بۇگىن الماتىدا Prime Sourse كومپانياسىنىڭ وكىلدەرى وسى ماسەلە بويىنشا ءوز ويلارىمەن ءبولىستى.
تسيفرلىق جانە تەحنولوگيالىق پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋ جانە روبوتتاندىرۋ قىزمەتتەرى - الەمدەگى ەڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان سالالاردىڭ ءبىرى. كوروناۆيرۋستىق داعدارىس كەزىندە عانا Google اكتسيالارى 20% -عا, Amazon - 100% -عا, پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى ەڭ ءىرى IT اۋتسورسەرى - EPAM - 60% -عا, Yandex - 80% -دان ءوستى. 2007 جىلدان 2019 جىلعا دەيىنگى حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار نارىعىنىڭ جىلدىق ءوسۋىن ساراپشىلار ورتا ەسەپپەن 8% قۇرايدى دەپ باعالايدى جانە بۇل كورسەتكىشتەر تەك وسۋدە.
ITC ساۋدا كارتاسى بويىنشا ۇندىستانداعى IT قىزمەتتەرىن ساتۋدان تۇسەتىن سىرتقى كىرىس كولەمى جىلىنا 51 ميلليارد دوللاردى, فيليپپيندەر - 5 ميلليارد دوللاردان استام, ۋكراينادا - 3,2 ميلليارد دوللار, بەلارۋسسيادا - 1,6 ميلليارد دوللار, ءتىپتى ارمەنيادا - 194 ميلليون دوللاردى قۇرايدى. مولدوۆا - $ 148 ملن.
جوعارىدا ايتىلعانداردىڭ بارلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستاننىڭ IT-قىزمەتتەرىن ساتۋدان جىلىنا 22 ميلليون اقش دوللارىن قۇرايتىن ەكسپورتتىق كىرىسىنىڭ قازىرگى دەڭگەيى اپاتتى تۇردە تومەن بولىپ كورىنەدى. بۇل مولدوۆادان 7 ەسە, بەلارۋسسيادان 73 ەسە, ۋكراينادان 145 ەسە از. سونىمەن قاتار, حالىقتىڭ جالپى ءبىلىم دەڭگەيى سالىستىرمالى تۇردە جوعارى دەڭگەيدە قالىپ وتىر: بۇعان ءبىزدىڭ وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردىڭ فيزيكا, ماتەماتيكا جانە ينفورماتيكا پاندەرىنەن حالىقارالىق وليمپيادالارداعى ناتيجەلەرى دالەل.
دامۋ الەۋەتىن ىسكە اسىرا وتىرىپ, وتاندىق كاسىپكەرلەر الماتىدا ءىت-قىزمەتتەر كلاستەرىن قۇرۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەدى. جوبا بويىنشا جۇمىستارعا Synchlarity Partners, Infin IT Solutions, Prime Sourse كومپانيالارىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلار جانە قازاقستانداعى ءىرى ءىت-بيزنەستى قۇرۋدا ءساتتى تاجىريبەسى بار باسقا دا ماماندار قاتىسادى: ونىمدەر مەن قىزمەتتەر ەكسپورتى, ءبىلىم بەرۋ. جوبانىڭ ماقساتى - الماتىدا جىلىنا 500 ميلليون دوللار تابىسى بار 10 مىڭ مامانعا ارنالعان ءىت-دامىتۋ ورتالىعىن ىسكە قوسۋ. جوبانىڭ قازىردىڭ وزىندە جۇمىس ىستەپ تۇرعان Astana حابى مەن Almaty Tech Garden اراسىنداعى ايىرماشىلىعى - الەمدە سۇرانىسقا يە IT ماماندارىن ەكسپورتتاۋعا قاتاڭ نازار اۋدارۋ.
IT كلاستەرىن قۇرۋ بويىنشا ءىس-شارالار كەلەسى بەس باعىتقا باعىتتالادى.
ءبىرىنشىسى - نارىقتىق كۇشتەردى شوعىرلاندىرۋ. IT اۋتسورسينگ ورتالىعىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىستى ۇيلەستىرۋ ءۇشىن ءۇش دەڭگەيدەن تۇراتىن قاۋىمداستىق ۇيىمداستىرىلادى: حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ باقىلاۋ كەڭەسى; ات جانە ءبىلىم بەرۋ نارىعىنا مۇددەلى قاتىسۋشىلاردىڭ اتقارۋشى ورگانى; جەدەل جوبالىق كەڭسە.
ەكىنشىسى - ساتۋ نارىعى. ءىت-قىزمەتتەرگە سۇرانىستىڭ ءىرى ورتالىقتارىنداعى سەرىكتەستىكتەر ارقىلى ات قىزمەتتەرىن ۇسىنۋعا كەلىسىمشارتتار تارتۋ جوسپارلانۋدا: اقش (جىل سايىنعى ات يمپورتى - 32 ملرد. دوللار), سينگاپۋر (12,6 ملرد. دوللار), جاپونيا (11,6 ملرد. دوللار) جانە ت.ب. نارىقتىڭ قىزىپ كەتۋى جانە ات قىزمەتتەرىنىڭ ەكسپورتتاۋشى ەلدەرىندە - بەلارۋسسيادا, ۋكراينادا جانە باسقالارىندا جالاقىنىڭ ءوسۋى الەمدە سۇرانىستىڭ بار ەكەندىگىن راستايدى.
ءۇشىنشىسى - مامانداردى, ونىڭ ىشىندە ازىرلەۋشىلەر مەن ينجەنەرلىك كادرلاردى دايارلاۋ. قازاقستاندا قازىردىڭ وزىندە جۇمىس ىستەپ تۇرعان Alem, Attractor School, Alfa Data School, QWANT جانە باسقالارىنىڭ باعدارلامالاۋ مەكتەپتەرى جۇمىس ىستەيدى.2020 جىلى تامىزدا قازاقستاندا Ecole 42 كومپيۋتەرلىك باعدارلامالاۋدىڭ سەنساتسيالىق جەكە كوممەرتسيالىق ەمەس مەكتەبىنىڭ وقۋشىسى نيكولاس ساديراك بىرلەسىپ قۇرعان قازاقستاندا "01" ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسىنىڭ اشىلۋى جاريالاندى. وسى ورتالىقتاردىڭ جۇمىسى بىلىكتى ءىت-مامانداردىڭ وندىرىستىك قۋاتىن جىلىنا بىرنەشە مىڭعا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ينجەنەرلىك بىلىكتىلىكتى دامىتۋ قولدانىستاعى ءىت-كومپانيالار شەڭبەرىندە, سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەتتەر بازاسىندا جۇرگىزىلۋى كەرەك.
تورتىنشىدەن, وندىرىستىك ستاندارتتار جانە جوبالاۋ تاجىريبەسى. حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس ءوندىرىستى قۇرا وتىرىپ, كادرلاردىڭ ماڭىزدى ماسساسىن قۇرۋ كوممەرتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلۋى كەرەك. جوبانىڭ جەتكىلىكتى تاجىريبەسى عانا كومپانيالارعا پروتسەستەردى قۇرۋعا, پەرسونالدىڭ قاجەتتى دەڭگەيىنە قول جەتكىزۋگە جانە كوماندالاردىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ايتپاقشى, قازاقستاندىق زاڭدارعا سايكەس, جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار وزدەرىنىڭ تابىستارىنىڭ 1% -ىن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنا جۇمساۋعا مىندەتتى. نارىقتىق قارجىلاندىرۋ تەتىگى قۇرىلدى, سالىق كودەكسىنە جانە جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى زاڭعا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
بەسىنشىدەن, ينفراقۇرىلىم. الماتى جانە ونىڭ اينالاسى تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار بۇكىل ايماقتا - ورالدا, سىبىردە, ورتالىق ازيادا ءىت كلاستەرىن دامىتۋ ءۇشىن تارتىمدى ورتالىق بولا الادى. الماتىنىڭ شەتتەرى, مىسالى, «الاتاۋ» يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركىنىڭ اۋماعى, قولايلى ەكولوگيالىق ورتاعا يە, ىڭعايلى ورنالاسۋى: تاۋ شاڭعىسى كۋرورتتارىنا, قاپشاعاي جاعاجاي ايماقتارىنا, كولساي, شارىن, التىن-ەمەل تۋريستىك باعىتتارىنا جاقىن. بۇل فاكتورلار ادامداردىڭ ءومىرى ءۇشىن تارتىمدىلىقتى انىقتايدى. ارينە, ينفراقۇرىلىمدى كەزەڭ-كەزەڭىمەن دامىتۋ قاجەت بولادى - كەڭسە بولمەلەرى, تۇرعىن ءۇي, ەمحانالار, بالاباقشالار. ۇندىستانداعى (بانگالور) جانە بەلارۋسسياداعى (Hi-Tech Park) ءىت ورتالىقتاردىڭ تاجىريبەسى مۇنداي جوبانى قازاقستاندا ىسكە اسىرۋ ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر ەتەدى دەگەن قورىتىندى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇعان دەيىن قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ جىل سوڭىنا دەيىن ەڭ تانىمال سەرتيفيكاتتار مەن قاعازدان جاسالعان راستاۋلاردان باس تارتۋدى, اقپاراتتى تسيفرلىق راستاۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرعان بولاتىن. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىردىڭ وزىندە مەكەن-جاي, م ۇلىك جانە باسقا دا وسىعان ۇقساس انىقتامالار ءۇشىن جاقسى تاجىريبە بار.
