پرەزيدەنت وتكەن جىلعى جولداۋىندا زەينەتاقى قورىندا جينالىپ قالعان قارجىنى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تەتىكتەردى قاراستىرۋدى تاپسىرعان بولاتىن. بۇل يدەيا زەينەتاقى رەفورماسىنا جول اشتى جانە ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ تەتىكتەرىنە دە ىقپال ەتەتىندەي مۇمكىندىكتەر بەردى.
سوڭعى جىلدارى زەينەتاقى رەفورماسىنىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن ازاماتتاردان جۇمىس توبى قۇرىلدى. سوندىقتان جۇمىس توبىنىڭ بارىسىندا ءتۇرلى پىكىر قايشىلىقتارىنىڭ بايقالىپ قالۋىنا وسى فاكتور اسەر ەتتى. بىراق جۇمىس توبى وزدەرىنىڭ پىكىر قايشىلىقتارىنا قاراماستان, حالىقتىڭ زەينەتاقى سالىمىن پايدالانۋ مۇمكىندىگىنە قول جەتكىزۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەدى. ناتيجەسىندە, كەمىندە 100 مىڭ سالىمشىنىڭ زەينەتاقى جيناعىنىڭ ءبىر بولىگىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن شەشىمدەردىڭ ءتۇيىنى تارقاتىلدى. وكىنىشكە قاراي, ىرىكتەلىپ شىققان نەمەسە زەينەتاقى سالىمدارىن شەشىپ الۋعا مۇمكىندىگى بار سالىمشىلاردىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ باسپانا نەمەسە باسقا الەۋمەتتىك ماسەلەلەرى شەشىمىن تاپقاندىقتان, بۇل مۇمكىندىكتى پايدالانا المايتىنى بەلگىلى. بۇل ماسەلە كەزىندە مەرزىمدى باسىلىمداردا جازىلعاندىقتان, وعان قايتا ورالعىم كەلمەيدى.
بىراق كوپشىلىك جۇمىس توبى مۇشەلەرى اراسىنداعى پىكىرتالاسقا, مەنىڭ جۇمىس توبىنان شىعۋىما قوعامنىڭ نازارى اۋدى. سەبەبى سول كەزدە قولداۋعا يە بولىپ, پرەزيدەنتتىڭ قاراۋىنا ۇسىنامىز دەپ شەشكەن نۇسقامەن كەلىسە المادىم, كەلىسپەگەندىكتەن جۇمىس توبىنان شىقتىم. ءارتۇرلى پىكىرلەر ايتىلدى. سوڭىندا ماسەلە ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىندا قايتا قارالادى دەگەن شەشىمگە توقتالدى. بىراق ناۋرىز ايىنىڭ ورتاسىنان باستاپ پاندەميا, شەكتەۋ شارالارىمەن قوسا, زەينەتاقى سەكتورىنا مۇلدەم قاتىسى جوق مەملەكەتتىك ۇيىمدار اراسىندا ءارتۇرلى كوزقاراستار پايدا بولدى.
قازىرگى ساتتەگى شەشىم مىناداي:
- سالىمداردىڭ جەتكىلىكتى شەگىن ەسەپتەيتىن جالپى فورمۋلا وزگەرەدى. ول بۇرىن قازاقستاندىقتار 110 جاسقا تولعان جاعدايدا وسىلاي بولۋى مۇمكىن دەپ ساناعان بولاتىن. ارينە, بۇل قاتە ەدى, سوندىقتان فورمۋلانى ادامداردىڭ ناقتى ءومىر ءسۇرۋىنىڭ ورتاشا ۇزاقتىعىنا ىڭعايلاستىرىپ تۇزەتتى. ايتالىق, 63 جاستاعى ازاماتتار ءۇشىن شەكتى ءمان ەندى 8,2 ملن ەمەس, 5,8 ملن تەڭگە بولسا جەتكىلىكتى. ال 40 جاستاعىلار ءۇشىن 3,5 ملن تەڭگە بولۋى مۇمكىن.
- ءاربىر جاس ءۇشىن ءوزىنىڭ شەكتى ءمانى بار. بۇل ويعا قونىمدى, ويتكەنى, ادام نەعۇرلىم جاس بولسا, ونىڭ جەتكىلىكتى قاراجات جيناقتاۋعا سوعۇرلىم كوبىرەك ۋاقىتى بار. بۇل قورداعى اقشاعا 25-30 جاستاعى ازاماتتاردىڭ دا قول جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى.
- شەكتى ماننەن اسقاننىڭ بارلىعى – ارتىلعانى. ازىرگە وسى ارتىلعان قاراجاتتىڭ بارلىعىن 100% بەرۋ كەرەك پە, الدە قوسالقى بولىگىن ۇستاپ قالۋ كەرەك پە, بۇل جاعى ءالى شەشىلگەن جوق, بىراق مەن ارتىلعان قاراجاتتىڭ تولىقتاي بەرىلگەنىن جاقتايمىن.
بۇلاي بولعان جاعدايدا, 700 مىڭداي ادام جيىنى 1,7 ترلن تەڭگەگە جۋىق قاراجات الاتىن بولادى.
- قاراجاتتاردى مىناداي جاعدايدا الۋعا بولادى:
– قولدانىستاعى يپوتەكالىق نەسيەنى (تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىندەگى, ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردەگى, جالدامالى تۇرعىن ءۇي) وتەۋ ءۇشىن;
– تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى ارقىلى ءبىرىنشى كەزەكتەگى تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ ءۇشىن; باستاپقى جارنا تولەپ, ودان ءارى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى ارقىلى كرەديت الۋ ءۇشىن; تەگىن مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ كەپىلدى كولەمى نەمەسە مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى وتەي المايتىن اۋرۋلاردى ەمدەۋ ءۇشىن.
ۇكىمەت بۇل يدەيانى ءالى دە قايتا پىسىقتاپ, تۇرعىن ءۇي, ءتىپتى جەر تەلىمدەرىن دە ساتىپ الۋدىڭ جاڭا جولدارىن ۇسىنۋى مۇمكىن.
بىراق مەن بۇعان قارسىمىن. ويتكەنى بۇل نە الىپساتارلىققا اكەلەدى, نە بولماسا جاڭادان ءۇي سالۋعا جەتكىزبەۋى مۇمكىن. سونداي-اق اقشانى مامانداندىرىلعان كومپانيالارعا سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرۋ ءۇشىن پايدالانۋعا رۇقسات ەتتى. بىراق بۇل ادامدارعا قاجەت دەپ ويلامايمىن, ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشەتىن بولادى, ال اۋقاتتىلاۋ كىسىلەر جاي عانا ۆاليۋتا ساتىپ الىپ, شەتەلگە شىعارىپ الادى. كەيبىر الماي قالعان ادامدار دا كوپكە شىدامايدى (نەمەسە «كوپ ۇزاماي اقشالارىن الىپ الۋعا تىرىسادى»).
- سونداي-اق سالىمشىنىڭ ءوز باسىندا ءۇيى بولىپ, بالالارىنا, باۋىرلارى مەن قارىنداستارىنا ءۇي ساتىپ الۋعا كومەكتەسكىسى كەلگەن جاعدايدا, ءوزىنىڭ تۋىسقاندارىنا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ مەحانيزمى بولادى.
جالپى العاندا, بۇل يدەيا ەندى اناعۇرلىم ۇتىمدى بولدى. پرەزيدەنتكە دۇرىس ستسەناريگە تاڭداۋ جاساعانى ءۇشىن العىس ايتامىز. اللا قالاسا, ءبىراز ادام يپوتەكالىق كرەديتتەرىن تولەپ تاستايدى, ءبىرازى ءۇي ساتىپ الادى, تاعى ءبىرازى باستاپقى جارنا جيناقتاپ, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنەن كرەديت الادى. سونداي-اق بىزدە قازاقستاندا جاسالمايتىن ەمدەۋ/وپەراتسيا ءۇشىن قاراجات ىزدەگەندەرگە دە جاقسى بولدى.
قالاي بولعاندا دا بۇل تۇرعىن ءۇي جانە زەينەتاقى جۇيەسىن ينتەگراتسيالاۋعا جاسالعان العاشقى قادام, حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعادى دەپ ويلايمىن. سودان كەيىن تولىققاندى (تولىق ماسشتابتى) ينتەگراتسياعا كوشۋ باستالادى.
پرەزيدەنت جولداۋىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى – ناقتىلىققا نەگىزدەلگەنى: مەن جولداۋ بارىسىندا ءبىزدىڭ جاعدايىمىزدا جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىن باستامالار مەن كەڭەستەرگە نازار اۋداردىم. كەيبىرەۋلەر جاھاندىق وزگەرىستەردى كۇتتى, ال كەيبىرەۋلەر جولداۋدى كۇردەلى وزگەرىستەردىڭ باسى دەپ قابىلدادى. مۇنىڭ ءبارىن كوسمەتيكالىق وزگەرىستەر دەپ قابىلداعاندار دا جەتەدى. ولار جولداۋدى وقىماي, وزدەرىنىڭ جەكە جيناقتالعان نارازىلىقتارىنا سۇيەنە وتىرىپ باعا بەرەدى.
كەشەلى بەرى جاريالانىپ جاتقان پىكىرلەرگە قاراپ, جولداۋدىڭ قوعامعا جىلى اسەر ەتكەنىن بايقادىم. سەبەبى ادامداردىڭ كوپشىلىگى وزگەرىستەردىڭ بولعانىن جانە تەزىرەك بولعانىن قالايدى.
پرەزيدەنتتىڭ ۇنەمى تاڭداۋ ايرىعىندا تۇراتىنىن كەشە دە بايقادىق: پرەزيدەنت ادامداردىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق رەفورمالارعا دەگەن قاجەتتىلىگى مەن ساياساتتىڭ ساباقتاستىعى اراسىنداعى ورتا جولدى ىزدەيدى.
ۇزاقمەرزىمدى مەملەكەتتىك مۇددەلەر تۇرعىسىنان نەگىزدەلگەن, ءار كەلەسى پرەزيدەنت بۇرىنعى پرەزيدەنتكە دەگەن قۇرمەتىن ساقتاعان كەزدە مەملەكەت الدەقايدا تۇراقتى بولادى دەگەن سەنىمگە نەگىزدەلگەن كۇردەلى پروتسەسس. بىراق رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ كەزى كەلگەنىن, ونىڭ قاجەتتىلىگىنىڭ بۇرىنعىدان دا قاتتى سەزىلىپ وتىرعانىن ءبارىمىز بىلەمىز. بۇل جولداۋ ناقتى ارەكەتكە كوشۋدىڭ باعدارلاماسى رەتىندە قابىلدانارى ءسوزسىز.
بۇل جولعى جولداۋدىڭ وزەگى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋعا باسىمدىق بەرگەنى. مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىن ەنگىزۋ ءۇشىن ءبىراز ۇسىنىس ايتىلدى.
بىرىنشىدەن – ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگىن اشۋ. بۇل اگەنتتىك بۇرىن دا جۇمىس ىستەگەن بولاتىن. تىم ءساتتى جانە ساۋاتتى جۇمىس ىستەگەندىكتەن, وكىلەتتىلىگى, شتات سانى قىسقارىپ, قاناتى كەسىلىپ, رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋعا جاۋاپتى ورگان اپپاراتتىق جۇيەمەن كۇرەستە ويىننان شىعىپ قالدى.
ەل ساياسي رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋعا نيەتتەنگەن كەزدە مۇددەلەر قاقتىعىسىن تەك ۇكىمەتتەن تىس ورگان شەشە الاتىنى بەلگىلى.
ساياسي رەفورمالارعا جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ بولماۋىنان رەفورمالاردىڭ باسىم كوپشىلىگى دۇرىستاپ تىنىستاي المادى. ويتكەنى مۇددەلەر قاقتىعىسىنا بايلانىستى ۇكىمەت ەكونوميكانى بىلاي قويعاندا, ءوزىن-ءوزى رەفورمالاي المايدى. قازىرگى جاعدايدا مۇنى جاسىرۋ مۇمكىن بولماي قالدى.
قازىر پرەزيدەنتكە مۇنداي رەفورما كەرەك.
حالىققا بەرگەن ۋادەسىن ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جانە مۇددەلەر قاقتىعىسى كەزىندە مەملەكەتتىك مۇددەنى بارىنەن جوعارى قويۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن اگەنتتىك كەرەك. جاڭادان اشىلادى دەپ وتىرعان اگەنتتىكتىڭ جولى قيىن, ۇكىمەتپەن پىكىرتالاسى دا كۇردەلى بولادى. پىكىرتالاس ساپاسىنىڭ ءوسۋى وزگەرىستەر ديناميكاسىنىڭ ولشەمى رەتىندە قابىلدانادى. سەبەبى رەفورمالاردى دايىنداۋعا ۇكىمەت ەمەس, اگەنتتىك جاۋاپتى بولادى.
ەلدە ستاتيستيكا دەرەكتەرىنىڭ شىنايىلىعىنا كۇمان كەلتىرەتىندەر كوپ. ەندى ۇكىمەتتىڭ باقىلاۋىنا تاۋەلسىز كوميتەت شىنايى اقپاراتتاردى ۇسىنادى دەپ ۇمىتتەنۋگە بولادى. دەرەكتەردى الۋ ادىستەرى تۇبەگەيلى وزگەرۋى مۇمكىن. سەنىمدى دەرەكتەرگە نەگىزدەلگەن ەكونوميكالىق پروتسەستەردى مودەلدەۋ جانە بولجاۋ ءۇشىن قۋاتتى اناليتيكالىق جۇيەلەر دايىنداۋعا جول اشادى.
ينفوگرافيكانى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, EQ
ۇشىنشىدەن, جۇيەنى قوس ازاماتتىعى بار ادامداردان تازارتۋ تۋرالى يدەيا مەملەكەتتىك دەڭگەيدە كوتەرىلدى. بۇل تالاپ ساياسي پوزيتسيالاردا وتىرعانداردىڭ كوپشىلىگىنە اسەر ەتۋى مۇمكىن.
ەلدەگى قولدانىستاعى زاڭ ەكىنشى ازاماتتىقتى الۋعا تىيىم سالعان. ەندى, ەڭ بولماعاندا مەملەكەت ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ قاتارى قوس ەلدىڭ ازاماتى بولىپ جۇرگەن ازاماتتاردان تازارادى دەپ ۇمىتتەنۋگە بولادى. بۇل يدەيانى سوڭىنا دەيىن جۇزەگە اسىرۋعا توزىمدىلىگىمىز جەتسە, تىم بولماعاندا مامانداردىڭ جاڭارۋىنا جول اشادى. مامانداردىڭ جاڭارۋى – قازاقستاننىڭ جاڭارۋى.
تورتىنشىدەن, مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ جۇيەسىن جەڭىلدەتۋدى ءىس جۇزىندە 5-6 دەڭگەيدەن باستاپ 2-3 دەڭگەيگە دەيىن تومەندەتۋگە بولادى. بۇل مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىندا ءبىر-بىرىنەن اداسىپ كەتە بەرەتىن قۇجاتتاردىڭ وڭتايلانۋىنا, ينديكاتورلار شىندىققا ساي جانە وڭاي قاداعالاناتىنىنا جول اشاتىنى ءسوزسىز.
بەسىنشىدەن, مەملەكەتتىك ورگاندارعا بيۋدجەتتىك اۆتونوميا بەرۋ. سەبەبى بۇگىنگە دەيىن مينيسترلىك نەمەسە اكىمدىكتەر بيۋدجەت جىلىنا ەكى-ءۇش رەت قارالعاندىقتان, جوعارى جاقپەن كەلىسىپ جۇمىس ىستەپ كەلدى. سوڭىندا تاپسىرما ورىندالمادى, بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجى يگەرىلمەدى.
قازىر ءار مينيسترلىك/اكىمدىك كەلىسۋگە ءماجبۇر, بيۋدجەتتەردى جىل سايىن قاعىپ تاستايدى جانە ءبىر جىل ىشىندە 2-3 تۇزەتۋ بولۋى مۇمكىن. بۇل فاكتور مەملەكەتتىك ورگاندارعا ۇزاقمەرزىمدى جوسپارلار قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرمەدى. ەندى جوسپارلاردى جۇزەگە اسىرۋعا 5 جىلدىق ليميت-سەنىم كورسەتىلەدى. ولار وسى سەنىم ششەڭبەرىندە وزىنەن جوعارى جاق پەن ورگانداردىڭ كەلىسىمىن الماي, اگەنتتىك قۇزىرەت بەرەتىن مۇمكىندىكتەر شەڭبەرىندە شىعىندارى مەن كىرىستەرىن جوسپارلاۋعا مۇمكىندىك الادى.
ساتىپ الۋ جۇيەسىندە پروتسەدۋرالاردى قىسقارتۋعا, القالىق شەشىمدەردىڭ كۇشىن جويۋعا جانە ناتيجەنىڭ جوقتىعىنا جاۋاپكەرشىلىكتى ەنگىزۋگە نازار اۋدارىلدى.
التىنشىدان, مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ 25%-نىڭ قىسقارۋى جانە ناتيجەگە پروپورتسيونالدى تۇردە جالاقىنىڭ دا, جۇمىستىڭ جاقسارۋىنا دا جول اشادى.
جەتىنشىدەن, مينيسترلىكتەر جاۋاپتى حاتشى ينستيتۋتى ارقىلى قوس بيلىكتىڭ قۇرساۋىندا قالعانداي اتموسفەرا قالىپتاسىپ كەلگەن. ەندى جاۋاپكەرشىلىك جۇگى تەك مينيسترلەرگە عانا باعىتتالادى. سەگىزىنشىدەن, زاڭداردا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىن شامادان تىس رەتتەۋگە مۇمكىندىك بەرىلمەيتىن شىعار دەپ ۇمىتتەنەمىن.
مەملەكەتتىك سەكتوردا جۇمىس ىستەيتىن زاڭگەرلەر ءار ماسەلەنى كوتەرگەن زاڭنامانى وزگەرتىپ, مەملەكەتتىك ورگاننىڭ قۇزىرەتىن كەڭەيتۋگە ءماجبۇر بولىپ كەلدى. ەندى ءار ءىستىڭ ءوز ولشەمى بولاتىنى سياقتى كۇردەلى تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تەتىكتەر جۇزەگە اسىپ, ادامدار سول تەتىكتىڭ كومەگىنە جۇگىنەدى.
توعىزىنشى, تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى وندىرمەيتىن مەملەكەتتىك كومپانيالار ءۇشىن قاجەت ەمەس كورپوراتيۆتى باسقارۋ الىنىپ تاستالادى. مىسالى, مەن عىلىم قورىنىڭ ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسىمىن جانە ديرەكتورلار كەڭەسى ينستيتۋتىنىڭ مۇلدەم قاجەت ەمەس ەكەنىنە سەندىرە الامىن. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ عىلىم كوميتەتى مەن عىلىم قورىنىڭ كەڭەسى ديرەكتورلار كەڭەسىنسىز-اق جۇمىستى ەڭسەرە الادى.
ونىنشى, بيزنەس بارلىق مەملەكەتتىك رەتتەۋ قاعيداسىنا سايكەس فورما ەمەس, ماعىنا باسىم بولعان كەزدە قايتا قۇرىلۋى كەرەك.
جولداۋدا ايتىلعان ۇسىنىستاردىڭ ءبارى جۇزەگە اسىرىلسا, نازارعا الىنسا, مەملەكەتتىك ورگاندارداعى بيۋروكراتيا كەم دەگەندە ەكى ەسەگە, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىندەگى قاجەتسىز پروتسەدۋرالار مەن ەسەپتەردى 4-5 ەسە ازايتۋعا بولادى.
پرەزيدەنت سونىمەن بىرگە جاڭا ەكونوميكالىق باعىتتىڭ ۇستانىمدارىن ايتتى, بىراق ونىڭ مازمۇنى ءالى اشىلماعان, جاڭا اگەنتتىك وسىعان بايلانىستى جۇمىس ىستەۋى كەرەك سياقتى.
جولداۋدا ايتىلعان ەكونوميكالىق باستامالاردان تومەندەگىلەرگە نازار اۋدارعىم كەلەدى:
– مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ قازاقستاندىق تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى كەپىلدەندىرىلگەن ساتىپ الۋىن ەنگىزۋ;
– ءىرى ينۆەستورلار ءۇشىن زاڭنامانىڭ تۇراقتىلىعىن ستراتيۆتىك كەلىسىمدەر ارقىلى ەنگىزۋ, بۇل ءىس جۇزىندە ينۆەستيتسيالاۋدىڭ جاقسى شارتى بولىپ تابىلادى;
– 2021 جىلدىڭ ناۋرىزىنا دەيىن زارداپ شەككەن سالالاردان شوب-قا بەرىلگەن بارلىق قارىزدار بويىنشا سىياقى تولەمدەرىن ناۋرىز ايىنان باستاپ سۋبسيديالاۋ;
– سالالارعا قىركۇيەككە دەيىن بەرىلگەن سالىقتىق جەڭىلدىكتەر جەلتوقسانعا دەيىن ۇزارادى;
– بولشەك ساۋدا سالىعى ەنگىزىلۋدە ء(ىس جۇزىندە بۇل تەك ققس-پەن جانە جالپى اينالىم بويىنشا شەكتەۋسىز وڭايلاتىلعان نۇسقا), بۇل بولشەك ساۋداداعى كولەڭكەلى ەكونوميكانى ەداۋىر تومەندەتەدى.
ايتپاقشى, ەكونوميكالىق تەرگەۋ قىزمەتى ەندى نەگىزىنەن بارلىق سالالاردا كولەڭكەلى ەكونوميكاعا قارسى كۇرەسەتىن بولادى.
– تۇرعىن ءۇي ماسەلەلەرى بويىنشا ءار ءتۇرلى باستامالار (2 ترلن. تەڭگەگە);
– تسيفرلىق الەۋمەتتىك ءامياندى ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىستار ءالى دە ناقتىلانا ءتۇسۋ كەرەك.
بۇل ۇسىنىستىڭ قارجىلىق قۇرىلىمدار عانا ەمەس, جالپىعا بىردەي باعىتتالۋى قوعام ءۇشىن ماڭىزدى.
– مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسىن 25%-عا كوتەرۋ جانە اتا-انالاردىڭ سىنىپتان تىس جۇمىستارعا شىعىندارىن قارجىلاندىرۋ.
ينستيتۋتسيونالدى ۇسىنىستار اراسىنان مىنا ۇسىنىستارعا نازار اۋداردىم:
– مەملەكەتتىك ورگاننىڭ مۇمكىندىكتەرىن كۇشەيتەتىن باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگىن قۇرۋ مەملەكەتتىك ۇيىمداردىڭ مۇمكىندىگىن كەڭەيتەدى.
قازىر ول ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ قۇرامىندا جۇمىس ىستەيدى. ونى ۇكىمەت قۇرامىنان شىعارۋ تۋرالى ۇسىنىس – دۇرىس شەشىم.
– توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىن قۇرۋ. بۇل پاندەميانىڭ كەيىنگى تولقىندارىنىڭ قاۋپى استىندا قايتا قۇرۋ عانا;
– ەسەپ كوميتەتىنىڭ بيۋدجەتى ۇكىمەت ارقىلى ەمەس, پارلامەنت ارقىلى بەكىتىلۋى:
– «بايتەرەك» پەن «قازاگرونىڭ» بىرىگۋى;
– 17 زاڭنىڭ ورنىنا الەۋمەتتىك كودەكستى ازىرلەۋ;
– سالىق رەفورماسى;
– قۇقىق قورعاۋ جانە سوت جۇيەسىن رەفورمالاۋ جونىندەگى كوميسسيا قۇرۋ;
– «قوعامدىق باقىلاۋ تۋرالى» زاڭدى ازىرلەۋ جانە مەملەكەتتىك كومپانيالاردىڭ قارجىلىق قىزمەتى تۋرالى مالىمەتتەر نەگىزىندە بىرىڭعاي رەسۋرس قۇرۋ;
– 2021 جىلدان باستاپ مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە جانە باسقا بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنە, دەپۋتاتتارعا, سۋديالارعا شەتەلدە ەسەپشوتتار اشۋعا, قولما-قول اقشا مەن قىمبات زاتتاردى ساقتاۋعا تىيىم سالۋ:
– ونلاين-پەتيتسيالارعا ارنالعان رەسۋرس ازىرلەنەدى;
– ءماسليحاتتاردى كۇشەيتۋ, سونىمەن بىرگە بارلىق ءماسليحات جينالىستارىن ونلاين ترانسلياتسيالاۋ تاجىريبەسى ەنگىزىلىپ, جالپى جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدىڭ جاڭا تۇجىرىمداماسى ازىرلەنەدى.
شىندىعىندا, بۇل ۇلكەن وزگەرىستەر. بارلىق دەڭگەيلەردە قارسىلىق بار, بۇل جەكە ساياسي سالماقتى ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن باستامالاردى قاساقانا بۇرمالاۋعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردەن باس تارتۋدى قالامايتىنداردىڭ قارسىلىعى رەتىندە قابىلدانادى.
وزگەرىس – ۇسىنىستاردان باستالادى, ۇيىقتاپ قالعان سانانى تۇرتپەكتەپ وياتادى. ەگەر, وسى جولى بيۋروكراتيا وزگەرىستەرگە كەدەرگى بولسا, ونى جويۋعا دارمەنسىزدىك تانىتساق, الداعى ۋاقىتتا جاڭاشىلدىق تۋرالى ايتۋدىڭ ءوزى ارتىق. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنا رەفورمانى العا جىلجىتۋ ءۇشىن توزىمدىلىك تىلەيمىن.
ولجاس قۇدايبەرگەنوۆ,
ەكونوميست
