وسى باعىتتا جۇمىستار قولعا الىنىپ, بەكىتىلەتىن ينديكاتور تۇرلەرى عىلىم, اقپارات جانە مونيتورينگ ءبولىمىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرىمەن ىرىكتەلىپ, ۇسىنىلىپ, فلورا مەن فاۋنانىڭ ينديكاتور تۇرلەرى ۇسىنىسى ءبىراۋىزدان ماقۇلدانىپ, بەكىتىلگەن بولاتىن. ال وسى ينديكاتور ءتۇرى نە ءۇشىن قاجەت جانە ينديكاتور دەگەنىمىز نە؟
ينديكاتور دەگەنىمىز – قورشاعان ورتامەن بەلگىلى, ۇنەمى تۇراقتى بايلانىسى بار, سول ورتانىڭ جاعدايىن تانىپ-ءبىلۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن بەلگىلى وسىمدىك, جانۋار بىرلەستىگى نەمەسە جەكەلەنگەن ءتۇردى ايتامىز. ال ينديكاتور كومەگىمەن انىقتالاتىن جاعداي ينديكاتسيا نىسانى نەمەسە ينديكات دەپ اتالادى, ال انىقتاۋ پروتسەسىن ينديكاتسيا دەيمىز. وسىلايشا, «تارباعاتاي» مۇتپ رمم عىلىم, اقپارات جانە ەكولوگيالىق مونيتورينگ ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن تابيعي كەشەندەر مەن وبەكتىلەردى قورعاۋ ءبولىمىنىڭ مەملەكەتتىك ينسپەكتورلارى بىرلەسىپ, ۇلتتىق پارك ايماعىندا بوتانيكالىق مونيتورينگتىك باقىلاۋلار جۇرگىزۋ ءۇشىن 4 مونيتورينگتىك فەنولوگيالىق الاڭشالار ورناتتى. بۇل الاڭشالارداعى وسىمدىكتەر, وسى مەكەنگە ءتان وسىمدىك تۇرلەرىمەن ايقىندالدى.
مەملەكەتتىك ينسپەكتورلار مونيتورينگ باقىلاۋ الاڭشالارىنان جانە باعىتتاردان مالىمەتتەر جيناپ, ونى عىلىمي بولىمگە جىبەرەدى, ال عىلىمي قىزمەتكەرلەر مالىمەتتەردى ورتالىق بازاعا ەنگىزەدى. بازالىق نەگىزگە اتقارىلعان دالا جۇمىستارىنىڭ جيىنتىعى جاتادى, قورتىندىسىندا بىرنەشە توپقا بولىنگەن مونيتورينگتىك تۇرلەر جانە اۋماقتاردىڭ جاعدايىن ۇزاق ۋاقىتتىق باقىلاۋ ارقىلى ايقىندالادى. جينالعان كورسەتكىشتەر وسىمدىكتەر قاۋىمداستىعىن جانە ولاردىڭ ينديكاتورلىق تۇرلەرىن, جەر جاعدايىن, بەتكەي ەكسپوزيتسياسىنىڭ توپىراق ءتۇرى جانە ەكولوگيالىق جۇيەسىنىڭ قانداي ەكەنىن كورسەتەدى.
بەكىتىلگەن ينديكاتور تۇرلەرىنەن, فلورا قاتارىنىڭ فەنولوگيالىق مونيتورينگتىك باقىلاۋ ءۇشىن 4 وسىمدىك ينديكاتور تۇرلەرى مەكەمە پاسپورتىنا ەنگىزىلىپ, بەكىتىلدى. فاۋنا قاۋىمداستىعىن باقىلاۋ بارىسىندا 2 باقىلاۋ باعىتى بەلگىلەنىپ, مۇتپ بويىنشا 6 ينديكاتور سۇتقورەكتىلەر قاتارى: قابان شوشقا, ەلىك, قوڭىر ايۋ, بورسىق, التاي سۋىرى, قۇم قويان جانە مۇتپ-نىڭ نەگىزگى ەكوجۇيەسىن قامتيتىن 6 ينديكاتورلىق قۇستار ءتۇرى: قۇر, سۇر ءشىل, اق قۇتان, دۋاداق, بودەنە, بارىلداۋىق ۇيرەك بەكىتىلگەن. ەسكەرە كەتەتىن ءبىر جاعداي, وسى ينديكاتوردىڭ كەي بەلگىلەرى ءارتۇرلى ەكولوگيالىق جاعدايعا بايلانىستى كەلەشەكتە وزگەرۋى دە مۇمكىن.
جاڭىلقان الەمسەيىتوۆا,
«تارباعاتاي» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ ءبولىم باسشىسى
شىعىس قازاقستان وبلىسى
