الەم • 02 ءساۋىر, 2020

COVID-19: گەرمانيادا ادام شىعىنى از. نەگە؟

714 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇكىل الەم ەلدەرى ەتەك-جەڭىن جيناعان. شەكارالار جابىق. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا كۇش ءتۇسىپ تۇر. ەكونوميكا رەتسەسسيا جاعدايىندا.

COVID-19: گەرمانيادا ادام شىعىنى از. نەگە؟

اننا ساۋەربرەي,

New-York Times

گەرمانيادا دا جاعداي ءدال سولاي. مەملەكەتتە جالپى كارانتين رەجىمى ەنگىزىلمەسە دە, مەكتەپتەر, دۇكەندەر, مەيرامحانالار مەن تەاترلار جابىق. ەكى ادامنان ارتىق جينالۋعا تىيىم سالىنعان. ەكونوميكالىق ءوسىم توقتاعاندىقتان, جۇمىس ورنى ازايا بەرمەك. ءتىپتى كانتسلەر انگەلا مەركەل دارىگەرى كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانىن ەستىپ, ءوز-ءوزىن وقشاۋلادى (گەرمانيا كانتسلەرى كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا ءتۇرىن انىقتاۋعا تەست تاپسىرىپ, ۆيرۋس جۇقتىرماعانى انىقتالدى).

28 ناۋرىزدا گەرمانيادا 56 202 ادامعا كوروناۆيرۋستىڭ جۇققانى انىقتالسا, 403 ناۋقاس باقيعا اتتانعان. وسىلايشا, ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى 0,72 پايىزدى قۇراپ وتىر. سالىستىرىپ قاراساق, 10 مىڭنان استام ادام قازا تاپقان يتاليادا بۇل كورسەتكىش 10,8 پايىزدى قۇرايدى. يسپانيادا ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى 8 پايىزعا جەتكەن. ۇلىبريتانيادا گەر­مانياعا قاراعاندا ناۋقاستار سانى 3 ەسە از بولعانىمەن, قازا تاپ­قان­دار سانى ەكى ەسە كوپ.

تاڭعالارلىق ستاتيستيكا. مۇن­­داي بىرەگەي وقيعاعا نە سەبەپ؟

ەڭ ءبىرىنشى سەبەپ – جالپى تەس­تىنى ەرتە جاساۋ. سونداي-اق ۆيرۋس جۇقتىرعانداردى ىزدەپ, تەز وق­شاۋ­لاۋ. ماسەلەن, ەلدەگى ەڭ العاشقى جاعدايدى الىپ قارايىق. 28 قاڭتاردا ۋحاندا (قىتاي) ەكى زاۋىتى بار, اۆتوجابدىقتار شى­­عاراتىن باۆاريالىق كومپانيا قىزمەتكەرىنىڭ ۆيرۋس جۇق­تىر­عانى بەلگىلى بولدى. ەكى كۇن ىشىندە بيلىك قىزمەتكەرگە ۆيرۋس جۇقتىرعان ادامدى تاۋىپ, ونىمەن بايلانىستا بول­عان­نىڭ ءبارىن وقشاۋلادى. كوم­پانيا قىتاي­عا ءىسساپاردىڭ ءبارىن توق­تاتىپ, باۆارياداعى زاۋى­تىن جاپتى. تەست وڭ ناتيجە كور­­سەت­­كەن بىر­نەشە قىزمەتكەر تەز وق­شاۋلانىپ, ەپيدەميانىڭ تا­راۋى­­نا توسقاۋىل جاسالدى. مۇن­داي جاعداي ەلدىڭ باسقا بو­لىك­تەرىندە دە قايتالاندى. جەر­گى­لىكتى دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپار­تا­مەنتتەرى مەن فەدەرالدى بيلىك ناۋ­قاستانعان ازاماتتاردى جىلدام انىقتاپ, وقشاۋلاۋ ءۇشىن تىزە قوسىپ جۇمىس ىستەدى.

سونداي-اق گەرمانيادا قاريا كىسىلەردىڭ باسىم بولىگى ۆيرۋس جۇق­تىرعان جوق. قارتتاردىڭ ۇيىنە بارىپ قال-جاع­دايىن سۇراۋعا تىيىم سا­لى­نىپ, مەملەكەت ولارمەن كەز كەل­گەن باي­لانىس ءتۇرىن شەكتەيتىن زاڭ جو­با­سىن قابىلدادى. كوپ­تەگەن جاسى كەلگەن كىسىلەر وز­دەرى وق­­شاۋ­لاندى. ناتيجە اي­قىن. ناۋ­قاس­تاردىڭ اراسىندا جاسى 80-نەن اسقانداردىڭ ۇلەسى 3 پا­­يىز عانا. جالپى, ەلدە مۇن­داي قاريا­لار سانى 7 پايىزدى قۇ­رايدى. اۋىرعانداردىڭ ورتا جاسى – 46 جاستى قۇراسا, يتاليادا – 63 جاس.

گەرمانيادا ۆيرۋس جۇقتىرعان جاستاردىڭ سانى باسقا ەلدەرگە قاراعاندا اناعۇرلىم كوپ. بۇل – ەلدە جاپپاي تەست جاساۋعا بايلانىستى. سونىمەن قاتار كەزدەيسوقتىق پەن مادەنيەت تە اسەر ەتۋى مۇمكىن. گەر­مانيا ازاماتتارى شاڭعى تەبۋ­گە قۇمار كەلەدى. قىسقى ماۋسى­مدا شامامەن 14,5 ميل­­ليون نەمىس شاڭعى تەبۋگە اۋ­ست­­ريانىڭ جانە يتاليانىڭ سول­تۇس­­تىگىندە ورنالاسقان ءالپى تاۋ­لارى­نا اسىعادى. بيىل ەۋروپا­داعى ىن­دەت وشاعىنىڭ ءبىرى تيرول­عا بار­عان تۋريستەر ەلگە ۆيرۋستى اكەلدى.

كوكتەمگە تامان گەرمانيادا كارناۆال وتەدى. ەلدەگى اۋرۋدىڭ تاراۋىنا جاستار اراسىندا تانىمال وسى كارناۆال اسەر ەتتى.

«شاڭعى تەبۋ مەن كارناۆال انىقتالعانداردىڭ ورتا جاسى تومەن بولۋىنا اسەر ەتكەن سەكىلدى», دەيدى بۋندەستاگتىڭ مۇشە­سى, دارىگەر كارل لاۋتەرباح. وسى­لايشا ءولىم كورسەتكىشىنىڭ از كەز­دەسۋى­نە ەرتە تەست جاساۋ مەن ۆيرۋس­تىڭ جاستار اراسىندا كوپ تاراۋى اسەرىن تيگىزدى.

«ماڭىزدىسى – كىمدى جانە قانشا ادامدى تەكسەرۋ», دەيدى فرانكفۋرتتا كوروناۆيرۋستى انىقتايتىن زەرتحانانىڭ ديرەكتورى, ۆيرۋسولوگ مارتين شتيۋرمەر. جالپى, تەست جاساۋدى از جۇرگىزەتىن يتاليا سەكىلدى ەلدەردە ءولىم سانى وتە جوعارى.

ايتسە دە, قازىرگى ستاتيستيكاعا, اسىرەسە, ىندەت كەڭ تاراماي تۇرعان تۇستا مۇقيات قاراعان ءجون. گەر­ما­نيا­داعى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇ­يەسى­نىڭ جاقسى دامىپ, اۋىر ناۋقاس­تارعا ارنالعان توسەك سانى 100 مىڭ ەكەنىنە قاراماستان, ول ءالى تولىققاندى سىناقتان وتكەن جوق. ۆيرۋس جۇقتىرعاندار ەندى-ەندى اۋرۋ­حاناعا تۇسە باستادى. ورتا ەسەپ­پەن, جاعدايى اۋىر پاتسيەنت Covid-19 جۇقتىرعاننان كەيىن 30 كۇن­نەن سوڭ قايتىس بولادى. «گەرمانيا ەپي­دە­ميانىڭ العاشقى ساتىسىندا تۇر. جاعداي قالاي ءوربيتىنىن ۋاقىت كورسەتەدى», دەدى روبەرت كوح ينستي­تۋتى­نىڭ پرەزيدەنتى لوتار ۆيلەر.

بالكىم, گەرمانيا ىندەتتىڭ الەمدىك كورسەتكىشىنەن قالىپ كەلە جاتۋى مۇمكىن. پىكىرلەر ءار الۋان. الداعى اپتادا دەنساۋ­لىق ساقتاۋ سالاسىنا تۇسەتىن كۇشتىڭ اۋقى­مىنا بايلانىستى. «مەنىڭشە, يتالياداعىداي جاعدايعا تاپ كەلۋىمىز ەكىتالاي», دەيدى ستەفان ۆيلليح. ول – بەرليندەگى Charité ۋنيۆەرسيتەتى اۋرۋحاناسىنىڭ الەۋمەتتىك مەديتسينا, ەپيدەميو­لوگيا جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ەكونومي­كاسى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى. ك.لاۋتەرباحتىڭ بولجامىنا سايكەس, گەرمانيادا ءولىم دەڭگەيى وسەدى. راسىندا, كەيىنگى بىرنەشە كۇندە بۇل كورسەتكىش 0,48 پايىزدان 0,72 پايىزعا جەتتى.

سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا كوپ كۇش تۇسەتىنى ازىردەن اڭعارىلا باستادى. اۋرۋحانالار مەن دارىگەرلەر ماسكا جانە باسقا قورعانىس جابدىقتارىنىڭ جەتىسپەي جاتقانىن ايتا باستادى. نەمىس مەديتسينا اسسوتسياتسياسى جاريالاعان قۇجاتتا گەرمانيادا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا قاراماستان, بۇكىل ناۋقاستاردى ينتەنسيۆتى ەمدەۋگە كۇش جەتىسپەۋى مۇمكىن ەكەنى ايتىلعان.

قورىتا ايتقاندا, گەرمانيا­دان الاتىن ۇلگىمىز بار. بىراق ستا­تيس­تيكالىق دەرەكتەرگە سەنىپ, شە­شىم قابىلداۋعا اسىقپاۋ كەرەك.

 

اۋدارعان اباي اسانكەلدى ۇلى,

«Egemen Qazaqstan»

 

سوڭعى جاڭالىقتار