بۇل قۇجاتتىڭ ماڭىزى سول بۇدان بىلاي مۇعالىمدەردى شامادان تىس ەسەپ بەرۋدەن زاڭ جۇزىندە قورعايدى. «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭعا جانە اكىمشىلىك كودەكسكە سايكەس, مۇعالىمدەردەن بەكىتىلگەن تىزىمنەن وزگە قۇجاتتار بويىنشا ارتىق ەسەپتى تالاپ ەتكەندەردى ارنايى ورگان ايىپپۇل تۇرىندەگى اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتۋعا بولادى. قۇجاتتاعى تىزىمگە وراي ەندى ءپان مۇعالىمى كۇندەلىكتى ەكى قۇجاتتى – سىنىپ جۋرنالى مەن ساباق جوسپارىن تولتىرادى. ال وقۋ جىلىنىڭ باسىندا كۇنتىزبەلىك-تاقىرىپتىق جوسپاردى دايىنداپ, ءار توقسان سوڭىندا كريتەريالدىق باعالاۋ بويىنشا قۇجاتتاردى تولتىرادى. وسى ەكەۋىنەن وزگە ەسەپ تالاپ ەتىلمەيدى.
دەگەنمەن مۇعالىم جالاقىسىنا ۇستەمەاقى الىپ وتىرعان قوسىمشا مىندەتتەرى بولسا, وندا بىرقاتار قۇجاتتاردى تولتىرۋعا ءتيىس. ايتالىق پەداگوگ جاس ماماننىڭ تالىمگەرى بولىپ, سول ءۇشىن 17 مىڭ تەڭگەگە جۋىق ۇستەمەاقى السا, وندا جاس ارىپتەسىمەن بىرلەسىپ اتقارعان جۇمىسى بويىنشا ادىستەمەلىك قۇجات تولتىرادى. سونداي-اق مۇعالىم سىنىپ جەتەكشىسى بولسا, وقۋ جىلىنىڭ باسىندا تاربيە جۇمىسىنىڭ جوسپارىن ازىرلەپ, وتكىزىلگەن اتا-انالار جينالىسى بويىنشا ەلەكتروندى فورماتتا حاتتاما مەن وقۋشىلاردىڭ تابەلدەرىن تولتىرادى جانە قاجەتتىلىگىنە قاراي ولاردىڭ جەكە ىستەرىن جاڭارتىپ وتىرادى.
«مەكتەپ باسشىسى مەن باسشىنىڭ ورىنباسارلارى تولتىراتىن ماڭىزدى قۇجاتتاردىڭ دا ناقتى ءتىزىمى بەلگىلەندى, ارتىق قۇجاتتىڭ ەش قاجەتى جوق. كوللەدج پەداگوگتەرى تولتىراتىن قۇجاتتار ءتىزىمى دە بەكىتىلدى. ولار جىلدىڭ باسىندا جۇمىس ىستەۋگە ارنالعان وقۋ باعدارلاماسىن قۇرىپ, كۇنتىزبەلىك-تاقىرىپتىق جوسپار قۇرادى, ال كۇن سايىن ساباق جوسپارىن دايىنداپ, تەوريالىق, وندىرىستىك وقىتۋ جانە جەكە ساباقتاردى ەسەپكە الۋ جۋرنالدارىن تولتىرادى. ەگەر پەداگوگ كۋراتوردىڭ قىزمەتىن اتقارسا, تاعى ءبىر قۇجات قوسىلادى», دەدى مينيستر.
ا.ايماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, شامادان تىس ەسەپ بەرۋ كورسەتكىشىن تۇبەگەيلى ازايتۋعا قاتىستى ناقتى جۇمىستار مەكتەپكە دەيىنگى جانە جوعارى ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيلەرى بويىنشا دا جۇرگىزىلىپ جاتىر. جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ وقىتۋشىلارى دا قاجەتسىز قاعاز جۇكتەمەسىنەن ارىلادى. قازىرگى ۋاقىتتا مينيسترلىك تاراپىنان نورماتيۆتىك قۇجاتتاردا كورسەتىلگەن باقىلاۋدىڭ جۇرگىزىلۋىنە قاتىستى تولتىرىلاتىن قۇجاتتار ءتىزىمى قايتا قارالىپ جاتىر. باسىم بولىگىن الىپ تاستاۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ماسەلەن, كافەدرانىڭ جۇمىس جوسپارى, كوميسسيانىڭ حاتتاماسى, قىزمەتتىك وقۋ جوسپارى سىندى قۇجاتتار بىزگە قاجەت ەمەس. بۇل شەشىم ەڭ الدىمەن پەداگوگتەردىڭ جۇكتەمەسىن جەڭىلدەتەدى. ونىڭ شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى, ارتىق قۇجات اينالىمىن وڭتايلاندىرىپ, ءتۇرلى قۇجاتتار ارقىلى اقپارات جيناۋ سياقتى ەسكىرگەن تاجىريبەدەن ارىلتادى.
«بارلىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ نازارىندا تەك ءبىلىم الۋشى بولۋى ءتيىس. پەداگوگتەر بارلىق جۇمىس ۋاقىتىن ءبىلىم بەرۋگە, ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتاۋى قاجەت جانە ولاردىڭ بالالارمەن جەكە اينالىسۋعا مۇمكىندىگى بولۋى ماڭىزدى. سوندىقتان مينيسترلىك مۇعالىمدەردى ارتىق جۇمىستان ارىلتۋعا ءمان بەرىپ وتىر. بۇل رەتتە مۇعالىمدەرگە ارتىلعان ارتىق جۇكتەمەنى ازايتۋ بويىنشا جاعداي جاساپ قانا قويماي, پەداگوگتەردەن جوعارى كاسىبي بىلىكتىلىكتى جانە ساپالى ءبىلىم بەرۋدى تالاپ ەتەمىز. ويتكەنى ءبىلىم ساپاسى ەڭ الدىمەن مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىنە تىكەلەي بايلانىستى. سول سەبەپتى, پەداگوگ ۇنەمى ءوزىن ءوزى جەتىلدىرىپ, كاسىبي دەڭگەيىن ارتتىرىپ وتىرۋى كەرەك», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
ەندى مۇعالىمنەن ارتىق ەسەپ پەن قۇجات تالاپ ەتكەندەردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ ماسەلەسىنە كەلسەك, پەداگوگ كاسىبي مىندەتتەرىنە كىرمەيتىن جۇمىس تۇرلەرىنە تارتۋ, ولاردان قىزمەتتىك مىندەتىنە كىرمەيتىن ماسەلەلەر بويىنشا اقپارات نەمەسە ەسەپ تالاپ ەتۋ فاكتىلەرى بويىنشا ارىزدى ۆەدومستۆوعا قاراستى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى كوميتەتىنىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتىنە بەرەدى. دەپارتامەنت سول شاعىمنىڭ نەگىزىندە جوسپاردان تىس تەكسەرۋدى تىركەيدى. تەكسەرۋدى ۇيىمعا بارىپ نەمەسە قاشىقتان جۇرگىزەدى. بۇل رەتتە قۇقىق بۇزۋشىلىق فاكتىسىن دالەلدەيتىن ماتەريالدار تىزىمىنە ءمان بەرۋ كەرەك:
– پەداگوگتەردىڭ كاسىبي قىزمەتىنە قاتىسى جوق جۇمىس تۇرلەرىنە تارتىلعانىن راستايتىن فوتو جانە بەينەجازبالار, حاتتاردىڭ, بۇيرىقتاردىڭ, اكتىلەردىڭ, حاتتامالاردىڭ كوشىرمەلەرى نەمەسە باسقا دا ماتەريالدار;
– جازباشا تاپسىرمالار نەمەسە ولاردىڭ كوشىرمەلەرى, بۇيرىقتاردىڭ كوشىرمەلەرى, ەسەپ بەرۋ نىساندارىنىڭ كوشىرمەلەرى مەن پەداگوگتەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا كوزدەلمەگەن ەسەپتىلىكتىڭ نەمەسە اقپاراتتىڭ تالاپ ەتىلۋىن راستايتىن باسقا دا ماتەريالدار;
– قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا كوزدەلمەگەن تەكسەرۋدىڭ جۇرگىزىلگەنىن راستايتىن فوتو نەمەسە بەينەجازبالارى, كۇنى, تەكسەرۋشى تۇلعالاردىڭ اتى-ءجونى, تەكسەرۋدىڭ ءمانى جانە باسقا دا ماتەريالدار;
– تاۋاردىڭ نەمەسە كورسەتىلەتىن قىزمەتتىڭ فوتو نەمەسە بەينەجازباسى, سونداي-اق ساتىپ الۋ راسىمدەرى, چەكتەرى, تاۋارلىق شوتتار, شوت-فاكتۋرالار, تۇبىرتەكتەر مەن باسقا دا ماتەريالدار;
– مەكتەپ ۇيىمداستىرماعان ءىس-شارالارعا قاتىسقانىن راستايتىن فوتو نەمەسە بەينەجازبا, حاتتاردىڭ, بۇيرىقتاردىڭ, اكتىلەردىڭ, حاتتامالاردىڭ كوشىرمەلەرى نەمەسە پەداگوگتىڭ ءىس-شارالارعا جىبەرىلگەنىن راستايتىن باسقا دا ماتەريالدار بۇزۋشىلىق جاساۋ فاكتىسىن دالەلدەيدى.
«ەگەر العاش رەت بۇزۋشىلىق جاساعان ادام كىناسىن مويىنداسا, كوميتەت جانە ونىڭ اۋماقتىق ورگانى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاما تولتىرمايدى, بىراق كىنالى ادامعا ەسكەرتۋ جاساۋ تۋرالى قاۋلى شىعارادى.
بۇزۋشىلىققا قايتا جول بەرگەن ادامعا قاتىستى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاما تولتىرىلادى جانە 20-دان 120 اەك-كە دەيىن اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىنادى», دەپ قورىتىندىلادى ا.ايماعامبەتوۆ.
