرىپ, ولاردىڭ ەڭبەك اقى­سىن ەسەلەپ ءوسىرۋ ماسەلەسىن شە­شەتىن ۋاقىت جەتتى.

جولداۋدا اۋىل شارۋا­شى­لى­عىن دامىتىپ, وتاندىق ونىمدەردىڭ باسەكەگە قابىلەت­تىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان تاپسىرمالار وتە ورىندى. جەر ەمگەن, مال اسىراپ, جەمىس-جي­دەك وسىرگەن كاسىپ يەلەرىنە ۇزاق مەر­زىمگە تومەن پايىزدى نەسيە بەرىلۋىنە, ولاردىڭ جيعان ونىم­دەرىنىڭ لايىقتى باعامەن ساتىلۋىنا جاعداي جاسالسا دەيمىز.

سونىمەن قاتار جولداۋدا ەكولوگيا ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. اسىرەسە تا­بيعاتتى قورعاۋ جۇمىستارىنا جاس جەتكىنشەكتەردى تارتۋ جو­نىن­دەگى تاپسىرمانى بۇگىنگى كۇن­نىڭ وزەكتى ماسەلەسى دەپ ايتۋعا بولادى.

جولداۋدا ايتىلعانداي, ازا­ماتتاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ ورگاندارى مەن سوت جۇيەسىنە تالاپتى كۇشەيتۋ تاپسىرماسى ىسكە اسىرىلىپ, وتانداستارىمىز بوس اۋرەگە سالىنباسا, ادىلدىككە قول جەتكىزەتىن بولسا, مەملەكەت پەن زاڭعا دەگەن سەنىم ارتاتىنى ءسوزسىز.

 

رامازان سارپەكوۆ,

پروفەسسور, قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناما جانە قۇقىقتىق اقپارات ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى

 

سوڭعى جاڭالىقتار