تانىم • 22 ماۋسىم, 2020

قايسار تۇلعا, قاجىرلى قايراتكەر

1782 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

كابينەتىندە جەكە قالعان ەرەكەڭ كۇندەگى ادەتىنشە جۇمىس اياعىندا ۇستەل ۇستىندەگى كۇنتىزبە بەتىن اۋدارىپ قاراسا, تامىز ايى دا جاقىنداپ قالىپتى. وسىدان ون ءبىر جىل بۇرىن ەرەكەڭ ءوزى تۋىپ-وسكەن كوكشەتاۋ وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى بولىپ سايلانعان ەكەن. ءيا, ۋاقىتتا ولشەم جوق دەگەن وسى.

قايسار تۇلعا, قاجىرلى قايراتكەر

ەسىنە ماسكەۋدەگى تيميريازەۆ اتىن­داعى اۋىلشارۋاشىلىق اكادەمياسىن قىزىل ديپلوممەن بىتىرگەننەن كەيىنگى ەڭبەك جولىن باستاعان سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىنداعى  «مارەۆسكي» سوۆ­­حوزى ءتۇستى. ونىڭ الدىندا اۋدان باسشىلارى ەرەكەڭنىڭ ماسكەۋدەگى تيميريازەۆ اكا­دەميا­سىن بىتىرگەن قىزىل ديپلومىن كورىپ, ونى شارۋاشىلىقتىڭ باس اگرونومى ەتىپ تاعايىندادى. ال ەگىن وراعى كەزىندە سوۆحوزدىڭ ديرەكتورى باسقا جۇ­مىسقا اۋىسىپ كەتۋىنە بايلانىستى اۋدان باسشىلىعى ەركىن نۇرجان ۇلىنا ديرەكتوردىڭ مىندەتىن قوسا ات­قارۋدى تاپسىردى. ءدال سول كەزدە ەرەكەڭ بار-جوعى 25 جاستا بولاتىن. ول بىردەن شا­رۋاشىلىق جۇ­­مىسىنا قىزۋ ارالاسىپ, ءوزىنىڭ ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگىن كوپ­شىلىككە تانىتا ءبىلدى. ەگىن وراعى تابىس­تى اياقتالىپ, شارۋاشىلىق جۇ­مىسىن قورىتىندىلاعان وبلىس جانە اۋدان باسشىلارى ەركىن اۋەلبەكوۆتى سوۆحوز ديرەكتورى ەتىپ بەكىتتى.

ديرەكتورلىق قىزمەتكە كى­رىسىسىمەن ەرە­كەڭ حالىقتىڭ الەۋ­مەتتىك تۇرمىسىن جاقسار­تۋدى قولعا الدى. تىڭ يگەرۋ جىلدارى جاڭا سالىنعان ۇيلەر سول كەزدە وداقتاس رەسپۋبليكالاردان كەلگەن باسقا ۇلت وكىلدەرىنە ءبىرىنشى كەزەكتە بەرىلىپ, ءوزىمىزدىڭ قازاقتار شەتقاقپاي قالاتىن. سول جاعدايدى بايقاعان ەرەكەڭ, اۋىل­­داستارىمەن اقىلداسا كەلە اسارلىق ادىس­كە كوپشىلىكتى جۇ­مىل­دىرا ءبىلدى. بۇكىل اۋىل بولىپ, سەنبى, جەكسەنبىدەگى بوس ۋا­قىت­تارىن ءۇي تۇرعىزۋعا ارناپ, لاي يلەپ, سامان قۇيعان جىگىتتەرگە ءوزى باس بولىپ جۇرگەن سوڭ, قالعان جۇرت تا تىس قالماي, ۇيىمشىلىقتىڭ ارقاسىندا ءبىر ماۋ­سىمدا باسپانالارىن جاقسارتىپ الدى.

ەركىن اۋەلبەكوۆتىڭ لاۋازى­مىنىڭ تەز ءوسۋى اعا ۇرپاق وكىل­دە­رىنىڭ كوز ال­دىن­دا ءوتتى. وعان بىردەن-ءبىر سەبەپ, ونىڭ ءوزى جەتەكشىلىك ەتە­تىن شا­رۋاشىلىق تۇرعىندارىنىڭ الەۋ­مەتتىك تۇرمىستارىن كوتەرە ءبىلۋى, ءونىم ءوندىرۋدىڭ قوسىمشا كوزدەرى ىزدەستىرىلىپ, ەڭبەك ادام­دارىنىڭ كۇش-جىگەرى سونداي ۇرىمتال تۇس­تارعا جۇمىلدىرا بى­لۋىندە ەدى. وتكەن عاسىردىڭ ال­پىسىنشى جىل­دارى كادرلاردى تاڭداۋداعى قو­­عامدا قالىپتاسقان تالاپ بو­يىنشا ۇيىمداستىرۋ قابىلەتى بار, قاي قىزمەتتە بولسىن ءوزىن جاقسى قىرىنان كورسەتە بىلگەن ادامدارعا ءاردايىم جول اشىق بولاتىن. ەرەكەڭ سول­تۇستىك قازاقستان وبلى­سىندا ىستەگەن قىسقا ۋاقىتتا ءوزىن سونداي قى­رىنان كورسەتە ءبىلدى. قا­را­پايىم حالىقتىڭ اراسىندا قىزۋ ەڭبەكتە قايناپ ءپىستى. بولمىسىنداعى العىر مىنەز دە, جان-جاقتى ىسكەر­لىك تە, وجەتتىلىك پەن ەرلىك تە, مىنە, وسى تۇستا بوي كورسەتىپ, جاس ەر­كىننىڭ ازاماتتىق تۇل­عاسىن ەرەكشەلەندىرە ءتۇستى.

بار-جوعى سەگىز جىلعا جەتەر-جەتپەس ۋاقىتتا ەرەكەڭ وسى وب­لىستاعى لاۋازىمدى قىز­مەت­تەر­دىڭ ءبارىن جەمىستى اتقارىپ شىق­تى. 1961 جىلى ول سول­تۇس­تىك قازاقستان وبلىسى اتقارۋ كومي­تەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنە تاعايىندالدى, سودان سوڭ ەرەكەڭ وب­لىستىق پار­تيا كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حات­شى­لىعىنا جوعارىلاتىلدى, كوپ ۇزا­ماي وبلىستىق اتقارۋ كو­ميتەتىنىڭ توراعاسى بولىپ بە­كىتىلدى. وسىنشاما لاۋازىمدى قىزمەتتەردى ءمىنسىز اتقارىپ,  سالاۋاتتى دا ساليقالى قالپىنان اينىمايتىن ەرەكەڭنىڭ تۇلعا­سىنان پاراسات-پايىمى جانە بايىپتى ىسكەرلىگى سەزىلىپ تۇراتىن. وبلىس جۇرتشىلىعى ەركىن اۋەلبەكوۆتى وسىنداي قىرىنان تاني ءبىلدى. قابىلداۋعا كەلگەندەر اقىل-كەڭەس سۇرايدى. ون­داي جاندار قاشاندا ريزا كوڭىلمەن العىسىن ايتىپ شىعا­تىن. وسىنداي قۇرمەتكە يە بولۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ ماڭدايىنا جازىلا بەرمەس باقىت جانە ول اكەسى نۇر­جاننىڭ قانىمەن, اناسى قا­ليمانىڭ اق سۇتىمەن دارىعان ونەگەلى تاربيەدەن بولاتىن. ەركىن نۇرجان ۇلىنىڭ باس­شى­لىقتاعى تاباندىلىعى مەن دارىندىلىعى, ادامدارمەن تەز ءتىل تابىسىپ, ولاردى ورتاق ىسكە جۇمىلدىرا ءبىلۋى جو­نىندەگى ىسكەرلىگى رەسپۋبليكا باس­شىلىعىنا دا جەتتى. وردا بۇزاتىن وتىز جاسقا جاڭا تولعان ەركىن اۋەلبەكوۆتى سول جىلدارى قازاق كسر مي­نيستر­­لەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى بولعان ءماسىمحان بەي­سەباەۆتىڭ ۇسىنىسىمەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى­نىڭ ءبىرىن­شى ورىنباسا­رى­ ەتىپ تاعايىن­دا­دى. وسىن­داي جاۋاپكەرشىلىگى زور رەسپۋبليكالىق كولەمدەگى قىزمەتتى اتقارۋعا ەركىن نۇر­جان­ ۇلى تاس ءتۇيىن دايىن ەدى.  وزىنە دە, باسقالارعا دا قاتاڭ تا­لاپ قويا بىلەتىن اۋەلبەكوۆ بۇل جۇمىستى ءۇيىرىپ اكەتتى.

تىڭ يگەرۋ جىلدارى, اسىرەسە سولتۇستىك وبلىستارداعى كادر سايا­ساتىنىڭ ورەسكەل بۇرمالانۋى, كەلىمسەكتەردىڭ لاۋازىمدى قىز­مەتت­ەرگە وڭدى-سولدى جاپپاي تا­عايىندالۋى كەزىندە, ونىڭ تەگەۋ­رىندى ءىس-ارەكەتى مەن ازامات­تىق جىگەر تانىتا ءبىلۋى ەكىنىڭ ءبىرى­نىڭ قولىنان كەلە بەرمەيتىن باتىلدىق بولاتىن. ءوزىنىڭ باس­تىعى, مينيستر موتوريكامەن يىق قاعىستىرا ءجۇرىپ, ەر-اعا قيقار مىنەزدى ءمينيستردى ءوز دەگەنىنە كوندىرە ءبىلدى. ونىڭ ءبىر دالەلى مينيستر ەڭبەك دەمالىسىنا كەتكەن كەزدە, ءمينيستردىڭ مىندەتىن اتقارا ءجۇرىپ, مينيسترلىكتەگى جەتەك­شى ەكى باسقارمانىڭ باس­شى­­لىعىنا قازاق كادرلارىن تاعايىندادى.

ەركىن اۋەلبەكوۆتىڭ مينيستر­لىكتەگى كادر ساياساتىنا باتىل ارالاسۋى مينيستر موتوريكاعا ۇناي قويعان جوق. اشىق تارتىسقا بارماسا دا ارالارىنا ءبىر سىزاتتىڭ تۇسكەنى بايقالىپ تۇردى. ە.اۋەل­بەكوۆ بولسا تەوريالىق ۇزدىك ءبىلىمىن ساناۋلى جىلداردا وزات تاجىريبەمەن ۇشتاستىرىپ, بىلىك­تىلىگىن ءىس جۇزىندە رەفورماتور ەكەنىن دالەلدەپ ۇلگەردى. جانە قاي جەردە جۇرسە دە, قانداي باسشىلىق قىزمەتتە بولسا دا ءومىر بويى ۇستاز بولىپ قىزمەت جاساعان  نۇرجان اكەسىنىڭ وسيەت ەتىپ ايتىپ كەتكەن: «بالام, قولىڭ­دا بيلىك بولا قالسا, قارا­پايىم ادامدارعا قامقورشى بو­لا ءبىل, ۇلتىڭنىڭ نامىسىن ەش­كىمگە تاپتاتپايتىن بول» دەگەن  ناقىلىن ەشقاشان ەستەن شىعارمايتىن. سوندىقتان دا بولار, ەرەكەڭ قازاقستاننىڭ دامۋى مەن ۇلتىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ۇلەس قوسۋدى ومىرلىك ماقسات ەتىپ قويسا, مينيستر موتوريكا كونسەرۆاتورلىق كوزقاراستان ارىلا المايتىن جانە قازاق ماماندارىنا مەنسىنبەي قارايتىن. ەركىن نۇرجان ۇلى مينيسترلىككە كەلگەن بەتتە وسىنى بىردەن بايقاعان بولا­تىن. ال مينيستر موتوريكا اشىق ايقاسقا بارۋدا ەركىن نۇر­جان­ ۇلىنىڭ بىلىمپازدىعى مەن قيىننان قيىستىرىپ سويلەي­تىن شەشەندىگىنەن سەسكەنەتىن ەدى. سوندىقتان ول  د.قوناەۆپەن  كەزدەسكەن سايىن اۋەلبەكوۆكە قام­قورشى بولعانسىپ, ونى ءوسىرۋ كەرەك ەكەندىگىن ءجيى-ءجيى ديمەكەڭە اي­تىپ جۇرەتىن.  ەكى باسشىنىڭ ارا­سىنداعى تارتىستىڭ تامىر جايۋىن قالاماعان دىنمۇحامەد احمەت ۇلى بولاشاعىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتتىرەتىن ەركىن اۋەلبەكوۆتى موتوريكاعا جىعىپ بەرمەي, ونى قازاق كسر استىق ونىمدەرى جانە قۇراما جەم ونەركاسىبى ءمينيسترى ەتىپ جوعارىلاتىپ جىبەردى.

تىڭ يگەرۋ جىلدارى قازاق­ستاننىڭ اۋىل شارۋاشى­لىعى مەن ونەركاسىبى زور قارقىنمەن دامي باستادى. وسىعان وراي قا­زاق­ستانعا بەت بۇرىپ رەسەي مەن باس­قا رەسپۋبليكالاردان اعىلعان كادرلاردا ەسەپ بولمادى. اسىرەسە سولتۇستىك وبلىستارداعى جاعداي ەش سىن كوتەرمەيتىن حالگە جەتتى. مۇنداي كەلەڭسىز كورىنىس سول جىل­­­دارداعى رەسپۋبليكانىڭ ءبى­رىن­شى باسشىسى ديماش اعا قو­­­ناەۆ­تىڭ نازارىنان تىس قال­مادى. كوكشەتاۋ وبلىستىق پارتيا كومي­تەتىنە ءبىرىنشى باسشىنى تاعايىنداۋ كەزىندە, دىنمۇ­حامەد احمەت ۇلى جاس تا بولسا باسشىلىق قىزمەتتىڭ ءتۇرلى سا­تى­سىندا ىسىلىپ ۇلگەرگەن اۋەل­­­بەكوۆكە ۇسىنىس جاسادى. ۇزاق جىلداردان بەرى كوكشەتاۋ وب­لىسىندا ءبىرىنشى باسشىنىڭ باسقا ۇلتتان بولۋىنا بايلانىستى, جەرگىلىكتى كادرلاردىڭ ۇنەمى نازاردان تىس قالاتىنىن, جاس قازاق ماماندارىن ءوسىرىپ, شارۋاشىلىقتىڭ ءتۇرلى سالالارىنا ورنالاستىرۋ كەرەكتىگىن, ولارعا قولدان كەلگەنشە جاعداي جاساۋ قاجەتتىلىگىن ەسكەرتتى. شى­­­نىندا, ە.اۋەلبەكوۆ وسى وب­لىس­قا كەلگەنشە كوكشەتاۋ وبلىسىندا لاۋازىمدى قىزمەت­تەگى قا­زاق كادرلارىنىڭ ۇلەس سال­ماعى جوقتىڭ قاسى ەدى. ولار­دىڭ بىرەن-سارانى عانا سوۆحوز-كول­حوزدارداعى پارتيا كوميتەت­تەرىنىڭ حاتشىلىعىنان اسپايتىن.

ءبىرىنشى باسشىلىق قىزمەتتە ءجۇرىپ, ەركىن نۇرجان ۇلى وب­لىس­تىڭ ەكونوميكاسى مەن اۋىل شارۋاشىلىعىن رەسپۋب­لي­­كا­داعى الدىڭعى قاتارلى  ايماق­تاردىڭ قاتارىنا قوستى, ۇلت­تىق كادرلاردىڭ ءبىلىم الىپ, قىز­مەتتەرىنىڭ وسۋىنە ۇنە­مى قامقورلىق جاساپ وتىردى. دي­قاندار اراسىنان ۇزدىك جەتىس­تىكتەرگە جەتكەن قازاق جىگىتتەرىنە سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتاعىن الۋى­نا سەپتىگىن تيگىزدى. كوپ­تەگەن اۋپارتكومنىڭ ءبىرىنشى حات­شىلىعى مەن  اۋداندىق ات­قارۋ كوميتەتتەرى توراعالىعىنا جەر­گىلىكتى كادرلار تارتىلدى.

ەر-اعانىڭ وسىنداي ادال ەڭبە­گىن وبلىسقا دەمالۋعا ارا-تۇرا كەلەتىن لەونيد يليچ برەجنەۆ تە, رەسپۋبليكانى ۇزاق جىلدار باسقار­عان دىنمۇحامەد قوناەۆ تا باي­قادى, سوعان وراي ولار ءادىل باعاسىن بەردى دە. قىرىق بەسكە كەلگەن شاعىندا ەركىن اۋەل­بەكوۆكە ۇزاق جىلعى جەمىستى ەڭ­بەگى ءۇشىن سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتاعى بەرىلدى. وسىنداي جاستا مۇن­داي اتاققا رەسپۋبليكاداعى وبكوم حاتشىلارىنىڭ بىردە-ءبىرى  جەت­پەگەن ەدى.

قازاق «اركىمنىڭ ءوزى شىعار بيىگى بار» دەپ بەكەر ايتپاعان. بۇل ناقىلدىڭ اۋەلبەكوۆكە تىكەلەي قاتىستى ەكەنىن ءومىردىڭ ءوزى دالەلدەدى. ەرەكەڭە ەڭبەك ەرى اتاعى بەرىلىسىمەن, اسىرەسە ال­ماتىدا ونىڭ ارتىنان پىش-پىش ءسوز ايتۋشىلار كوبەيدى. قازاقتىڭ «جاقسى بايقاپ سويلەر, جامان شايقاپ سويلەر» دەگەنى شىندىققا اينالدى.

قوناەۆ توڭىرەگىندە جۇرگەندەر جاي سويلەپ ەمەس, شايقاپ سويلەي باستادى, «ەلۋگە جەتپەي ەڭبەك ەرى اتاعىن العان اۋەلبەكوۆ ەن­دى ءبىر ەكى جىلدان سوڭ ەكىنشى جۇل­­دىز السا, ءوزىڭدى تاعىڭنان كەتىرەدى» دەگەندى ديمەكەڭە جەت­كى­زۋگە اسىقتى, سوعان بار كۇشتەرى مەن قۋلىق-سۇمدىقتارىن سالىپ باقتى. اقىرى  ءسوز تاسۋشىلار ءوز ويلاعاندارىنا جەتتى.

اۋەلبەكوۆ الدىمەن ارتتا قالعان تورعاي وبلىسىن كوتەرۋ­گە جىبەرىلسە, ەكى جىل تولار-تول­ماس­تان سوڭ «قىزىلوردا وبلى­سىنىڭ ەكونوميكاسى مەن الەۋ­مەت­تىك سالاسىن كوتەرۋ ءۇشىن» دە­گەن ۇسىنىسپەن سىر وڭىرىنە جى­بەرىل­دى.

قيىندىقتان قايمىقپايتىن اۋەلبەكوۆ ءۇشىن مۇنداي «تا­عايىن­داۋ» ونىڭ جىگەرىن جاسى­تا المادى. قايتا ول ەكى وبلىس­تا دا پروب­لەمالاردى شەشۋ­دىڭ جولدارىن تاۋىپ, ونى بۇ­كىل رەسپۋبليكاعا جاريا ەتتى. مىسال رەتىندە, قازاقستان كوم­پار­تياسى حVI سەزىندە سوي­لەگەن سوزىندە اۋەلبەكوۆ دەلە­گات­تار نازارىن قىزىلوردا وب­لىسىنىڭ نە سەبەپتى ۇنەمى ارتتا قالىپ كەلگەنىن, وعان رەسپۋب­ليكا باسشىلىعى تاراپىنان جەت­كىلىكتى كوڭىل بولىنبەگەنىن, ۋاقىت تالابىنا ساي حالقىنىڭ باسىم بولىگىن قازاقتار قۇرايتىن ايماققا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىن اشىنا جەتكىزدى.

ەلدىڭ ەكونوميكاسى مەن ساياسي جۇيەسىن گورباچەۆشە رەفورمالاۋ بارىسىندا كسرو حالىق دەپۋتاتتار سەزىنە بالامالى كانديداتتاردى ۇسىنۋ باستالدى. نەگە ەكەنى بەلگىسىز, كەڭەس ەلىنىڭ جوعارعى ورگانىنا جۇمىس دەسە ىشكەن اسىن تاستاي سالۋعا داعدىلانعان, ۇنەمى ىزدەنىستە جۇرەتىن جانە ءاردايىم ناتيجەگە جەتۋدى ماقسات تۇتاتىن ە.اۋەلبەكوۆ الماتىدا جاسالعان ستسەناري بويىنشا قىزىلوردا وبلىسىنان كسرو حالىق دەپۋتاتى بولىپ, كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ ايماقتىق دامۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنە سايلاندى.

مەن ءوزىم 1989-1991 جىلدار ارالىعىندا قازاق راديوسىنىڭ ماسكەۋدەگى كسرو جوعارعى   كەڭە­سىندە پارلامەنت ءتىلشىسى بول­عان كەزدە, كوميتەت وتىرىسىندا ونىڭ مۇشەلەرى ەلدىڭ, حالىقتىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىن شەشۋمەن ەمەس, ساياسي ويىنعا بەرىلىپ, اركىم ءوز كورپەسىن وزىنە قاراي تارتۋمەن اينالىساتىنىن بايقادىم. قاراقان باستارىنىڭ قامدارى ءۇشىن عانا تىرلىك جاساۋ­دىڭ ارەكەتتەرىنە كوڭىلى تولماي جۇرگەن ەر-اعانى تالاي كەزدەس­تىردىم.

ءبىر جولىققاندا «مىنان­داي كۇيىمىزبەن ەلدەن ايىرىلىپ, حالىقتى تەنتىرەتىپ جىبەرە­تىن شىعارمىز» دەپ ىشىندەگى كۇيى­گىن جا­سىرماپ ەدى. شىنىندا دا كوپ­شىلىكتى ۇشقىر ويىمەن, وت­كىر سوزىمەن, قونىمدى ۇسىنىس­تا­رىمەن وزىنە قاراتىپ الاتىن اسىل اعانىڭ وسىنداي كۇيزەلىس جاعدايدا جۇرگەنىن كورۋ بىزگە ءارى وكىنىشتى, ءارى اۋىر ەدى.

جالپى, ەركىن اۋەلبەكوۆ بۇكىل بولمىسىمەن ادىلەتسىزدىك پەن زاڭ­دى اياققا باساتىندار­مەن اياۋسىز كۇرەسەتىن قايرات­كەر,­ بىربەتكەي باسشى ەدى. 1986 جىل­­دىڭ كوكتەمىندە باي­قوڭىر اسكەري  بولىمشەسىنىڭ كىناسى­نەن سىرداريانىڭ تومەنگى ساعاسىن­داعى وبلىس حالقىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى تۇراتىن قارماقشى, قازالى جانە ارال اۋداندارى مەن بايقوڭىر قالاسىن ۋلاندىرۋ قاۋپى ءتوندى.

وسى جاعدايعا بايلانىستى ە.اۋەلبەكوۆ سوكپ ورتالىق پار­تيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى م.گورباچەۆكە شىعىپ, ءمان-جايدى ءتۇسىندىردى. دەرەۋ ماسكەۋدەن  «گلاۆكوسموس» باسشىسى گەنەرال-لەيتەنانت, ەكىنشى كوسموناۆت گەرمان تيتوۆ باستاعان كوميسسيا كەلدى. اتالعان ماسەلە وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ بيۋروسىندا قارالىپ, ەركىن نۇر­جان ۇلى كوسمودروم باسشىسى گەنەرال-لەيتەنانت يۋري اد­ۆەركەەۆيچ جۋكوۆتى  اياۋ­سىز سىنادى. مۇنداي قىلمىستى اياقسىز قالدىرۋعا بولمايتىنىن, زاڭ بويىنشا وسىعان جاۋاپتى كوسمودروم باسشىسى جۋكوۆ پارتيادان شىعارىلىپ, سوتقا بەرىلەتىنىن مالىمدەدى.

«ساسقان ۇيرەك ارتىمەن سۇڭ­گيدى» دەگەندەي, گەنەرال جۋكوۆ ولەرمەن جاعدايعا ءتۇسىپ, اۋەل­بەكوۆ­ت­ەن كەشىرىم سۇراۋمەن بول­­دى. بۇدان بىلاي جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارى مەن تۇرعىندار مۇد­دەسىنە قول سۇقپايتىنىن, ايماقتىڭ ەكولوگيالىق تالاپتارىن قاتاڭ ساقتايتىنىن, تاعى اڭداردى ەن­دىگارى اتۋعا بارماي­تىنىن ايتىپ, انت-سۋ ءىشتى. وسى­لايشا ءجون-جو­سىقسىز كەتكەن كوسمودروم باسشىسىن ەركىن نۇرجان ۇلى ساباسىنا ءتۇسىردى.       

ماسكەۋدەن ەگەمەن ەلىنە كەل­­­گەن ەر-اعانى مۇندا ەشكىم كۇتپەپ ەدى. سوندىقتان ءبىراز ۋاقىت­قا دەيىن ەرەكەڭ جۇمىسسىز ءجۇردى. الاي­دا بيلىك باسىندا وتىرعاندار ە.اۋەلبەكوۆتى ۇزاق ۋاقىت بويى قىزمەتسىز قالدىرۋعا داتتەرى شىدامادى. ونىڭ ۇستىنە رەسپۋبليكالىق گازەتتەردە «ەسىمى بۇكىل ەلگە بەلگى­لى   مەملەكەت قاي­راتكەرى ەركىن اۋەلبەكوۆ نە سەبەپتى جۇمىسسىز وتىر, بۇل دەگەنىڭىز تاۋەلسىزدىگىمىزگە داق تۇسىرەتىن جاعداي عوي»  دەپ دابىل قاققان ماقالالار شىعا باس­تادى. ويتكەنى ەركىن اۋەلبەكوۆ سياقتى تانىمال ازاماتتىڭ ءالى دە بولسا بەدەلى زور ەدى. بۇل دابىل بيلىكتەگىلەردىڭ قۇلاعىنا دا جەتكەن بولار. اقىرى, ەر-اعاعا پرەزيدەنت كەڭەسشىسى  قىزمەتى ۇسىنىلدى.

مەنىڭ قىزمەت ورنىم ساتباەۆ پەن جەلتوقسان كوشەلەرىنىڭ قيى­لى­سىندا بولعاندىقتان, تاڭەر­تەڭ نەمەسە كەشكە قاراي ەر-­اعانى جۇمىسىنا كەتىپ بارا جات­قاندا نەمەسە ۇيىنە كەلە جات­قاندا ءجيى كەزدەستىرۋشى ەدىم. وزى­نە جاراسىمدى قوڭىر داۋسىمەن سالەمىمدى الىپ, حال-جاعدايدى سۇ­راپ جاتاتىن. سوزگە تارتىپ, دەنساۋلىعىڭىز قالاي دەگەندە دە «قۇدايعا شۇكىر» دەپ قىسقا عانا جاۋاپ قايتاراتىن.

شىنىندا دا ەر-اعانىڭ سىر­قاتتانىپ,  اۋرۋحاناعا ءتۇستى دەگە­نىن ەستىگەن ەمەسپىن. ارىقشا, سىمباتتى كەلگەن تىك بويىنان ءوزىن ءوزى كۇتىپ ۇستايتىنى ءبىلىنىپ تۇراتىن. تەك قانا وتكىر جانارىنان الدە ءبىر سىرتقا شىقپاي جاتقان شەر جاتقانداي كورىنەتىن...

بىلەتىندەردىڭ ايتۋىنشا, ەركىن نۇرجان ۇلى پاراساتتى, ادال ازامات, العىر تۇلعا. ول سول بولمىسىنان وزگەرمەي سولايشا ءومىر ءسۇردى, سولايشا قايراتكەر رەتىندە قالىپتاستى, سولايشا ومىردەن وزدى. ونىڭ ونەگەلى ۇلتتىق تاريح پەن قۇن­دىلىقتاردى ساقتاي بىلەتىن ازا­ماتتىق بەينەسى اۋەلبەكوۆتى بىلە­تىن بارشا جۇرتتىڭ جادىندا ساق­تا­لاتىنى ءسوزسىز.

 

مەيرام بايعازين,

نۇر-سۇلتان قالالىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ مۇشەسى,  قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار