سۋرەتتە: اتاقتى بالۋان ابىلسەيىت ايحانوۆ پەن باقىت ودناي ۇلى. 1992 جىل, قىركۇيەك. الماتى قالاسى
باقىت بالۋان شىڭعىس قاعان ەلىندە اسا تانىمال تۇلعا. موڭعولدىڭ كوپتەگەن قالامگەر-جۋرناليستەرى ونى كەيىپكەر ەتىپ كولەمدى وچەركتەر جازدى. مىسالى, 1997 جىلى ۇلان-باتىر قالاسىندا شىعاتىن ء«ونوودور» («كۇندەلىك») اتتى گازەتتىڭ 16 قاڭتار كۇنگى سانىندا ر.چۋلۋن ەسىمدى جۋرناليست: «باقىت ودناي ۇلى تاۋ قىرانىنداي كۇرەس كىلەمىنە جۇلقىنىپ شىققاندا كورەرمەن قاتتى ءسۇيسىنۋشى ەدى. 1970 جىلدارى موڭعول بالۋاندارى دۇنيەگە تانىلا باستاعان كەز. اسىرەسە ەركىن كۇرەس تۇرىنەن باسەكە كۇشتى بولدى. 1974-1975 جىلدارى باقىت قيىرداعى قازاق ورتاسىنان كەلىپ, جاستار اراسىندا چەمپيون اتاندى. 1976 جىلى ەرەسەكتەر اراسىندا ەل بىرىنشىلىگى زابقىن ايماعىندا ءوتتى. وسى دوداعا تۇڭعىش قاتىسقان 22 جاسار قازاقتىڭ بالاسى باقىت 82 كيلودا كۇرەسىپ, قولا مەدالعا يە بولدى. كەلەسى جىلى سالماعى كۇرت ءوسىپ 100 كيلوعا جەتىپ, الەم چەمپيونى ح.بايانمۋكەدەن عانا جىعىلىپ, كۇمىس مەدال قانجىعالادى. وسى جەتىستىگىن قاتارىنان ءتورت جىل قايتالادى. 1980 جىلى وسى سالماقتا توپ جارىپ, 1985 جىلعا دەيىن ەشكىمگە دەس بەرمەدى. 1986 جىلى 130 كيلو سالماققا اۋىسىپ 1988 جىلعا دەيىن الدىنا جان سالمادى...» دەپ جازىپتى.
سول سياقتى وتە تانىمال ء«بوح» («بالۋان») گازەتىنىڭ 1999 جىلعى كەزەكتى سانىندا ب.ونقا اتتى زەرتتەۋشى بىلاي دەپتى: «بويى – 190 سم, سالماعى – 125 كيلو, كەۋدەسىنىڭ كولەمى – 130 سم, قويۋ قارا قاستى, ەڭگەزەردەي وسى ءبىر قازاق ازاماتىن كورگەندە كوز تويادى. ەركىن كۇرەس تۇرىنەن 1980 جىلى ماسكەۋ وليمپياداسىنا جانە 1983-86 جىلدارى قاتارىنان ءۇش دۇركىن الەم چەمپيوناتىنا قاتىستى. 1986 جىلى الەم بىرىنشىلىگىنىڭ كىشى قولا مەدالىن الىپ كەلدى. «ىزگى نيەت» ويىندارىنىڭ جانە حالىقارالىق ينتەرناتسيونال سايىسىنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى. حالىقارالىق ۇلكەن تۋرنيرلەردەن 4 التىن, 11 كۇمىس, 6 قولا, جالپى سانى 80-نەن استام مەدال العان قازاق ۇلتىنىڭ ۇلانى»
مۇمكىن, تاريح ءۇشىن قاجەت بولار, 1964 جىلى توكيو وليمپياداسىنا قاتىسقان موڭعوليالىق ر.الدانىش اتتى جەلاياق قىزىمىزدان كەيىن, 1980 جىلى ماسكەۋ وليمپياداسىنا قاتىسىپ +100 كيلو سالماق دارەجەسى بويىنشا جارىسقا تۇسكەن ەكىنشى قازاق – باقىت ودناي ۇلى ەكەن. باقىتقا وليمپيادا جۇلدەسى بۇيىرماپتى. باستاپقى ەكى بەلدەسۋدە جەڭىسكە جەتىپ, ءۇشىنشى كەزەكتە ايگىلى كەڭەستىك بالۋان سوسلان انديەۆتەن جەڭىلگەن. س.انديەۆ وسى جولى وليمپيادا چەمپيونى اتاندى.
داڭقتى بالۋان ءوز داۋىرىندە وليمپيادا جانە الەم چەمپيوندارى مەن جۇلدەگەرلەرى: سوسلان انديەۆ (كسرو), ب.باۋگارتنەر (اقش), د.گوبەدجەشۆيلي (كسرو), ي.بوللا (ۆەنگريا), ب.موللا (كانادا), ا.ساندۋرسكي (پولشا), ا.شرەيدەر (گەرمانيا), كاسيميكوۆ (كسرو), حابەلەۆ (كسرو), روبوتكا (ۆەنگريا) ت.ب. الىپتارمەن يىق تىرەستىرىپ, بىردە جەڭىپ, بىردە جەڭىلىپ جۇرگەن ازامات.
اسىرەسە 1981 جىلى ەركىن كۇرەستەن اقش-تىڭ تولەدا قالاسىندا وتكەن الەم كۋبوگىندا قولا مەدال, 1986 جىلعى الەم بىرىنشىلىگىندە كىشى قولا مەدالعا قول جەتكىزدى. ءوز باسىم اعامىزبەن كوپتەن دامدەس-سىرلاس جۇرگەن جايىم بار. باقاڭ ءبىر قاراعاندا تۇيىقتاۋ كورىنگەنىمەن قازاقى اڭگىمەنى باپتاپ ايتقاندا مەيىرىڭ قانىپ تىڭدايسىز. سونىمەن, ەلورداعا ات باسىن بۇرعان كەزەكتى ساپارىندا ب.ودناي ۇلىن اڭگىمەگە تارتتىق:
– باقىت اعا, سپورتقا قاي كەزدەن باستاپ دەن قويدىڭىز؟
– 1971 جىلى 10 جىلدىق ورتا مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ ەشقانداي وقۋعا تۇسە الماي دالادا قالىپ قويدىم. ۇلان-باتىردا اپا-جەزدەم تۇراتىن. سالىپ ۇرىپ سوندا باردىم. اپايىم: ء«تىل ۇيرەن, ەلمەن تانىس» دەپ, ءوزى جۇمىس ىستەيتىن ۇن وندىرىسىنە «ەلەكتريكتىڭ كومەكشىسى» دەگەن جىلى ورىنعا جايعاستىردى. مەنىڭ سورايعان بويىمدى كورىپ ءوندىرىستىڭ ۆولەيبول كومانداسىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى شاقىرىپ الدى دا, دوپ ويناۋىمدى تالاپ ەتتى. مەنەن ۆولەيبولشى شىعادى دەپ ويلاسا كەرەك.
– سىزدەن ۆولەيبولشى شىقتى ما؟
– سپورتتاعى العاشقى مەدالدى وسى ۆولەيبولدان الدىم. 1973 جىلى جاستار اراسىنداعى رەسپۋبليكالىق بىرىنشىلىكتە ءبىزدىڭ كوماندا جۇلدەلى ءۇشىنشى ورىنعا يە بولدى.
– كۇرەستى قاشان باستادىڭىز؟
– كۇرەستى 20 جاسىمدا باستادىم. 1974 جىلى ويدا جوقتا ەركىن كۇرەسكە كەلىپ قاتىسىپ, ەكى ايدىڭ ىشىندە جاستار اراسىنداعى بىرىنشىلىكتە 84 كيلو سالماقتا توپ جاردىم. ىلە-شالا سولتۇستىك كورەيانىڭ پحەنيان قالاسىندا وتكەن «وليمپيادا ۇمىتتەرى» اتتى حالىقارالىق جارىسقا قاتىسىپ, العاشقى التىن مەدالعا قول جەتكىزدىم. كەلەسى جىلى تاعى دا جاستار اراسىندا چەمپيون بولدىم. وسىلاي مەنىڭ كۇرەستەگى كۇندەرىم باستالدى.
– 1976 جىلى ەرەسەكتەر قاتارىنا ءوتتىڭىز...
– 1976 جىلى ەرەسەكتەرگە ءوتتىم. سالماعىم 82 كيلو. ەل بىرىنشىلىگىنە باي-ولكە ايماعى اتىنان قاتىستىم. موڭعول بالۋاندارىندا ۇنامسىز ءبىر ادەت بار. ولار ءوز ەلىندە باسقا ۇلتتىڭ ادامىنان جەڭىلۋدى قۇپ كورمەيدى. ەگەر جەڭىلگەن جاعدايدا وزگەلەرى ونى كەلەكەلەپ مازاق ەتەدى. مەن قولا مەدال ءۇشىن باتشۋلۋن دەگەن بالۋانمەن كەزدەستىم. سۇمدىق نامىسشىل ەكەن. تىك شاپشىپ, ەدىرەڭ-ەدىرەڭ ەتەدى. مەن دە قاراپ قالمادىم, تۇقىرتىپ تۇرىپ, الگىنى ءارى-بەرى توڭكەردىم. تورەشى مەنىڭ قولىمدى كوتەردى. جەڭىلگەن جىگىت كىلەمنەن تۇرماي جاتىپ الدى. ونى كوماندالاستارى زەمبىلگە سالىپ اكەتتى.
– 1980 جىلى وتكەن ماسكەۋ وليمپياداسىنا قاتىستىڭىز...
– 1980 جىلى ماسكەۋ وليمپياداسىندا كۇرەستىم. مەن كۇرەسەتىن سالماققا الەمنىڭ 33 ەلىنىڭ 151 پالۋانى قاتىستى. سالماعىم 100 كيلودان جوعارى بولاتىن. وسەتين جىگىتى سوسلان انديەۆتەن جەڭىلدىم. ول وليمپيادا چەمپيونى بولدى.
– ءسىز ەركىن كۇرەستەن الەم كۋبوگى مەن الەم بىرىنشىلىگىنەن مەدال العان موڭعولياداعى تۇڭعىش قازاق ەكەنسىز. تاعدىر وسىنداي عاجايىپ مۇمكىندىك سىيلاپتى. وسى كۇرەستەرىڭىز جايىندا تارقاتىپ اڭگىمەلەۋگە قالايسىز؟
– 1981 جىلى الەم كۋبوگى جولىنداعى كۇرەس اقش-تىڭ تولەدا قالاسىندا ناۋرىز ايىنىڭ 28-29 كۇندەرى ءوتتى. بۇعان ءار قۇرلىقتاعى ۇزدىك كوماندالار شاقىرىلدى. ازيا قۇرلىعى اتىنان موڭعول بالۋاندارى باردىق. ول زاماندا جارىستىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار ەدى. بۇگىنگىدەي كوماندالار بەتپە-بەت كۇرەسىپ, ەسەپ ايىرىسپايتىن. ءاربىر سالماقتاعى بالۋانداردىڭ جەكەلەي كورسەتكىشى بويىنشا كوماندانىڭ ۇپايى تۇگەندەلەتىن.
سودان وپىر-توپىر كۇرەس باستالدى. ءبىر زاماندا اڭداساق, ءبىزدىڭ كوماندا مەن تاعى ءبىر كوماندانىڭ ۇپايى تەڭەسىپتى. ەلدىڭ ءبارى كۇرەسىپ بىتكەن. كۇرەسپەگەن 100 كيلودان جوعارى سالماقتا جالعىز مەن قالىپپىن. كىم جەڭەدى, سونىڭ كومانداسى الەم كۋبوگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتانباق.
بۇعان دەيىن موڭعوليا بالۋاندارىنا مۇنداي مۇمكىندىك بۇيىرماعان. كوماندالاستارىمىنىڭ كوزى جاۋدىراپ ماعان قارايدى. ولاردىڭ جانارىنان: «باقىت, ءبىزدى جەرگە قاراتپا!» دەگەن جانايقايدى وقىدىم. وسىلاي ءبىر سۇراپىل شايقاس باستالدى. اقىرىندا مەن جەڭدىم. قورىتىندى ەسەپ بويىنشا كەڭەس وداعى بالۋاندارى ءبىرىنشى ورىن, امەريكالىقتار ەكىنشى ورىن, ءبىزدىڭ كوماندا ءۇشىنشى ورىنعا يەلىك ەتتى. وسىلاي الەم كۋبوگىنىڭ جەكەلەي سالماقتا دا قولا مەدالىن العان جايىم بار.
– بۇل وقيعا تۋرالى سول تۇستا موڭعوليا باسپاسوزىندە كوپ جازىلىپتى. ءتىپتى ءسىزدى «ۇلت باتىرى» رەتىندە سيپاتتاپتى...
– ءبىز جەڭىس الىپ كەلگەن سوڭ ۇكىمەت ادامدارى قابىلدادى. ەلدىڭ باسشىسى قولىمدى قىسىپ, راحمەتىن ايتتى. مەملەكەتتىك ناگرادا – «التىن جۇلدىز» وردەنىن كەۋدەمە تاقتى.
– 1986 جىلى ءسىز الەم چەمپيوناتىنا قاتىسىپ, كىشى قولا مەدال العان ەكەنسىز. وسى وقيعانى تارقاتىپ كورسەك؟
– 1986 جىلعى الەم بىرىنشىلىگى قازان ايىنىڭ 19-22 ارالىعىندا ۆەنگريانىڭ استاناسى بۋداپەشت قالاسىندا ءوتتى. مەن 120 كيلودان جوعارى سالماقتا كۇرەستىم. وسى سالماق بويىنشا باس جۇلدە امەريكا بالۋانى بريۋس باۋگارتنەرگە بۇيىردى. ەكىنشى ورىنعا كەڭەس ەلىنىڭ بالۋانى داۆيد گوبەدجەشۆيلي يە بولدى دا, ءۇشىنشى ورىنعا شىققان گەرمانيالىق بالۋان ادرەاس چوردەر ەكەۋمىزدىڭ ۇپايىمىز تەڭەسىپ قالدى. ءسويتىپ ا.چوردەر قولا مەدال الدى دا, ماعان كىشى قولا مەدال بۇيىردى. وسى جەتىستىگىم ءۇشىن ماعان «حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى» اتاعى بەرىلدى.
– ۇلكەن سپورتتا قيانات كوپ بولادى دەپ جاتادى, سونداي جاعداي باسىڭىزدان وتكەن جوق پا؟
– تالاي قياناتتى باستان كەشىردىك. ءبىر جىلى ەركىن كۇرەستەن ازيا بىرىنشىلىگى ءۇندىستاندا وتەتىن بولدى. باراتىن كوماندا قۇرامىنا مەن دە كىردىم. ءۇندىستان كاپيتاليستىك ەل بولعاندىقتان باراتىن سپورتشىلار قۇرامى ورتالىق كوميتەتتە قارالىپ, بەكىتىلەدى. وسى ءتىزىم بويىنشا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى شەتەلگە شىعاتىن ۆيزا بەرەدى.
قازىرگى تانىمال ديپلومات سايران قادىر ۇلى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە قىزمەت اتقاراتىن. ۇيگە ساكەڭ كەلدى ءسۇيىنشى سۇراپ: «ويباي, باقىت, ازيا بىرىنشىلىگىنە باراتىن بولدىڭ, بىزگە ءتىزىم كەلىپ ءتۇستى, ىشىندە سەنىڭ اتى-ءجونىڭ بار» دەدى. سودان اپكە-جەزدەمدە ەس قالمادى. ء«ۇندىستان ىستىق ەل, كۇن ءوتىپ كەتپەسىن» دەپ ادەمى اق سۇر كوستيۋم ساتىپ الىپ كيگىزىپ قويدى. ەرتەڭ اتتانادى دەگەن كۇنى اعايىن-تۋعانداردى شاقىرىپ, كىشىگىرىم توي جاسادىق.
تاڭەرتەڭ ەرتە اۋەجايعا كەلسەم, ءبىزدى باستاپ باراتىن باستىقتار: «باقىت, سەن بارمايتىن بولدىڭ, ورنىڭا باسقا بالۋان بارادى. سەن ءالى جاسسىڭ, بولاشاعىڭ الدا!» دەپ, ماڭىراپ تۇر. ومىرىمدە وسىلاي قۇلازىپ كورمەگەن شىعارمىن. سەندەلىپ, كوك سوققان تەكەدەي اۋەجايدا قالىپ قويدىم. وسىنداي كۇندەر دە وتكەن ءبىزدىڭ باستان...
– شىنىڭىزدى ايتىڭىزشى, سپورتتا قازاقى قانىڭىزعا تارتىپ, نامىسقا باسقان كەزىڭىز بولدى ما؟
– تاعى ءبىر جىلى مىناداي وقيعا بولدى. الپىستان استام اتاقتى بالۋاندار جينالىپ موڭعولدىڭ ۇلتتىق كۇرەسىنەن باسەكەگە تۇستىك. تاڭەرتەڭ باستالعان كۇرەس ءتۇس اۋعاندا بارىپ ورتالادى. ەڭ سوڭىندا ەكى بالۋان قالدىق. سودان ءارى ارباستىق, بەرى ارباستىق, الىستىق-ج ۇلىستىق, جىعىسا المادىق. كورەرمەن جالىعا باستادى. ولاردىڭ كوڭىلىن اۋلاپ اسكەري ءبولىمنىڭ ۇرمەلى اسپاپتار وركەسترى قۇيقىلجىتىپ مۋزىكا وينادى.
ءبىر كەزدە قۇلاعىما وتە تانىس اۋەن شارىقتاي جونەلگەنى. بايىپتاپ تىڭداسام, ابايدىڭ «كوزىمنىڭ قاراسى» ەكەن. شىركىن, سىڭسىپ تۇر. قۋ مەديەن دالا, قۇمى كوشىپ, كيىگى جۇگىرگەن عوبىنىڭ قۇبا شولىندە اباي اتامنىڭ ءانى. تۇلا بويىما تىلسىم كۇش كەلىپ قۇيىلدى. ءاننىڭ شۋماعى كوتەرىلگەن تۇسىندا مەن دە قارسىلاسىمدى تىك كوتەرىپ, باسىمنان اسىرىپ لاقتىردىم. دالانىڭ قايراق قۇمىن قاۋىپ جىعىلعان قارسىلاسىم: «مىنا قازاقتى قاراشى, ۇلتىنىڭ ءانى ەستىلىپ ەدى وزىنەن ءوزى قۇتىرىنىپ كەتتى» دەپ كۇڭكىلدەپ جاتتى. وعان قاراپ تۇرعان مەن جوق, باسىنان اتتاپ, تايراڭداپ جۇرە بەردىم. وسىنداي دا قىزىق بولادى ەكەن.
– 2000 جىلى ءسىزدىڭ عۇمىرباياندىق تاريحىڭىز جازىلعان «نار تۇلعا» اتتى كىتاپ جارىق كورىپتى. وسى كىتاپتا قازاقتان شىققان تانىمال رەجيسسەر سۇلتان قوجىقوۆپەن جولىعىپ دامدەس بولعانىڭىز جايلى دەرەكتى كوزىمىز شالدى. قالاي, قايدا جۇزدەسىپ جۇرسىزدەر؟
– 1981 جىلى گرۋزيانىڭ استاناسى تيبليسي قالاسىندا ەركىن كۇرەستەن «ا» كلاستىق حالىقارالىق تۋرنير ءوتتى. ءدال كىلەمگە شىققالى تۇرىپ ايگىلى رەجيسسەر سۇلتان قوجىقوۆ اعامەن تانىستىم. مارقۇمدى بۇرىندا «قىز جىبەك» ءفيلمىنىڭ رەجيسسەرى رەتىندە بىلەتىن ەدىم. مەنىڭ قازاق ەكەنىمدى ەستىگەن جەردە ەڭىرەپ جەتتى. ارشىنداپ كەلىپ: «اي, باۋىرىم-اي, ارىسىم-اي, باتىرىم-اي, بار ەكەنسىڭدەر عوي, قازاقتىڭ اتىن شىعارىپ جۇرگەن سەنەن اينالايىن!» دەپ, باس سالدى. كۇجىرەيىپ تۇرعان مەنى شولپىلداتىپ ءسۇيىپ جاتىر. قاسىمداعى موڭعول بالۋاندارى اڭ-تاڭ... ەكى قازاق ءسۇيىسىپ جاتىرمىز. كىلەم مەن كۇرەس جايىنا قالعان.
– سودان...
– سودان ەسىمدى جيسام باپكەرىم «كىلەمگە شىق» دەپ ۇرسىپ جاتىر ەكەن. مەنىمەن كۇرەسەتىن تۇرىك بالۋانى باياعىدا كىلەمگە كەلىپ العان, كۇتىپ تۇر. ونىڭ دا سالماعى 120 كيلو, كوزىنىڭ اعى اينالىپ, قىزارىپ كەتكەن, قاڭتارداعى جاراعان بۋرا سەكىلدى بىرەۋ. تەگى كەزىندە كەڭەس ەلىنەن قاشقان كاۆكازدىقتاردىڭ تۇقىمى بولار دەپ جورامالدادىم, باسى قازانداي, ءۇستى باسىن ءجۇن باسقان تاۋدىڭ جابايى ايۋى سياقتى ىڭىرانادى-اي كەلىپ.
كىلەمگە بەتتەپ بارا جاتىپ, ارتىما بۇرىلىپ قاراسام, سۇلتان اعام شوكە ءتۇسىپ وتىرىپ قالىپتى. ەكى الاقانىمەن بەتىن كولەگەيلەپ العان. تەگى مەنى جەڭىلەدى-اۋ دەپ ويلاسا كەرەك, تاڭىرىسىنە جالبارىنىپ جاتىر. شىركىن, قان دەگەن بولەك قوي, شيىرشىق اتىپ شىعا كەلدىم. تورەشىنىڭ ىسقىرىعىمەن قوسا قارسىلاسىما وقشا اتىلدىم. بەيشارا بەيقامداۋ ادام ەكەن, سىپ ەتىپ اياعىنا ءوتىپ كەتتىم. اش بەلىنەن وراي ۇستاپ, ءوزىم شالقايا بەرىپ وڭ قاپتالعا لاقتىردىم. توپ ەتىپ ەكى ۇپاي قورجىنىما تۇسە قالدى. قايتا بەلدەستىك, ەكىنشى كەزەڭ تەڭ اياقتالدى. اقىرعى بەلدەسۋدە ارتىنا شىعىپ كەتىپ تاعى ءبىر ۇپاي الدىم. اناۋ شەتتە تىپىرشىپ تۇرعان سۇلتان اعاما كوزىمنىڭ قيىعىن سالىپ قاراپ قويام. جارىقتىق ءماز-ءمايرام, ارقا-جارقا. مەنىڭ جەڭىسىمە ايەلى ۇل تاپقانداي قۋاندى. سول كۇنى سۇلتەكەڭ ەڭ ۇلكەن مەيرامحاناعا داستارقان جايىپ مەنىڭ قۇرمەتىمە كۇللى كوماندانى قوناق ەتتى.
– قازاقتىڭ داڭقتى بالۋانى ابىلسەيىت ايحانوۆتى اعا ءارى ۇستاز تۇتاتىن كورىنەسىز, ونىڭ سەبەبى قالاي؟
– ابىلسەيىت ايحانوۆ اعاممەن العاش 1983 جىلى ويدا جوقتا ۇشىراستىم. سول جىلى قىركۇيەك ايىنىڭ 11-14 ارالىعىندا كيەۆ قالاسىندا ەركىن كۇرەستەن الەم بىرىنشىلىگى ءوتتى. وعان الەمنىڭ 25 ەلىنەن 150 بالۋان قاتىستى. مەن بەسىنشى ورىن يەلەندىم. ءابىل اعا كەلىپ قۇشاعىنا باستى. اق باتاسىن بەردى.
ودان كەيىن ءابىل اعام 1984 جىلى اۋعانستان ەلىنىڭ قۇراماسىن باستاپ ۇلان-باتىر قالاسىندا وتكەن جارىسقا كەلىپ قاتىستى. ۇيىمە شاقىرىپ ءدام تاتىرىپ جىبەردىم.
ءۇشىنشى رەت اعامەن 1986 جىلى كابۋل قالاسىندا ۇشىراستىم. اۋعانستاندا ءساۋىر توڭكەرىسىنىڭ سەگىز جىلدىعىنا وراي ۇلكەن حالىقارالىق تۋرنير ءوتتى. مەن ءوز سالماعىمدا 1-ورىن يەلەندىم. تاعى سول ءابىل اعام ايقارا قۇشاقتاپ باۋىرىنا باسىپ تۇرىپ, كوزىنە جاس الدى. مەن دە كوزىمدى سۋلاپ يشارات جاساعان بولدىم.
ءدال وسى كۇنى كابۋلدا قىرعىن سوعىس باستالدى. بابراك كارمالدىڭ ۇكىمەتىن قۇلاتىپ, ناجيبۋللا بيلىكتى قولىنا الدى. قالا ىشىندەگى قىرعىن اتىسقا قاراماي ءابىل اعا مەنى اۋەجايعا دەيىن ءوزى شىعارىپ سالىپ, وق بوراپ تۇرعان قويناۋدا قالا بەردى. ابىلسەيىت كوكەم, وسىنداي باتىر ادام.
– بولاشاقتا بالۋان بولامىن دەگەن باۋىرلارىڭىزعا ارناپ نە ايتار ەدىڭىز؟
– مەنىڭ سپورتتاعى ۇستازىم – سامبو جانە ەركىن كۇرەستەن الەم چەمپيونى, وليمپيادانىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى ح.بايانمۋنكە: «ەي, باقىت, بالۋان بولام دەسەڭ ەرىنبەي ەڭبەك ەت, توككەن تەردىڭ بوداۋى استە دالاعا كەتپەيدى, بۇگىن بولماسا ەرتەڭ يگىلىگىن كورەسىڭ. كۇرەسكە كۇش ەمەس اقىل كەرەك. اقىل مەن قايراتىڭ تولىسقاندا ناعىز بالۋان بولاسىڭ!» دەيتىن. وسىعان ءبىرتۋار بالۋان الەكساندر مەدۆەدتىڭ: «بالۋان ادام – شاحماتشىداي سۇڭعىلا, شتانگيستەي كۇشتى, مارافونشىداي ءتوزىمدى, 100 مەترگە جۇگىرەتىن جەلاياقتاي شاپشاڭ, تسيركتىڭ اكروباتىنداي ەپتى بولۋ كەرەك» دەگەنىن قوسار ەدىم.
اڭگىمەلەسكەن
بەكەن قايرات ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
