مۇناي سالاسىنداعى ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, الداعى 30-40 جىلدا «قارا التىنعا» دەگەن سۇرانىس ارتپاسا, كەمىمەيدى. مۇناي نارىعىنداعى ءىرى ويىنشىلاردىڭ جاساپ وتىرعان قادامدارىنان دا وسىنى اڭعارۋعا بولادى. قازىر ىرگەمىزدە جاتقان قىتاي مەن رەسەي دە, الپاۋىت اقش تا مۇنايشىلارىن قولداۋدا. الەمدە مۇنايدىڭ ءۇش ۇلكەن تۇتىنۋشىسى بار. ول – ءۇندىستان, قىتاي جانە اقش. اتالعان مەملەكەتتەر دە الداعى جوسپارلارىن مۇنايمەن بايلانىستىرىپ وتىر.
مەملەكەت باسشىسى مۇنايعا يەك ارتۋدى دوعارۋ كەرەكتىگىن اڭعارتتى. بۇرىنعىداي «قارا التىننان» وسىنشاما ءتۇسىم تۇسەدى دەپ, ارقانى كەڭگە سالاتىن ۋاقىت ءوتتى. مۇنايدىڭ باعاسى جوعارى بولعان تۇستا ۇكىمەت وزىنە الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى كوپ الىپ قويدى. حالىق تا سوعان بوي ۇيرەتتى. ءوز الىنشە ارەكەت ەتپەي, مەملەكەتكە جالتاقتايتىندارى دا سوندىقتان.
پرەزيدەنتتىڭ كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردى رەفورمالاۋ ءىسىن جالعاستىرۋدى ۇسىنۋى دا قۇپتارلىق قادام. كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور قارجىلىق توپتارعا قولايلى بولعانىمەن, مەملەكەتكە ءتيىمسىز. سوندىقتان ءىرى كومپانيالاردى جەكەشەلەندىرۋ ءىسىن جالعاستىرۋ كەرەك. ءيا, كەيبىر كومپانيالار ستراتەگيالىق تۇرعىدان ماڭىزدى. بىراق ولاردى قاپتاعان ەنشىلەس ۇيىمداردان ارىلتۋعا بولادى دەپ ەسەپتەيمىن. ءبارىن باسەكەلەستىك ورتاعا جىبەرۋ كەرەك. باسەكەلەستىك جوق جەردە جاۋاپكەرشىلىك تە بولمايدى. سوندىقتان مۇنىڭ بىرنەشە پايداسى بار. بىرىنشىدەن, باسەكەلەستىك ەكونوميكانى جىلدام دامىتادى. ەكىنشىدەن, قىزمەت ساپاسى ارتادى. ۇشىنشىدەن, مەملەكەت قارجىسى ۇنەمدەلەدى.
كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورعا قاجەتتى تاعى ءبىر دۇنيە – اشىقتىق. اكىمدەر مەن مينيسترلەر حالىق الدىندا ەسەپ بەرە باستاعالى قوعامنىڭ ولارعا دەگەن كوزقاراسى, قارىم-قاتىناسى وزگەردى. سول سەكىلدى ۇلتتىق كومپانيالار دا حالىق الدىندا ەسەپ بەرىپ وتىرۋعا ءتيىس. ءبىزدىڭ ەلدە ەسەپ بەرۋ دەگەن تۇسىنىك ساياسات ساحناسىندا عانا قالىپ قويعان. ەكونوميكاعا مۇلدەم قاتىسى جوقتاي. مۇلدەم ولاي ەمەس. ىلگەرىلەۋشىلىكتىڭ ءبارى حالىق پەن بيلىك اراسىنداعى اشىق ديالوگتان باستالادى.
مۇنايعا ورالار بولساق, ينۆەستورلار «قارا التىن» نارىعىنىڭ دامۋىنا قارجى سالماي وتىر. ازىرشە ەشقانداي جاڭا جوبا قولعا الىنعان جوق. ءدال قازىر ينۆەستيتسيا تارتۋ ءتيىمسىز. سەبەبى مۇناي نارىعى تۇراقسىز بولىپ تۇر. باعا ازىرشە تۇراقتالمايدى. وسى جىلدى باررەلىنە 50 دوللار كورسەتكىشپەن تۇيىندەسەك تە جامان بولماس. ال كەلەر جىلى مۇناي باعاسىنىڭ باررەلىنە 60-70 دوللارعا دەيىن كوتەرىلۋىن كورىپ قالۋىمىز عاجاپ ەمەس.
داعدارىس بىزدە عانا ەمەس, تۇتاس الەمدە ورىن الىپ وتىر. ماسەلەن, ۇلىبريتانيا ەكونوميكاسىن 20 پايىزعا قۇلدىراتىپ الدى. ىرگەمىزدەگى رەسەي ەكونوميكاسى 7 پايىزعا تومەندەدى. قازاقستاننىڭ دا ەكونوميكاسى شامامەن 4-5 پايىزعا السىرەدى. ءبىز ءالى 2019 جىلدىڭ ەكپىنىمەن كەلە جاتىرمىز. ەندى بىرتىندەپ توقىراۋ باستالادى. 2021 جىل قيىن ءتيۋى مۇمكىن. ال 2022 جىلى پاندەميادان ءبىرجولا قۇتىلىپ, ادامداردىڭ كوممۋنيكاتسياسى قالپىنا تۇسەدى. تيىسىنشە ەكونوميكا دا دامۋدىڭ جولىن تابادى. وسى كەزدە ەلدەر 2020-2021 جىلدارى جىبەرىپ العان پايدانى قۋالاپ جەتۋ قامىنا كىرىسەدى. ەكونوميكا كادىمگىدەي كۇش الادى. سول كەزدە مۇنايعا دەگەن سۇرانىس تا وسەدى.
مۇنايدى الماستىرا الاتىن باعىتتاردى قاراستىرۋ كەرەك. سونىڭ ءبىرى – بيزنەس. ءبىز بيزنەسكە سالىق تولەۋشى قۇرال رەتىندە قارايمىز. اسىلىندا بيزنەس جۇيە قۇراۋشى سالاعا اينالۋعا ءتيىس. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرمالارىنان دا وسىنى اڭعارىپ وتىرمىز.
راشيد جاقسىلىقوۆ,
قازاقستاننىڭ مۇناي سەرۆيستىك كومپانيالارى وداعىنىڭ تورالقا توراعاسى
