سۇحبات • 27 شىلدە, 2020

سىن ساعاتتا ساعىمىزدى سىندىرمايىق – دەيدى قمدب توراعاسى, باس ءمۇفتي ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى

1720 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

قازىرگى تاڭدا ەل ىشىندە «پاندەميا جاعدايىندا قاسيەتتى قۇربان ايت مەيرامى قالاي اتالىپ وتىلمەك, قاۋپى اسقىنىپ, قىسپاققا العان ىندەتكە قارسى كۇرەسكە حالىقتى جۇمىلدىرۋدا, جۇرتتى پاندەميادان ساقتانۋعا شاقىرۋدا ءدىني باسقارما, ءدىني قايراتكەرلەر نەندەي جۇمىستار اتقارۋدا, سونداي-اق كەيبىر ءدىني راسىمدەردى توقتاتۋعا نەمەسە ولارعا قاتىساتىن ادامداردىڭ سانىن شەكتەۋگە قاتىستى قابىلدانىپ جاتقان شەشىمدەر يسلام تالاپتارىنا ساي كەلە مە؟» دەگەن مازمۇنداعى سۇراقتار ءجيى قويىلۋدا. وسى ورايدا, ياعني اتالعان جانە وزگە دە ساۋالدارعا جاۋاپ الۋ ءۇشىن قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ (قمدب) توراعاسى, باس ءمۇفتي ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلىمەن جۇرگىزگەن اڭگىمەمىزدى نازارلارىڭىزعا ۇسىنعاندى ءجون كوردىك.

سىن ساعاتتا ساعىمىزدى سىندىرمايىق – دەيدى قمدب توراعاسى, باس ءمۇفتي ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى

– ءيسى مۇسىلماننىڭ ەڭ قا­دىر­لى مەرەكەسىنىڭ ءبىرى – قاسيەتتى قۇربان ايت تاياپ قالدى. قا­زىر­گى­دەي جاعدايدا وسى مەرەكەنى اتاپ ءوتۋدىڭ قانداي جولىن ۇسى­نا­سىزدار؟

اسا قامقور, ەرەكشە مەيى­رىم­دى اللانىڭ اتىمەن باستايمىن. بيىل ەلىمىزدە قۇربان ايت مەرەكەسى 31 شىلدە مەن 2 تامىز ارا­لىعىندا وتەدى. قازاق­ستان مۇ­سىل­ماندارى ءدىني باس­قار­ما­سى­نى­ڭ عۇلامالار كەڭەسى ورتالىق ازيا عالىمدارىمەن كەڭەسىپ, وسىنداي ورتاق ءپاتۋا قابىلدادى. ەلدەگى پاندەميا جاعدايىنا بايلانىستى ايت نامازى وقىلمايدى.

قۇربان ايت كۇنى مۇسىلمان با­لا­سى ادال نيەتپەن قۇربان شا­لىپ, قايىرىمدىلىق جاساي­دى. ءبىز ەلدەگى پاندەمياعا بايلا­نىستى تۇڭعىش رەت ونلاين قۇر­بان شالۋ جوباسىن قولعا ال­دىق. وسى باعىتتا qurban2020.muftyat.kz سايتىن ىسكە قوستىق. بۇل – دەلدالدىق قىزمەت ەمەس, قا­يىرىمدىلىق باعىتتاعى شا­را. ىندەت تاراۋىنىڭ الدىن الىپ, حالىقتىڭ دەنساۋلىعى مەن ومىرىنە قاۋىپ تۋدىرماۋ ماق­سا­تىندا بيىل قۇرباندىق ەتىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى قۇرباندىق شالۋشى ادامعا بەرىلمەيدى, تۇگەلدەي مۇقتاج ازاماتتارعا تاراتىلادى. بۇل شەشىمگە تۇسىنىستىك تانىتىپ, دۇرىس قاراۋعا شاقىرامىن.

ونلاين رەجىمدە تاپسىرىس قا­بىلداپ, قۇرباندىق ەتىن كو­مەك­­كە ءزارۋ جاندارعا تاراتۋ تاجى­ريبەسى ­تۇركيا, مالايزيا, ين­دو­نەزيا, بىرىككەن اراب امىر­لىك­تەرى سياقتى بىرقاتار مۇ­سىل­مان مەملەكەتتەرىندە بۇ­رىن­­نان قالىپتاسقان جانە جىل سا­يىن­عى يگى داستۇرگە اينالعان. وسى تاجىريبەنى ەنگىزۋدەگى ماق­سا­تى­مىز – جۇرتشىلىقتى ىندەتتەن ساقتاۋ.

ەسكەرەتىن جايت, قۇرباندىق شالۋ ءراسىمىن قمدب-نىڭ اي­ماق­­تاعى وكىلدىگى جەرگىلىكتى اكىم­دىك­پەن كەلىسىپ, ايت كۇندەرى بەل­گى­لەن­گەن ورىنداردا سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاي وتىرىپ جۇزەگە اسىرادى.

ايت كەزىندە تۋىسقاندارعا, دوس-جاراندارعا بارۋدان ءوزى­مىز­دى شەكتەيىك. بۇل ماسەلەدە جاۋاپ­كەر­شىلىكتى ءار ادام وزىنەن باستاۋى كەرەك. جاعداي تۇراقتالمايىنشا, قۇربان ايتتىڭ ءۇش كۇنىندە ۇيگە قوناق شاقىرماي, كەلەتىن كىسىگە ىندەت جاعدايىن الدىن الا ەس­كەر­تىپ, ماسەلەنى ءوزىمىز رەتتەپ وتىرۋىمىز قاجەت. وسىلايشا اۋە­­لى ءوزىمىزدى قورعايىق, سول ار­قىلى وتباسىمىزعا قورعان بو­لايىق. بۇل جاۋاپكەرشىلىك بار­لىق ادامعا قاتىستى دەپ سانايمىز.

ايتتا تۋىسقانداردى تەلەفون ارقىلى قۇتتىقتاپ, مۇمكىندىك بولىپ جاتسا ايتتىق سىيلىعىن جى­بەرسە نۇر ۇستىنە نۇر بولادى. مەيرامدى تويلاۋدىڭ, تۋعان-تۋىستاردى قۋانىشقا بولەۋدىڭ وسى فورماتىنا اۋىسقانىمىز ابزال.

قازىر تويلاۋدىڭ ەمەس, دەن­ساۋ­لىق پەن ءوز ءومىرىمىزدى ويلاۋدىڭ كەزەڭى. كىشكەنە سابىر ەتەيىك. اللا قالاسا, 2 تامىزدان كەيىن مەشىتتەرىمىز دە اشىلادى دەگەن ۇمىتتەمىز. ماماندار قاۋىپتى ىندەتتىڭ بەتى قايتا باستاعانىن ايتۋدا. اللا قالاسا, ءبارى جاقسى بولادى. جاقسى كۇندەر الدى­مىز­دا. ءپاتۋالارىمىز بەن ۇندەۋ­لەرىمىزگە تۇسىنىستىكپەن قاراپ, سوعان بويسۇنايىق. ءوزىمىز بەن وزگە­لەردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋ­لى­عى­نا جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايىق. سوندا عانا ءبىز بۇل سىناقتان امان-ەسەن وتەمىز.

– وكىنىشكە قاراي, جۇقپالى ىندەت­تى جۇقتىرۋ وشاقتارىنىڭ ءبىرى قارالى جيىندار بولىپ وتىر­­عانى بەلگىلى. جانازاعا قا­­­تىسۋ مۇسىلمان ءۇشىن قانشا جەر­دەن ساۋاپتى ءىس دەسەك تە, قا­زىر­­گى جاعدايدا ونى مەيى­لىن­شە از اداممەن وتكەرۋ قا­جەت­­تىگى تۋىن­­­­­­داۋدا. وسىعان باي­لا­نىس­­­تى قانداي شەشىم قا­بىل­­دان­دى؟

الەمگە قاۋىپ توندىرگەن دەرتكە نەمقۇرايدىلىق تانىتۋ – ءوزىمىز ءۇشىن عانا ەمەس, اينا­لا­مىز­داعى جانداردىڭ ومىرىنە دە تەرىس اسەرىن تيگىزەرى حاق. ەلى­مىز­دەگى كارانتين تالاپتارىن ساقتاپ, ىندەت تارالۋىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا قازاق­ستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقار­ما­سى جانازا نامازى مەن جەرلەۋ ءراسىمىن وتكىزۋگە قاتىستى ارنايى مالىمدەمە جاسادى. وسى مالىمدەمەدە ءمايىتتى جۋ, كەبىندەۋ, جانازا نامازىن وقۋ كەزىندە سانيتارلىق-ەپي­دەميالىق تالاپتاردى قاتاڭ ساقتاۋ مىندەتى ايتىلدى. سونىمەن قاتار جانازا نامازىن 5 مينۋت ىشىندە وقۋعا, ءمايىتتى جەرلەگەن سوڭ حالىقتى كوپ ۇستاماي لەزدە قايتارۋعا پارمەن بەردىك. جانازا نامازىنا جانە قابىر باسىندا بارلىق قاتىسۋشىلاردى قوسقاندا 10 كىسىدەن ارتىق جينالماۋعا ۇندە­دىك. حالىقتى جيناپ قوناق اسىن وتكىزۋدى, جەرلەۋ راسىمىنەن كەيىن اس بەرۋدى, جەتىسى, قىرقى, جىلى ت.ب. قۇدايى استاردى ەلىمىزدە ەپيدە­ميالىق جاعداي تولىق تۇراق­تالعانعا دەيىن توقتاتۋعا شاقىردىق. يمامدار وسى باعىتتا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە.

الايدا كەيبىر ازاماتتارىمىز بۇل ۇسىنىستارىمىز بەن كەڭەستەرىمىزگە نەمقۇرايدى قا­راپ, وزىمەن قوسا وزگەلەردىڭ دە ومىرىنە قاۋىپ توندىرۋدە. ارينە ءبارىمىز دە توپىراقتى ولىمدە توبە كورسەتكىمىز كەلەدى. بىراق قازىر سەزىمگە بەرىلمەي, اقىلعا سالىپ شەشىم قابىلدايتىن ءسات. وسىنى جاماعات ءتۇسىنۋى ءتيىس. اللا تاعالا: «وزدەرىڭدى ءوز قولدارىڭمەن قاۋىپ-قاتەرگە سالماڭدار», دەپ ەس­كەرت­كەن («باقارا» سۇرەسى, 195-ايات). ارداقتى پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالە­مى بولسىن): «وزگەگە جانە وزىنە زيان تيگىزۋگە بولمايدى», دەگەن. جيىندار مەن قۇدايى استارعا بارۋدان بۇرىن ءوزى­مىز­دىڭ, وتباسىمىزدىڭ, تۋعان-تۋى­سى­مىزدىڭ ءومىرى مەن بولا­شا­عىن ءبىر ءسات ويلاساق. مۇسىلمان عالىمدارى: «زالالدى جويۋ پايدا كەلتىرۋدەن بۇرىن تۇرادى» دەگەن. قازىرگىدەي جۇقپالى اۋرۋدىڭ قاۋپى كۇشەيگەن كەزدە ودان ساق­تا­نۋ – ءاربىرىمىز ءۇشىن مىندەت.

– «اباي جولى» ەپوپەياسىندا حاكىم ابايدىڭ سەمەيدى جايلاعان ىندەتپەن كۇرەسكەنى, سار­موللا ەسىمدى مولداعا حالىق جۇقپالى اۋرۋدان ساقتانۋ ءۇشىن جانازا, حاتىم, استاردى از اداممەن وتكىزۋدى جۇرتقا ءتۇسىن­دىرۋ كەرەگىن ايتقانى بايان­دالادى. سودان سارموللا جە­دەل ىسكە كىرىسىپ, جانازاعا حا­لىق از جينالسىن, ءمايىت شىققان ۇيگە كوپ ادام كەلىپ-كەتۋ بولماسىن, ول ۇيدە اس ءىشۋ, جەتىسىن, قىرقىن جاساۋ ۋا­قىتشا توقتاتىلسىن دەگەن ماز­­مۇندا ءپاتۋا شىعارادى. وسى­دان كەيىن تۇرعىنداردىڭ قا­رالى جيىنعا كوپتەپ بارۋى بارىنشا شەكتەلگەن ەكەن. حا­لىق يمامداردىڭ سوزىنە قۇ­لاق اسىپ جاتىر ما؟

– ءمۇفتيات ءدىني بىرلەستىك بول­عان­دىقتان, ءبىزدىڭ ءپاتۋالا­رى­مىز بەن شەشىمدەرىمىز ۇسىنىس, كەڭەس رەتىندە ايتىلادى. الايدا, پاتۋاعا بويسۇنۋ – مۇسىلماننىڭ مىندەتى. حالىقتى تاعى دا پاتۋاعا بويسۇنىپ, سانيتارلىق تالاپتاردى قاتاڭ ساقتاۋعا شاقىرامىن. دەنساۋلىققا سالعىرتتىق تانىتۋ قاۋىپ پەن قاتەرگە اكەپ سوعادى. سون­دىقتان ەلدەگى بارشا جاما­عات­تى وسى ءبىر قيىن كەزەڭدە با­رىنشا ساقتانۋدى, جيىن-تويلار مەن قۇدايى استارعا مۇم­كىن­دى­گىن­شە بارماۋدى سۇرايمىز.

ءوزىڭىز ايتىپ كەتكەندەي, اباي قۇنانباي ۇلى سەمەيگە كەلگەن ءبىر ساپارىندا شاھاردا جۇقپالى ىندەتتىڭ تاراپ جاتقانى جايىندا جايسىز حابار ەستيدى. ءبىرىنشى كەزەكتە, اباي جانازا راسىمدەرىن وتكىزۋگە قاتىستى بىرقاتار وزگەرىس جا­ساۋ قاجەتتىلىگىن حالىققا ءتۇ­سىن­­دىرۋ كەرەگىن ۇقتى. مىنە, وسى تۇستا ول ءوزى بىلەتىن سارموللا ەسىم­دى مولدانى شاقىرىپ, وعان حالىق جۇقپالى اۋرۋدان ساقتانۋ ءۇشىن جانازا, حاتىم, استاردى از اداممەن وتكىزۋدى جۇرتقا ءتۇسىن­دىرۋ كەرەگىن جەتكىزەدى. سار­مول­لا: «قازا بولعان ادام ۇيىنە, جانازاعا حالىق از جينالسىن. ءمايىت شىققان ۇيگە كوپ ادام كەلمەسىن. ول ۇيدە اس ءىشۋ, حالىققا تاعام تاراتۋ, جەتىسىن, قىرقىن جاساۋ ۋاقىتشا توقتالسىن!» دەگەن ءسوزىن جەتكىزەدى.

بۇگىندە يمامدارىمىز وسى مازمۇندا وزدەرىنىڭ ناسيحاتى مەن كەڭەستەرىن جەتكىزىپ-اق جاتىر. الايدا سەزىممەن, نامىسپەن قارالى جيىنعا بارىپ قوياتىندار بار. سونىڭ سالدارىنان توسەك تارتىپ, اۋىرىپ قالعان جانداردى دا جاقسى بىلەمىز. وسى رەتتە ءۇي يەسىنە ارتىلاتىن جاۋاپكەرشىلىك تە ۇلكەن. قازالى ءۇيدىڭ يەسى تۋىسقاندارىنا: «ەلدەگى جاعداي تۇراقتالعانشا كوڭىل ايتىپ كەلمەڭىزدەر. جاعدايدى جاقسى تۇسىنەمىن. سانيتارلىق تالاپتى ءبارىمىز ورىنداۋىمىز كەرەك. ولگەننىڭ ارتىنان ولمەك جوق» دەپ ءوتىنىش بىلدىرسە, قانشاما ادامعا ساۋاپ جاساعان بولادى.

باسىندا بۇل ىندەتتىڭ قاۋىپ­تى­لىگىن سەزىنبەدىك. تانىس-ءبىلىس ادامداردىڭ قايتىس بولىپ جات­قانى تۋرالى قارالى حابار­لار تولاسسىز كەلىپ جاتتى. وسى­ جاعدايلار ساقتانباۋدىڭ سالدارىنان بولعانى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. بۇل – ويلاناتىن جايت. سوندىقتان ساقتانايىق دەگەن ءسوزدى ايتۋدى, وعان امال ەتۋ­دى توقتاتپايىق. اللا تاعالا ساق­تان­عان پەندەسىن ساقتايدى. وسى­نى ۇمىتپايىق.

اسىل دىنىمىزدە كەرەك ۋاقىتتا قاجەت كومەكتى جاساۋ ۇلكەن ساۋاپتى امالدىڭ بىرىنە جاتادى. وسى رەتتە كاسىپكەر ازاماتتاردى ءدارى-دارمەكتەردىڭ باعاسىن قىمباتتاتپاي, جۇرتقا جاقسىلىق جاساپ, حالىقتىڭ العىسىن الۋعا شاقىرامىن. جەرلەۋ راسىمدەرىنە قاتىستى قىزمەت باعاسىن دا قول­دان شارىقتاتپايىق. اسىرەسە زيرات باسىنداعى جەردىڭ قۇنىن اسپانداتىپ جىبەرمەيىك. سىن­دار­لى ساتتە حالىقتىڭ جاعدايىن ەسكەرگەنىمىز ابزال. ار مەن ۇياتتى ەستەن شىعارمايىق, اعايىن!

– ەلىمىزدەگى احۋالدى جەڭىل­دە­تۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى شەشىم­دە­رىنىڭ ءبىرى, ءتىپتى بىرەگەيى – حا­لىق­تىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا جاۋاپ­كەر­شى­لىكپەن قاراپ, كارانتين تالاپتارىن مۇلتىكسىز ورىنداۋى. ءدىني باسقارما وسى ماسەلەنى ەل ىشىنە ءتۇسىندىرۋ ىسىندە قانداي جۇمىستار اتقارىپ جاتىر؟

دەنساۋلىق – اللانىڭ بەر­گەن اماناتى. ونى ساقتاۋ – مۇسىلماننىڭ مىندەتى. پايعام­بار­ىمىز مۇحاممەد (وعان ال­لا­نىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ءبىر حاديسىندە: «ادام ەكى نارسەنىڭ قادىرىن بىلمەيدى. ول – بوس ۋاقىت پەن دەنساۋلىق», دەگەن. راسىندا, دەنساۋلىق پەن ۋاقىت – ادام ومىرىندەگى ەڭ قاجەتتى ۇلى نىعمەت. وسى نىعمەت پەن اماناتقا قيانات جاساعان ادامنىڭ ارەكەتى – ءوزىنىڭ ومىرىنە قيانات جاساعانمەن تەڭ. بۇل ماسە­لەدە ادام ءوز وزىنە ادىلەتتى بولۋى ءتيىس.

ەلىمىزدە توتەنشە جاعداي جاريا­لانعان ساتتەن باستاپ, ونلاين دارىستەر مەن ۋاعىز-ناسي­حات جۇمىستارىنىڭ كەستەسى بەكىتىلدى. يمامدارىمىز بەن عا­لىم­دارىمىز ينتەرنەتتىڭ يگى­لى­­گىمەن كۇنىنە 3 رەت تىكەلەي ەفيردە ۋاعىز ايتىپ, حالىقتىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋدە, ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن بەلسەندى تۇردە جۇرگىزۋدە.

كارانتين كەزىندە ۋاعىز-نا­سي­حات جۇمىستارى جاڭا جۇيە­مەن جۇرگىزىلدى. بۇگىندە تارا­لىمى 30 000 دانادان اساتىن قمدب-نىڭ «مۇنارا» ءدىني-تانىمدىق گازەتى, «HikmetTV» تەلە-راديو ستۋدياسى, رەسپۋبليكالىق جانە ايماقتىق 22 سايت, تاۋلىك بويى ەكى تىلدە قىزمەت كورسەتەتىن رەسپۋبليكالىق Call-ورتالىق ارقىلى حالىق اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدىك. ارنايى «Qalam-tor» جوباسىن ىسكە قوستىق. وسى جوبا اياسىندا www.muftyat.kz پەن «HikmetTV» ستۋدياسىنىڭ كونتەنت-ونىمدەرىن الەۋمەتتىك جەلىلەردە كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا اقپاراتتىق-پۋل قۇر­دىق. اتالعان اقپاراتتىق-پۋل قۇ­رامىنداعى 1010 يمام ءبىر مەزەتتە ءبىر ماقساتتا جۇمىس ىستەۋدە.

قاسيەتتى رامازان ايىندا قمدب قىزمەتكەرلەرى مەن عۇلامالار كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى «Qazaqstan» ۇلتتىق تەلەارناسى ارقىلى تىكەلەي ەفيردە «ورازا قابىل بولسىن» باعدارلاماسىندا 30 كۇنگە 30 سۇحبات بەردى. ەلىمىزدە كارانتين جاريالانعان ساتتەن باستاپ ءار جۇما كۇنى «سىن ساعا­تىن­داعى سابىر», ء«ار ءىستىڭ ءبىر قايىرى بار», «جاڭا كۇننەن جاقسىلىق كۇتەيىك», ت.ب. تاقى­رىپ­تاردا «اسىل ارنا» تەلەارناسى ارقىلى 17 رەت «جۇما ناسيحاتىن» جۇرگىزدىم.

پاندەميا كەزىندە تاريحي ءدىني شەشىمدەر شىعارىپ, جاما­عاتتىڭ سالاماتتىلىعى مەن قۇلشىلىعىنا قاجەتتى 12 ما­ڭىزدى قۇجات قابىلدادىق. اتالعان قۇجاتتار ىشىنەن «قمدب-نىڭ قاۋىپتى جۇقپالى ىندەتتەن قايتىس بولعان ادامنىڭ ءمايىتىن جەرلەۋگە قاتىستى ءپاتۋاسىن» ايتۋعا بولادى. تمد ەلدەرى اراسىندا ءبىز ءبىرىنشى بولىپ وسىنداي قۇجات ازىرلەدىك. حالىقتى قاۋىپتى ىندەت كەزىندە جانازا نامازىنا قاتىسپاۋعا ۇندەپ, قۇدايى استاردى كەيىنگە شەگەرۋگە شاقىردىق.

سونىمەن قاتار مۇسىلمان الەمىنىڭ بەلدى ءدىني تۇلعالارى مەن ۇستازدارىن, بارشا جاماعاتتى ءبىر مەزەتتە دۇعا ەتۋگە ۇندەدىك. اللاعا شۇكىر, بۇل باستامامىز الەمدىك ءدىن ليدەرلەرى تاراپىنان قولداۋ تاپتى.

– ءدىن قىزمەتكەرلەرى ناۋ­قاس جاندارعا قولدان كەلگەن كومەكتى كورسەتىپ جاتىر ەكەن. قايىرىمدىلىق جاساۋ قاجەت­تى­لىكتەن تۋا ما, الدە جۇمىس باعىت­تارىڭىزدىڭ ءبىرى مە؟

ءبىزدىڭ تاريحىمىزدا ادام­گەر­شىلىك پەن قايىرىم­دىلىق ىستەردىڭ العى شەبىندە دە ءدىن قايراتكەرلەرى جۇرگەن. اللاعا شۇ­كىر, بۇگىندە وسى ءداستۇر جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. ويتكەنى ءبىز ەل باسىنا كۇن تۋعاندا اسارلاتىپ, جىلۋ جيناپ, قايىرىمدىلىق ىسىندە شەت قالماعان حالىقپىز.

قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ «زەكەت» قورى جاماعات پەن دەمەۋشى ازاماتتاردىڭ كومەگىمەن 255 وتتەگى جەلدەتكىشىن جەر-جەر­دەگى ەمحا­نالارعا جەتكىزدى. يمام­دا­رىمىز 2 توننادان استام قىمىز­دى ناۋقاستارعا تەگىن تاراتتى. قمدب ۇجىمى ىندەتكە قارسى كۇرەس شارالارىنا ءبىر كۇندىك جالاقىسىن اۋداردى. سايىپ كەلگەندە, بۇل يگى شارالار از دا بولسا حالىقتى قولداۋ نيەتىمەن جۇزەگە اسۋدا.

– بۇگىندە ىندەتكە قاتىستى سىرت­قى جانە ىشكى احۋالدى ءبىلىپ وتىرعان حالقىمىز كۇيزەلىس ۇستىندە. وسىندايدا مۇسىل­مان بالاسى ءوزىن قالاي ۇستاۋ كەرەك, قانداي جەتەلى وي­دىڭ جەتەگىنە ىلەسۋى ءتيىس؟

– ءبىز سان عاسىرلىق تاريحىمىزدا تالاي سىندارلى ساتتەر مەن سىناقتاردى, زوبالاڭ زاماندار مەن ناۋبەتتەردى باستان كەشكەن ەلمىز. سىن ساعات­تار­دا ءبىر-بىرىمىزگە قامقور­لىق كور­سە­تىپ, يمانىمىز بەن باۋىر­ما­ل­دىعىمىزدىڭ ارقا­سىن­دا امان قالعان رۋحى بيىك جورالى جۇرت­پىز.

ەل باسىنا كۇن تۋعان قازىرگى ساتتە دە وسى قالپىمىزدان تانباي, قابىرعامىزدى قايىستىرماي, ۇمىتسىزدىككە بوي الدىرماي, العا جىلجۋىمىز كەرەك. بۇگىندە ۇرەي قۇشاعىنا ەنىپ, ەلەڭ-الاڭ كۇي كەشكەن ادام ءۇشىن جىلى ءسوزدىڭ ءوزى جانعا داۋا, كوڭىلگە مەدەۋ بولىپ تۇر.

دانا حالقىمىز: «جاقسى ءسوز – جارىم ىرىس» دەمەي مە. وسى ساتتە اينالامىزدى ۇرەيگە ەمەس, ۇمىتكە, قايعىعا ەمەس, قۋانىشقا بولەي­تىن ءسوزىمىزدى ارناساق ساۋاپ­قا كەنەلەرىمىز حاق. ءبىز بۇدان دا قيىن-قىستاۋ زاماندى كورگەن قارعا تامىرلى قازاقپىز. جارات­قان­نىڭ جار بولۋىمەن بۇل سىناقتى دا جەڭەمىز.

ءبىز وتكەنگە سالاۋات ايتىپ, اللانىڭ ارايلاپ اتقان ءاربىر تاڭى­نان جاقسىلىق كۇتكەن حالىق­پىز. رۋحىمىزدى تۇسىرمەي, سىن ساعاتىندا ساعىمىزدى سىندىرىپ المايىق. ءبىز ءبىر قايىرى بار دۇنيەنىڭ ەڭ كوركەم بەينەدە, ابايشا ايتقاندا, ماحابباتپەن جاراتىلعان ادامبىز. اللا ءبارىن كورىپ تۇر. بۇل سىناقتىڭ سوڭعى ناتيجەسى دە ونىڭ قۇدىرەت-قۇزىرىندا. ويتكەنى, ول – شەكسىز ءبىلىم مەن حيكمەت يەسى.

ءبىز قازىر ىمىراسىزدىققا ەمەس – ىنتىماققا ۇيىساتىن سىندارلى ساتتە تۇرمىز. مۇندايدا حالىق دانالىعى: «بەتەگە كەتسە – بەل قالار, بەرەكەڭ كەتسە – نەڭ قالار؟» دەمەي مە؟ اللا ەلشىسى ايتقانداي, جاقسى سويلەپ, اينا­لا­داعى ادامدارعا شۋاق شاشىپ, ۇرەيگە ەمەس, ۇمىتكە قانات بىتى­رە­يىك.

 

اڭگىمەلەسكەن

جولدىباي بازار,

«Egemen Qazaqstan»

 

سوڭعى جاڭالىقتار