بۇعان دەيىن قۇرىلعان مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق تەتىكتەر, سونداي-اق دايىندالعان «قاۋىپسىزدىك بەلبەۋى» جاھاندىق ىندەت داعدارىستىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن جۇمسارتۋعا مۇمكىندىك بەردى, بىراق بۇگىنگى تاڭدا قيىندىقتى ەڭسەرىپ قانا قويماي, ودان ءارى دامۋ ۆەكتورىنا شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭا شارالار قاجەت.
سوندىقتان قازاقستاننىڭ بارلىق ازاماتتارى وسى جولداۋدى الەمدىك نارىقتارداعى ەكونوميكالىق كۇيزەلىستەن, اۋىر پاندەميادان جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەردەن كەيىنگى ودان ءارى دامۋدىڭ ماڭىزدى سۇراقتارىنا جاۋاپ تابۋعا ءۇمىت ارتىپ كۇتتى.
ارينە جولداۋ حالىق پەن ەلدىڭ ەڭ ماڭىزدى, وزەكتى جانە وتكىر ماسەلەلەرىنە جاۋاپ بەرەتىن ەرەكشە مانگە يە بولدى.
بىرىنشىدەن, جولداۋدا ەلدەگى جاعدايعا بارىنشا ايقىن جانە ەگجەي-تەگجەي تالداۋ جاسالعان جانە ەلدىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالاداعى, مەملەكەتتىك باسقارۋ, قارجى سالاسىنداعى دامۋىن تەجەيتىن بارلىق ناقتى سەبەپتەر كورسەتىل-
گەن.
ەكىنشىدەن, «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» جولداۋى – رەفورمالار تۋرالى جولداۋ. رەفورمالار مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ينستيتۋتسيونالدىق سالاسىنا اينالعانى ماڭىزدى, بۇل ولاردىڭ جان-جاقتى ەسەپتەلۋى مەن تيىمدىلىگىن كوزدەيدى.
بۇل عانا ەمەس, رەفورمالار ينستيتۋتتارىن قۇرۋ – 2020 جىلعى جولداۋ تەك باستاماسى عانا ەكەنىن جانە باستى وزگەرىستەر ءالى الدا بولاتىنى تۋرالى ايقىن بەلگى. «الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى, جۇمىس ورىندارىن جانە حالىقتىڭ تابىسىن ساقتاپ قالۋ» – ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەتتەر, بىراق ودان كەيىنگى باعدارلامالار دا ۇمىت قالمايدى.
ۇشىنشىدەن, پرەزيدەنت ق.ك.توقاەۆ ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك, تيىمدىلىك جانە باسەكەگە قابىلەتتىلىك باسىمدىقتارىنا نەگىزدەلگەن ساپالى جاڭا ۆەكتور مەن دامۋدىڭ جاڭا قاعيداتتارىنا شىعارۋ جونىندەگى ءىس-قيمىلدىڭ ءبىرتۇتاس ستراتەگياسىن بەلگىلەدى.
بۇل رەتتە قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق سالالارى – ەكونوميكا, الەۋمەتتىك سالا جانە ەلدىڭ ساياسي ءومىرى تەرەڭ رەفورمالاۋعا ۇشىراعانىن ۇعىنۋ قاجەت. بۇرىنعىداي جايباراقات تىرلىك ەندى ەشقاشان بولمايدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ناقتى جانە الدىن الۋ تاپسىرمالارى عانا ەمەس, سونداي-اق رەفورمالاۋدىڭ تاسىلدەرى مەن جولدارىن وزگەرتۋگە دەگەن ەڭ بايىپتى كوزقاراسى دا نازار اۋدارۋعا تۇرارلىق. زاڭنىڭ ۇستەمدىگى, ادام قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جاڭا مودەلى مەن ازاماتتاردىڭ مۇددەسىن قورعايتىن ادىلەتتى مەملەكەت ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.
«حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەتتىڭ» ۇلگىسى مەملەكەتتى باسقارۋعا ازاماتتىق اتسالىسۋمەن تولىقتىرىلادى, بۇل رەتتە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋعا, ياعني ازاماتتاردىڭ وزدەرىنە تىكەلەي قاتىستى ماسەلەلەردى شەشۋگە قاتىسۋ مۇمكىندىگىنە باسا ءمان بەرىلەدى.
وسى جەردەن جولداۋدىڭ تاعى ءبىر تەرەڭ ءمانى – ونىڭ تاعى ءبىر باعىتى – ادام كاپيتالعا, ەلدىڭ ءار ازاماتىنا دەگەن كوزقاراسى تۋىندايدى.
تورتىنشىدەن, جولداۋ ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ ساياساتىنىڭ تەرەڭ ستراتەگيالىق ساباقتاستىعىن كورسەتەدى. بۇعان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىمەن ناقتى ۇيلەسەتىن جانە «جاۋاپتى مەملەكەت – جاۋاپتى قوعام – جاۋاپتى ادام» ۇشتۇعىرلى جۇيەسىندە قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا كوورديناتتارىن بىلدىرەتىن «ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسى» ءبولىمى دالەل بولا الادى.
سوندىقتان قوعام مەن حالىق الداعى رەفورمالاردىڭ قۇرىلىمدىق كۇردەلىلىگى مەن تەرەڭدىگى قازاقستاننىڭ رەۆوليۋتسيالىق ەمەس, ەۆوليۋتسيالىق دامۋىن تالاپ ەتەدى دەگەن تەزيستى بەلسەندى ۇعىنۋى ءتيىس.
رەفورمالار سينەرگياسى ولاردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى رەۆوليۋتسيالىق ناتيجە بەرەدى, دەمەك, قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىك قاعيداتتارى جولداۋدىڭ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋدىڭ – تۇراقتى دامىعان, گۇلدەنگەن قازاقستاندى قۇرۋدىڭ باستى شارتى بولىپ قالا بەرەدى.
جانسەيىت تۇيمەباەۆ,
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – پرەزيدەنت اكىمشىلىگى قحا حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى