پرەزيدەنت ء«بىز جازىقسىز جازالانعانداردىڭ ارقايسىسىن ەستە ساقتاۋ ارقىلى عانا كەمەل كەلەشەككە جول اشامىز. بولاشاقتىڭ بەرىك نەگىزى تاۋەلسىزدىكتەن باستاۋ الادى. وتكەن عاسىرداعى ەڭ قيلى كەزەڭنىڭ بىرىندە جازىقسىز جاپا شەككەندەردىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋ – بارشامىزدىڭ پەرزەنتتىك بورىشىمىز» دەپ اتاپ ءوتتى.
راسىندا, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ جۇمىستارىنىڭ ءالى انىقتالماعان, زەرتتەلمەگەن تۇستارى كوپ. مىسالى, سول كەزدەگى بيلىككە قارسى كوتەرىلىستەر ءوز باعاسىن العان جوق. ونىڭ كوبى كەڭەستىك تەرمينولوگيا بويىنشا «باندىلار قوزعالىسى» دەپ سيپاتتالدى. رەسمي تۇردە 372 كوتەرىلىس بولدى دەيدى, بىراق ودان دا كوپ بولۋى مۇمكىن. سونداي كوتەرىلىسكە قاتىسقانداردىڭ ءبىرازى سوتتالدى, اتىلدى, جوعالدى. ءالى كۇنگە دەيىن اقتالماعاندار وتە كوپ.
مەملەكەت باسشىسى تاريحي ادىلدىكتى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ارنايى مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرۋدى تاپسىردى. وسى رەتتە 1993 جىلعى «جاپپاي ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ تۋرالى» زاڭدى قايتا قاراۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. سونداي-اق اتالعان كوميسسيا 1920-1950-جىلدارداعى بۇرمالاۋلاردى عانا ەمەس, كەڭەستىك كەزەڭدەگى اقتاڭداقتاردى تۇتاس زەرتتەۋ كەرەك. ويتكەنى قۋعىن-سۇرگىن كۇللى كەڭەستىك كەزەڭ بويى جۇرگىزىلدى. بەرتىن كەلە ورىن العان تەمىرتاۋداعى, تسەلينوگرادتاعى تولقۋلار, بۇعان قوسا 1986 جىلعى جەلتوقسان كوتەرىلىسى – بۇلار دا كەڭەس كەزىندەگى قۋعىن-سۇرگىندەر.
سونىمەن قاتار اشارشىلىق قاسىرەتىن قۋعىن-سۇرگىننىڭ اياسىندا قالدىرماي, ونىڭ ءبىرىنشى كەزەكتە قاراستىرۋ كەرەك. اشارشىلىق ءبىزدىڭ تاريحتاعى ۇلتتىق اپات بولدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ باسىندا اشارشىلىققا ءمان بەرىلگەنىمەن, كەيىن كەلە تاسادا قالىپ قويدى. سوندىقتان بۇعان بولەك باعاسىن بەرۋ وتە ماڭىزدى.
بەيبىت قويشىباەۆ,
جازۋشى, پۋبليتسيست
