الەمدىك تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي, تابىستى ەلدەردە ءوزىن ءوزى باسقارۋدىڭ, جەرگىلىكتى قاۋىمداستىقتىڭ ءرولى وتە زور. قازاقستان دا وسىعان كەلە جاتىر جانە بۇل دۇرىس قادام بولماق.
تۇرعىندار اۋىلدا كىمنىڭ قالاي, قايتىپ جۇمىس ىستەپ وتىرعانىن كورىپ, ءبىلىپ ءجۇر. ولار ەلدى مەكەنگە شىن مانىندە پايدا اكەلىپ وتىرعان ىسكەر ازاماتتاردى دا جاقسى بىلەدى. دەمەك, اۋىلدىقتار سول ازاماتقا سەنىم ارتىپ, مۇمكىندىك بەرۋگە ءتيىس.
قازىر اۋىلداردىڭ دەربەس بيۋدجەتى بار. تىكەلەي اۋىلدى قولداۋعا باعىتتالعان سالالىق, مەملەكەتتىك باعدارلامالار جۇمىس ىستەيدى. وسىنىڭ ءبارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بەلگىلى ءبىر دارەجەدە ءبىلىم مەن بىلىك, ىسكەرلىك پەن تاجىريبە كەرەك. اكىم – شارۋاشىلىقتىڭ عانا ادامى ەمەس. ول يدەولوگ ەكەنىن دە ۇمىتپاۋعا ءتيىسپىز. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, اۋىل اكىمدەرى – پرەزيدەنتتىڭ ساربازدارى. سولاردىڭ ارقاسىندا مەملەكەتتىڭ ۇستانعان ساياساتى حالىققا جەتەدى. ال مەملەكەتتىك تاپسىرمالاردىڭ ورىندالماۋىنىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى اۋىل اكىمدەرىنىڭ بىلىكتىلىگىنىڭ تومەندىگىندە جاتىر.
وكىنىشكە قاراي, اۋىل ادامدارى مەملەكەت ۇسىنىپ وتىرعان مۇمكىندىكتەردى, جاڭاشىلدىقتاردى كوپ جاعدايدا بىلە بەرمەيدى. مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ءاربىر تۇرعىنعا جەتۋىنە جاۋاپتى ادام – اكىم. اكىمنىڭ جۇكتەلگەن جۇمىستى دۇرىس جۇرگىزبەۋىنىڭ سالدارىنان تۇرعىندار وزدەرىنە تيەسىلى مۇمكىندىكتەردى پايدالانا الماي جاتادى. ماسەلەن, قول جەتپەستەي بولىپ كورىنەتىن «بولاشاق» باعدارلاماسىنا, پرەزيدەنتتىك جاستار كادرلىق رەزەرۆىنە اۋىل جاستارى دا قاتىسا الادى. كابينەتتەن اتتاپ شىقپايتىن, جىلىنا ەكى مارتە حالىق الدىندا ەسەپ بەرىپ, كەيىن قاۋىمنان ىرگەسىن اۋلاق سالاتىن اكىمدەردىڭ داۋرەنى ءوتتى. قازىرگى جاعداي اۋىل اكىمدەرىنىڭ تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەۋىن, بارىمەن بايلانىستا بولۋىن تالاپ ەتىپ وتىر. اكىمدەر وسى ۇدەدەن شىعۋعا ءتيىس.
جەرگىلىكتى جەرگە نازار اۋدارۋ ارقىلى ءبىز «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قۇرا الامىز. پرەزيدەنت ايتقانداي, «بۇل – مەملەكەتتىك ورگاندار تەك ازاماتتاردىڭ كۇندەلىكتى ماسەلەسىنە بايلانىستى جاۋاپ قاتۋى ءتيىس دەگەن ءسوز ەمەس. بۇل, ەڭ الدىمەن, بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى تۇراقتى ديالوگ».
حالىق تاعايىندايتىن اكىم ءار دۇنيەنىڭ ءوز سۇراۋى بار ەكەنىن ەستە ۇستايتىن بولادى. تيىسىنشە, ول ەسەپ بەرۋگە بەيىلدى, تۇرعىندارعا ءاردايىم اشىق ءارى قولجەتىمدى بولۋعا تىرىسادى. مەن دە ءتورت جىل اۋىلدىق وكرۋگتى باسقاردىم. بۇل وتە جاۋاپتى مىندەت. جالپى, ادامدارمەن جۇمىس ىستەۋ ەشقاشان وڭاي بولعان ەمەس. اركىمنىڭ مىنەزى ءارتۇرلى. پروبلەماسى دا سان الۋان. اكىم وسىنىڭ ءبارىن رەتتەۋگە قاۋقارلى بولۋى كەرەك. ماسەلەن, بەلگىلى ءبىر تاپسىرمالاردى اتقاراتىن كوميتەتتەر, باسقارمالار, بولىمدەر بار. اۋىل اكىمى وسىنىڭ بارلىعىن جالعىز ءوزى تىندىرادى. ياعني, ول كاسىپكەرلىككە قولداۋ كورسەتۋدەن باستاپ, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتى قالاي الۋعا بولاتىنىنا دەيىن جاقسى ءبىلۋى كەرەك. دەسە دە, اۋىل اكىمى بولۋ – ۇلكەن مەكتەپ. بيىك مانساپقا قول جەتكىزگىسى كەلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە ەڭبەك جولىن اۋىلدان نەمەسە اۋداننان باستاۋدى ۇسىنار ەدىم.
مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا مەملەكەتتىك اپپاراتتى قىسقارتۋ تۋرالى جاقسى ايتتى. مۇنى دەر كەزىندە قولعا الىنعان شارۋا دەپ بىلەمىن. ءاربىر قيىندىقتىڭ تىڭ مۇمكىندىك ەكەنىن ەسكەرسەك, بيىلعى پاندەميا مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ ءموبيلدى, وڭتايلى جۇمىس ىستەۋگە قاۋقارلى ەكەنىن كورسەتتى. دەمەك, سانعا ەمەس, ساپاعا كوڭىل ءبولىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى وڭتايلاندىرۋ كەرەك. ولارعا جوعارى جالاقى تاعايىندالۋعا ءتيىس. بۇگىندە اۋىلداعى, اۋدانداعى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جالاقىسى اۋىل مۇعالىمدەرى الاتىن ەڭبەكاقىدان الدەقايدا تومەن. ماسەلەن, اۋىلدىق اكىمدىكتەگى ماماننىڭ ورتاشا جالاقىسى 70-80 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. كوپ جاعدايدا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر مۇنداي جالاقى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك ارقالاعىسى كەلمەيدى. ونىڭ ۇستىنە ارتىلاتىن جۇكتەمە دە وتە اۋىر. جالاقى جاۋاپكەرشىلىككە, جۇكتەمەگە ساي بولۋى ءتيىس. مەملەكەتتىك اپپارات سالاسىنداعى رەفورمالار وسىنداي ماسەلەلەردى وڭتايلى شەشەدى دەگەن سەنىمدەمىن.
بۇگىندە پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى اقمولا وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى بولىپ جۇمىس ىستەيمىن. مەملەكەتتىك قىزمەتكە جاڭادان كەلگەندەردى قايتا وقىتۋمەن, بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋمەن اينالىسامىز. وكىنىشكە قاراي, مەملەكەتتىك قىزمەتكە قۇلشىنىپ كەلگەن جاستاردىڭ ەكى-ءۇش جىلدا مەسەلى قايتىپ, باسقا سالاعا اۋىسىپ كەتەدى. سەبەبى ولاردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتەن كۇتەتىن دۇنيەسى باسقا. سوندىقتان مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بارلىق دەرلىك ينستيتۋتتارىن رەفورمالاۋ كەرەك.
بەللا گازديەۆا,
پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى اقمولا وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى,
«قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسىمى» جوباسىنىڭ جەڭىمپازى
اقمولا وبلىسى
