رۋحانيات • 04 ماۋسىم، 2020

قالاعا كەتكەن قىر بالاسى اۋىلدى اڭسايدى

36 رەت كورسەتىلدى

«Egemen Qazaqstan» گازە­تىنىڭ بيىلعى № 49 سانىن­دا بايقال ءبايادىلدىڭ «اۋىل­داعى قاراشاڭىراق قاڭىراپ قالماسىن» جانە № 50 سانىندا جاريا­لان­عان كاكىمجان كاربو­زوۆتىڭ «كەلەشەگى جوق اۋىل بولماۋى كەرەك» دەگەن ما­­قالا­لارىن وقىعاننان كەيىن اۋىلدا تۋىپ، قاراپايىم جۇ­مىسكەردەن كەڭشار ديرەكتورى، اۋدان اكىمى قىزمەتىنە دەيىن كوتەرىلىپ، بۇكىل ءومىرىن اۋىلدا وتكىزگەن ازامات رە­تىندە بىرەر ءسوز ايتۋدى ءجون كوردىم.

2002 جىلدارى ارناۋلى مەتوديكامەن ەسەپتەپ، اۋىلداردى الەۋەتى جوعارى، ورتا جانە كەلەشەگى جوق اۋىلدار دەپ ءبولدى. كەيىن تىرەك اۋىلدارى انىقتالىپ بەكىتىلدى. ال ەندى قازىر اۋىلدار ازايىپ، حالىق قالاعا، جاعدايى جاقسى ەلدى مەكەندەرگە كوشىپ، شارۋاشىلىققا قولايسىز كوپ اۋىلدار قاڭىراپ بوس قالعانى جاسىرىن ەمەس. تاۋەل­سىز ەل بولعانىمىزعا 29 جىلعا جا­قىندايدى. وسى ۋاقىتتىڭ ىشىندە اۋىل­دار تابيعي جولمەن ىرىكتەلىپ، قالا­تىنى قالىپ، جابىلاتىنى جابىلىپ بولعان سياقتى. سوندىقتان ەندىگى قالعان اۋىلداردى كەلەشەگى بار-جوق نەمەسە تىرەك اۋىلدارى دەپ ءبولىپ جارماي-اق، بارىنە بىردەي جاعداي جاسالسا دۇرىس بولار ەدى.

جوعارى قىزمەتتە جۇرگەن ازا­مات­تاردىڭ قايسىسى سويلەسە دە، ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ نەگىزى اۋىل­دا قالانعانىن، ءبىزدىڭ مەنتا­ليتە­تىمىزدىڭ اۋىلعا جاقىن ەكەنىن ايتادى. قالاعا كەتكەن قىر بالاسى اۋىلدى اڭسايدى. ەندى سول اۋىلداردى وركەندەتۋ ءۇشىن ءبىراز شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. اۋىلدى وركەندەتۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – اۋىلشارۋاشىلىعىن دامىتۋ. ءيا، ەلىمىزدە كوپتەگەن باعدارلامالار جاسالىپ، جۇمىس ىستەۋدە. اسىرەسە «سىباعا»، «التىن اسىق»، «قۇ­لان»  باعدارلامالارى مال باسىن كوبەيتۋگە سەپتىگىن تيگىزىپ كە­لە­دى. اۋىلدار ساپالى اۋىز سۋمەن قام­­تىلىپ، كوركەيە تۇسۋدە. ەندى قازىر قولعا الىنعان «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسىنىڭ شاراپاتى بارلىق اۋىلدارعا جەتسە ەكەن. ول ءۇشىن «كەلەشەگى جوق اۋىل» دەگەن ات الىنىپ تاستالۋى كەرەك.

تاعى دا ءبىر ەسكەرەتىن جاع­داي، مينيستر اۋىسقان سايىن باع­دارلامالاردىڭ دا وزگەرۋى قاشان توقتايدى؟ جاقىندا ءبىر دەپۋتات سۋبسيديالاۋ باعدارلاماسىنىڭ 45 رەت وزگەرگەنىن ايتىپ قالدى. ەندەشە اۋىلشارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ باعدارلاماسىن 2050-جىلعا دەيىن جاساپ، بۇ­كىل ەلدىڭ تالقىلاۋىنا سالىپ، ءبىر-اق رەت بەكىتسە، سودان ونى مي­نيستر­لەردىڭ ارقايسىسى وزگەر­تە بەرمەي، تەك ورىندالۋىنا ايان­باي تەر توكسە قۇبا-قۇپ بولار ەدى. تاعى ءبىر ايتارى، قازىر بيۋدجەت ۇنەمدەيمىز دەگەن جەلەۋمەن اۋىلدىق اكىمدىكتەر وڭتاي­لاندىرىلۋدا. اۋىل اكىم­دىكتە­رىندە ەكى-ۇشتەن عانا شتات بار. سوندا ءار اۋداننان ءبىر-ەكى اكىمدىك جابىلعاندا قانشا ۇنەم­دەيمىز؟ ءبىر وبلىستىڭ جاساعان ۇنەمى رەسپۋبليكاداعى ءبىر ءىرى حولدينگ باسشىسىنىڭ جالاقىسىنا دا جەتپەيدى. سوندىقتان اكىمدىك­تەردى قىسقارتۋ دۇرىس شارۋا بولماسا كەرەك. ايتپاقشى، اۋىل مەك­تەپتەرىندەگى بالا سانى جونىندەگى نورماعا دا ازداعان وزگەرىستەر ەن­گىزىلسە ەكەن. قازىر نەگىزگى مەكتەپتەردە 41 بالا، ورتا مەكتەپتە 81 بالا بولۋى كەرەك دەگەن تالاپ بار. وسى شەكتەۋدى ماماندار قايتادان زەردەلەپ، ازايتسا دۇرىس بولار ەدى.

باياعى كەڭشارلاردىڭ كەزىندە سالىنعان ۇيلەردىڭ توزىعى جەتتى، سوندىقتان اۋىلدارعا دا ءۇي سالاتىن باعدارلامالار قاجەت. قو­رىتا ايتقاندا، كوپجىلدىق باع­دارلامالار ءار اۋىلدىڭ ەرەكشەلىگى مەن شارۋاشىلىقتىڭ قانداي ءتۇرىن جۇرگىزۋگە ىڭعايلى ەكەنىنە قاراي جاسالۋى كەرەك.

 

باتىربەك احمەتوۆ،

ەڭبەك ارداگەرى، «قۇرمەت»، «پاراسات» وردەندەرىنىڭ يەگەرى

 

قوستاناي

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار