سپورت • 03 ماۋسىم، 2020

بوستاندىقتان شىققان دارابوزدار

424 رەت كورسەتىلدى

الىستان اتاجۇرتقا ورالىپ، الەم­دىك ارەنالاردا اتوي سال­عان وعلاندارىمىز جەتەر­لىك. اسىرەسە سول سپورتشىلار­دىڭ دەنى – ءبىر اۋداندا تۋىپ، ءبىر تو­پى­راق­تا وسكەن ازامات­تار. سون­داي تالانتتاردى سىي­لاعان مەكەن­­نىڭ ءبىرى – وزبەك­ستان رەس­پۋب­­ليكاسىنداعى بوستان­دىق اۋدا­نى. بۇگىنگە دەيىن اياداي اۋدان­نان ەكى وليمپيادا چەمپيونى، ەكى ازيا چەمپيونى، الەم بى­رىن­شىلىگى مەن وليمپيا ويىن­­دارىنىڭ جۇلدەگەرلەرى شىققان.

كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس، EQ

بوستاندىق – تاشكەنت وبلىسىنىڭ سول­­تۇستىك-شىعىسىنداعى اۋدان. سول­تۇس­­­تىگىندە قارجان تاۋى ارقى­لى وڭ­­تۇستىك قازاقستاننىڭ قازىعۇرت اۋدا­نى­مەن، شىعىسىندا قىرعىز­ستان­نىڭ تالاس وبلىسىمەن، باتىسىندا تاش­كەنت وبلىسىنىڭ ورتا شىر­شىق اۋ­دان­­­دارىمەن شەكتەسەدى. بۇل اۋدان تا­بي­­عاتى كوز تارتاتىن تيان-شان­نىڭ ىق­­­پا­­لىنداعى تاۋلى ولكەدە ورنالاس­قان.

تاريحقا زەر سالساق، ايگىلى اۋدان­نىڭ 1956 جىلعا دەيىن قازاقستاننىڭ وڭتۇس­تىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمشىلىك قۇرامىندا بولعانىن بىلە­مىز. الايدا 1956 جىلدىڭ اقپانىن­دا كسرو باسشىسى نيكيتا حرۋششەۆتىڭ جارلىعىمەن بوستاندىق اۋدانى تۇگەلىمەن وزبەك كسر-ءى قۇرامى­نا بەرىلگەن. سول جىلدارى بوستاندىق اۋدانىنداعى قازاقتاردىڭ سانى جالپى حالىقتىڭ 65 پايىزىن قۇراعان. قازىرگى تاڭدا بوستاندىق اۋدانىندا دومالاق، قوسقورعان، قارا­ماناس، اباي، ايدارالى، ءىستاي، تاباق­ساي سىندى قازاق اۋىلدارى بار.

كەيىنگى جىلدارى قانشا تالاسقا تۇس­كەنىمەن، تاريحي دەرەكتەرمەن نەگىز­دەلىپ، قازاقتان شىققان تۇڭ­عىش وليمپيادا چەمپيونى ەكەنى دالەل­دەنگەن ايگىلى ۇزىنتۇرا باسكەتبولشى ءالجان جارمۇحامەدوۆ 1944 جىلى بوستاندىق اۋدانىنىڭ تاباقساي اۋىلىن­دا تۋعانىن بىرەۋ بىلسە، بىرەۋ بىلمەس. 1972 جىلى ميۋنحەندە جالاۋى جەلبىرەگەن XX جازعى وليمپيا ويىندارىندا ءا.جارمۇحامەدوۆ كسرو قۇراماسى ساپىندا تورتجىلدىقتىڭ باستى دوداسىنا قاتىسىپ، تۇعىردىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلگەن. سونى­مەن قاتار ءالجان اعامىز كسرو چەم­پيوناتىنىڭ توعىز دۇركىن چەمپيونى بولعان (1970-1978 جج، 1980 ج.)، كسرو قۇراماسىنىڭ ساپىندا ءۇش مارتە ەۋروپا چەمپيونى (1967، 1971، 1979 جج.) اتاندى. 1979 جىلى «كسرو-عا ەڭ­بەك سىڭىرگەن سپورت شەبەرى» اتاعىنا يە بولدى. ءالجان جارمۇحامەدوۆ قازىر­گى تاڭدا ماسكەۋدە تۇرادى.

بوستاندىقتان شىققان تاعى ءبىر وليمپيادا چەمپيونى – باقىت سار­سەكباەۆ. بوكستان بەيجىڭ وليم­پيا­داسىنىڭ باس جۇلدەسىن ولجالاعان وعلان پاۆلودار قالاسىندا تۋعانىمەن، بوستاندىق اۋدانىنىڭ تاباقساي اۋىلىنداعى اتا-اجەسىنىڭ قولىندا وس­كەن، سپورت الىپپەسىن ەڭ العاش وسى اۋىل­دا ۇيرەنگەن. كەيىننەن  سارسەكباەۆ 1999-2001 جىلدارى شىرشىق وليم­پيا رەزەرۆى ءبىلىم ورداسىندا ءتالىم ال­عان. 2002 جىلى ەرەسەكتەر دۋىنا اۋىس­قان وتانداسىمىز ءا دەگەننەن-اق بيىك بە­لەستەردى باعىندىرا باستادى. سول جىلى كورشى ەل قۇراماسىندا 64 كيلو سالماق دارەجەسىندە وزبەكستان چەم­پيو­ناتىندا قارسىلاس شىداتپاسا، ما­لاي­زيانىڭ سەرەمبان قالاسىندا وتكەن بوكستان ازيا چەمپيوناتىندا التىن جۇلدە يەلەندى. سونىمەن قاتار پۋساندا ۇيىمداستىرىلعان XIV جازعى ازيا ويىندارىندا قولا جۇل­دەنى قانجىعاسىنا بايلادى. قان­داسىمىزدىڭ ءبىر جىلدا جەتكەن وسىناۋ تابىستى ونەرىن ەسكەرگەن وزبەك­ستان بيلىگى باقىت سارسەكباەۆقا حالىق­ارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى مەن وزبەكستان پرەزيدەنتىنىڭ 2002 جىلعى 25 شىلدەدەگى بۇيرىعىمەن «وزبەكستان ماقتانىشى» اتاعى بەرىلدى.

وزبەكستاننىڭ 7 دۇركىن چەمپيونى بولعان وتانداسىمىزدىڭ بار ار­مان-ماقساتى 2004 جىلى افينادا ۇيىم­داس­تىرىلاتىن جازعى وليمپيا ويىن­دارىندا اتوي سالۋ بولاتىن. سول ماق­ساتتا جاتپاي-تۇرماي جاتتىعىپ، الدىندا تۇرعان كەز كەلگەن سىناقتى جەڭۋ ءۇشىن بارىن سالدى. الاي­دا سپورتتاعى سولاقاي ساياساتتىڭ كەسىرىنەن باقىت وليمپيا ويىندارىنان تىس قالىپ، ونىڭ ورنىنا ءدىلشود ماحمۋدوۆ باردى. وزبەك بيلىگىنە قاپا بولعان سارسەكباەۆ بىردەن قازاقستانعا ورالدى. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سپورتشى بولسا دا ءوز وتانىندا باقىتقا ءبارىن قايتا باستاۋعا تۋرا كەلدى. ازيا چەمپيونى دەگەن دارداي اتاعى بولسا دا وتانداسىمىز العاش وبلىستىق دەڭگەيدەگى تۋرنيرلەردە ونەر كورسەت­تى. ءوزىن ۇلتتىق قۇراما دەڭگەيىندە جۇدىرىقتاسۋعا تولىق دايىن ەكەنىن دالەلدەپ، 2004 جىلى 69 كيلو سالماقتا ەل چەمپيونى اتاندى. وعان سول ۋاقىتتا ۇلتتىق قۇراما تولىقتاي سەنىم ارتىپ، باقىت تا سەنىم ۇدەسىنەن شىعا ءبىلدى. ەكى مارتە ازيا چەمپيونى اتاندى. ونى ايتپاعاندا، 2008 جىلى بەيجىڭدە وتكەن وليمپيادادا ەلىمىزگە تيەسى­لى جالعىز التىن (اۋىر اتلەت يليا ءيليننىڭ 2008 جىلعى وليمپياداداعى ناتيجەسىن حوك جوققا شىعاردى) مەدالدى سىيلادى.

وسىدان بىرەر جىل بۇرىن باقىت سار­­سە­كباەۆقا حابارلاسقانىمىزدا، ول الماتىدا تۇراتىنىن، جەكە كا­سىپ­­پەن اينالىسىپ جاتقانىن ايتقان ەدى.

گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ بالۋانى – ەل­مۇرات تاسمۇراتوۆ تا بوستاندىق اۋدا­نى­نىڭ تۇلەگى. 1991 جىلى قىزىلتۋ اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن ەل­مۇرات جاستايىنان كۇرەس سەكتسياسىنا قاتىس­قان. 8-cىنىپتى بىتىرگەن سوڭ (2000-جىلداردىڭ ورتاسى) اتا-اناسى ونى تاريحي وتانى – قازاقستانعا جىبەرەدى. تۇركىستانداعى ب.ساتتارحانوۆ سپورت مەكتەپ-ينتەرناتىندا بىلىكتى باپكەرلەر الەكساندر كولەسنيكوۆ پەن حاكىم مۇساەۆتان ءتالىم الىپ، ەل ىشىلىك تالاي جارىستاردا توپ جاردى. 2008 جىلى د.تۇرلىقانوۆ تۋرنيرىندە جەڭىلىپ، قازاقستان اتىنان ازيا چەمپيوناتىنا بارۋ مۇمكىندىگىنەن ايرىلىپ، ۇلتتىق قۇراما ساپىنان دا ءبىرجولا شىعىپ قالادى. سول ءبىر ءساتتى ءتيىمدى پايدالانعان وزبەك باپكەرلەرى وعان وزبەكستان اتىنان حالىقارا­لىق دودالارعا شىعۋدى ۇسىنادى. سودان وتانداسىمىز كەلىسىمىن بەرىپ، وزبەك­ستان اتىنان قاتىسقان جاسوسپىرىم­دەر اراسىنداعى العاشقى باسەكەسىندە ازيا چەمپيوناتىندا جەڭىسپەن ورالدى. وسى جاعداي ونىڭ سپورتتىق عۇمىرىن بەلگىلەپ بەرگەندەي بولدى. سول ۋاقىتتان بەرى تاسمۇراتوۆ وزبەك ەلىنىڭ نامىسىن قورعاپ كەلەدى.

بۇگىنگە دەيىن قانداسىمىز ەكى وليمپيا ويىندارىندا باق سىنادى. ەڭ العاش 2012 جىلى لوندون وليمپياداسىندا 16-ورىن يەلەنسە، اراعا ءتورت جىل سالىپ  2016 جىلى ريو تورىندە وتكەن الاماندا قولا جۇلدە ەنشىلەدى. الەم چەمپيوناتتارىندا جەكە جۇلدە سانىن ءبىر كۇمىس، ەكى قولا مەدالمەن تولىقتىردى. سونىمەن قاتار ونىڭ ازيا چەمپيوناتىندا بەس دۇركىن چەمپيون دەگەن دارداي  اتاعى بار. 2013 جىلى ءۇندىستاننىڭ نيۋ-دەلي قالاسىنداعى ازيا بىرىنشىلىگىندە العاش رەت جەڭىمپاز اتانسا، كەيىننەن قاتارىنان ەكى جىل تاعى دا ازيادا تەڭدەسسىز بالۋان دەپ تانىلدى. 2014 جىلى استانادا وتكەن سارىقۇرلىق بىرىنشىلىگىندە توپ جارسا، 2015 جىلى دوحادا اتوي سالدى. 2018 جىلى بىشكەكتە التىننان القا تاعىنسا، بيىل جىل باسىندا نيۋ-دەليدە وتكەن بىرىنشىلىكتە بەس دۇركىن ازيا چەمپيو­نى دەگەن اتاققا يە بولدى. قازىرگى تاڭدا ەلمۇرات تاسمۇراتوۆ ءوزىنىڭ ءۇشىنشى وليمپياداسىنا دايىندالىپ جاتىر. ول بىلتىر ەلوردا تورىندە ۇيىمداستىرىلعان الەم چەمپيوناتىندا 63 كيلو سالماقتا وليمپيا ويىندارىنا جولداما جەڭىپ الدى.

جۋىردا عانا توكيو وليمپيا­داسى­نا جولداما بەرەتىن تۋرنيردە زاكىر سافيۋلليننەن فينالدا باسىم تۇسكەن ەلنۇر ءابدىرايىموۆ باۋىرى­مىز دا بوستاندىق اۋدانىنىڭ تۋماسى. انى­عىراق ايتقاندا، بوستاندىق اۋدا­نى­نىڭ ورتالىعى – گازالكەنتتە دۇنيەگە كەلگەن. 26 جاستاعى ەلنۇردىڭ وزبەكستانداعى جۇلدىزدى ءساتى 2015 جىلى تۋدى. سول جىلى بانگكوكتە وتكەن ازيا چەمپيوناتىندا قولا جۇلدە يەلەنسە، اراعا اي سالىپ دوحاداعى الەم بىرىنشىلىگىندە تاعى دا قولانى قاناعات تۇتتى. بۇل ءابدىرايىموۆتىڭ العاش­قى ءىرى جارىستارى بولاتىن. ارينە، قۇرلىقتىق بىرىنشىلىكتەرگە دەيىن ەلنۇر قازاقستان، ازەربايجان، رەسەي جانە ۋكراينادا وتكەن حالىقارا­لىق تۋرنيرلەردە دە العاشقى ۇشتىكتىڭ قاتارىنان كورىنىپ جۇرگەن-ءدى.

دوحادا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا ەلنۇر ءابدىرايىموۆ وزبەكستان قۇرا­ماسىنا قولا جۇلدە سىيلاپ قانا قوي­ماي، ريو وليمپياداسىنىڭ جولداماسىن يەلەنگەن ەدى. الايدا ەلنۇردان ءسال الدىن ەپتىلىك تانىتقان وزبەك حۋر­شيد توجيباەۆ APB جوباسى ايا­سىندا وليمپيادا جولداماسىنا قول جەتكىزىپ قويعان بولاتىن. باپ­كەر­لەر قۇرامى اقىلداسا كەلە، ەلنۇر­دىڭ ورنىنا ريوعا توجيباەۆتى وليم­پياداعا اپاراتىن بولىپ شەشەدى. وسى­لاي­شا قانداسىمىز جولداما جەڭىپ ال­عا­نى­مەن، وليمپياداعا بارا الماي قالدى.

ال 2017 جىلى وزبەكستاندا وتكەن ازيا چەمپيوناتىندا ەلنۇر ءابدى­رايىموۆ 60 كيلو سالماقتا سارى­قۇر­لىق چەمپيونى اتاندى. جوعا­رىدا ايتىپ وتكەندەي، ءابدىرايىموۆ بيىل يوردانيادا وتكەن دودادا وليمپيادا جولداماسىن يەلەنىپ، 2016 جىلى ورىندالماعان ارمانىنا ءبىر تابان جاقىنداي ءتۇستى.

سونىمەن قاتار وسى تۋرنيردە قازاقستان قۇراماسى ساپىندا سىنعا تۇسكەن 52 كيلو سالماقتاعى وتان­دا­سىمىز ساكەن بيبوسىنوۆ تا تاباق­سايدا تۋىپ-وسكەن. 1997 جىلى دۇنيەگە كەلگەن بىل­عارى قولعاپ شەبەرى بوكستىڭ قىر-سىرىن وزبەكستاندا ۇيرەنگەن. ءتىپتى جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى وبلىستىق باسەكەلەردە دە باق سىناپ ۇلگەرگەن. كەيىننەن بيبوسىنوۆتار وتباسى اتا-جۇرتىنا قونىس اۋدارىپ، ساكەن قازاق­ستاندا بوكسپەن كاسىبي تۇردە اينالىسۋىن جالعاستىردى. 2018 جىلعى ەل چەمپيوناتىندا كۇمىس جۇلدە يەلەنگەن بيبوسىنوۆ ماماندار كوزى­نە بىردەن ءتۇستى. سول جىلى ۇلتتىق قۇرا­ماعا قا­بىل­­دانىپ، بىلتىر رەسەي­دىڭ ەكا­تە­­رين­بۋرگ قالاسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىنىڭ جارتىلاي فينالىندا ۇندىستاندىق اميت پانگالدان جەڭىلىپ، قولا مەدال يەگەرى اتاندى.

يوردانياداعى وليمپياداعا جولداما بەرەتىن ءتۋرنيردىڭ شيرەك فينالىندا قىتايلىق بوكسشىدان جەڭىلىپ، قوسىمشا كەزدەسۋدە فيليپپيندىك كارلو ءپاالامنيدى جەڭىپ، سوڭعى ساتتە توكيوعا بارۋ قۇقىعىن يەلەندى.

مىنە، بوستاندىق اۋدانىنىڭ بۇگىنگە دەيىن تاربيەلەپ شىعارعان ساڭ­لاقتارىنىڭ تەك ءبىر پاراسى عانا.

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىسقا قار ءتۇستى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار