اسا قۇپيا جاعدايدا قىر اسقالى تۇرعان التىننىڭ باق ارقىلى تارالىپ كەتۋىنە قۇنى 58 ملن رۋبل بولاتىن 25,5 توننا التىن قۇيمالارىنىڭ كونتەينەردەن ءتۇسىپ قالۋى سەبەپ بولىپتى. كەيىن ول اۋەجايدىڭ قاۋىپسىزدىك قىزمەتكەرلەرى تاۋىپ الىپ, يەسىنە قايتارىپ بەرگەن.
«جۇك سالىنعان SU2580 ۇشاق ماسكەۋدەن ۇشىپ شىعىپ, لوندونعا بارىپ قوندى. ەكسپورتقا كەتكەن باعالى مەتال قۇنى كونتەينەرلەرمەن قوسا ەسەپتەگەندە 2 319 000 000 رۋبل» دەپ حابارلايدى رەن تۆ.
وسىدان ءسال عانا بۇرىن رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين كوروناۆيرۋستىق پاندەميا, ءماجبۇرلى كارانتين جانە كوپتەگەن كاسىپورىندار مەن مەكەمەلەردىڭ توقتاپ قالۋى جاعدايىندا بيزنەس پەن ازاماتتاردى قولداۋ بويىنشا داعدارىسقا قارسى شارالار كەشەنىن جاريالادى. ارادا 1 كۇن وتكەندە التىن تيەلگەن ۇشاق لوندونعا اتتاندى.
رەسەي ورتالىق بانكىنىڭ مالىمەتىنشە, 13-20 ناۋرىز ارالىعىنداعى التىن قورى رەزەرۆتەرى 5% -عا تومەندەدى, بۇل فاكتورعا اقش دوللارىنىڭ قىمباتتاۋى مەن ينتەرۆەنتسيا سەبەپ بولىپتى.
«رەسەيدىڭ ورتالىق بانكىنىڭ التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىنىڭ (التىن قورلارىنىڭ) اپتا سايىنعى تومەندەۋى 2008 جىلعى قازان مەن 2009 جىلعى قاڭتارداعى كورسەتكىشكە جەتىپ قالدى» دەيدى ساراپشىلار.
جالپى, رەسەيدىڭ ورتالىق بانكىنىڭ التىن قورىنىڭ تومەندەۋى جالعاسا بەرەتىنى جانە ونىڭ بيىل ەمەس, وتكەن 2019 جىلدىڭ قازان ايىنان باستاپ تومەندەي باستاعانى قازىر ەشكىمگە قۇپيا ەمەس. «رەسەي 2019 جىلى ۇلىبريتانياعا 5,33 ميلليارد دوللارعا التىن ساتتى. بۇل 2018 جىلعى كورسەتكىشتەن 12 ەسە ارتىق (433 ملن اقش دوللارعا كوپ)» , دەپ حابارلايدى ربك فەدەرالدى كەدەن قىزمەتى.
ساراپشىلار ۇلىبريتانيانىڭ رەكوردتىق التىن ساتىپ الۋى Brexit جانە التىنعا دەگەن سۇرانىستىڭ الەمدىك تەندەنتسيالارىمەن بايلانىستى دەپ سانايدى. سونىمەن قاتار, لوندون التىندى ساۋدانىڭ جانە ساقتاۋدىڭ ورتالىعى رەتىندە ءۇندىستان نەمەسە قىتاي سياقتى سوڭعى تۇتىنۋشىلارعا كەيىنگى ەكسپورتتاۋ ءۇشىن دەلدال بولا الادى.
«لوندون - بۇل الەمدىك التىن ساۋداسىنىڭ ورتالىعى جانە التىن قورلارى ناقتى ساقتالاتىن ورىن, بۇل ETF-ءتىڭ كوپتەگەن حالىقارالىق ونىمدەرىن (اتاپ ايتقاندا لوندوندا عانا ەمەس) التىن قورلارىمەن قامتاماسىز ەتەدى», - دەپ ءتۇسىندىردى ربك الەمىنىڭ ديرەكتورى. التىن كەڭەس (WGC) باسقارما مۇشەسى دجون مۋلليگان.
ونىڭ تۇسىندىرۋىنشە, رەسەيدەن ەكسپورتتالعان التىننىڭ ۇلىبريتانيادا قالاتىنى نەمەسە ءۇشىنشى ەلدەرگە ەكسپورتالاتىنى ماڭىزدى ەمەس. ماڭىزدىسى – ۇلىبريتانيادا دا, شەتەلدە دە ينستيتۋتسيونالدى ينۆەستورلاردىڭ التىنعا سۇرانىسىنىڭ جوعارى ەكەنى. مۇنى ەكى تاراپتا ءوز مۇددەسىنە پايدالانىپ وتىر.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 2019 جىلدىڭ كۇزىندە رف ساۋدا مينيسترلىگى التىن ءوندىرۋشى كومپانيالار مەن مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى ءبىر رەتتىك ەمەس, التىن مەن كۇمىس قۇيمالارىن ەكسپورتتاۋعا رۇحسات بەردى. ساراپشىلار رەسەيدىڭ التىن ەكسپورتىن كوبەيتۋعا وسى فاكتور سەبەپ بولعانىن ايتادى.
2019 جىلى رەسەيدەگى بارلىق التىن ەكسپورتىنىڭ 93% ۇلىبريتانيانىڭ ەنشىسىندە ەكەن. باسقا 12 مەملەكەت, سونىڭ ىشىندە قازاقستان مەن شۆەيتساريا بۇل ەلدەن بار بولعانى 409 ميلليون دوللارعا ساتىپ الىپتى. « ۇلىبريتانيا ءۇشىن رەسەي التىنى نەگە تارتىمدى؟» دەگەن سۇراققا ساراپشىلار باس قاتىرىپ كەلگەن بولاتىن. كەيىن بەلگىلى بولعانىنداي, بۇل ەل تەك رەسەيدىڭ عانا ەمەس, التىن ساتامىن دەپ نيەتتەنگەن بارلىق ەلدەردىڭ التىنىن ساتىپ الۋعا ەرەكشە ىقىلاس تانىتا باستاعان.
ۇلىبريتانيانىڭ كەدەندىك ستاتيستيكاسى رەسەيدىڭ التىن ەكسپورتىنىڭ كۇرت وسكەنىن راستايدى.
رەسەيدەن قاي ەل التىن ساتىپ الادى؟
ءتىزىمدى ودان ارى جالعاستىرساق, قازاقستاننىڭ رەسەيدەن 2019 جىلى 247 ملن اقش دوللارىنا ساتىپ العان. ۇلتتىق بانكتىڭ حالىقارالىق رەزەرۆى 2019 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا 28,8 ملرد دوللار بولدى. ونىڭ 63 پايىزى التىنمەن, 37 پايىزى شەتەلدىك ۆاليۋتامەن ساقتالعان. دەمەك, حالىقارالىق رەزەرۆتەگى 28,8 ملرد دوللاردىڭ 63 پايىزىن قۇرايتىن التىننىڭ قانداي فورمامەن ساقتالعانىن ءبىز بىلمەيمىز. بۇل كورستەكىش 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 28 ەسەگە وسكەن.
قازىرگى ۋاقىتتا الەمنىڭ قىمبات مەتالدار رەزەرۆى بويىنشا 100 ەلدىڭ ىشىندە قازاقستان 18-ءشى ورىندى ساقتاپ تۇر.جالپى العاندا, وسى جىلدىڭ ەسەپتىك ايىنىڭ باسىندا اقش ەڭ ۇلكەن التىن قورى بار (8133,5 توننا) مەملەكەت بولدى. رەسەي 6-ورىندا, ونىڭ قورىندا 1857,7 توننا مەتالل نەمەسە 17,9% حالىقارالىق رەزەرۆتەرى بار. ال, قىتايدىڭ رەزەرتىك قورى - 1842,6 توننا, بىراق ەلدە بار حالىقارالىق رەزەرۆتەر قۇرىلىمىندا التىن 2,4 % عانا الادى. وسىلايشا, رەسەيدىڭ التىن قورى قىتايدان اسىپ ءتۇستى.
سونداي-اق, 2019 جىلى رەسەي التىنىنىڭ باستى ەكسپورتەرلەرىنىڭ قاتارىندا رەسەيدىڭ ورتالىق بانكتىڭ دە اتى اتالادى. 2019 جىلى ورتالىق بانكتىڭ قويماسىنداعى التىن قورى 86,9 ملرد. اقش دوللارىنان 110,4 ملرد اقش دوللارىنا دەيىن ءوستى.
رەسەيدىڭ ورتالىق بانكتىڭ وكىلى سەرگەي شيبانوۆ مۇنىڭ سەبەبىن التىن ساتىپ الۋ كەزىندە بەلگىلەگەن جەڭىلدىكپەن بايلانىستىرادى. مۇنداي التىندى رەسەي فەدەراتسياسىنا ساتۋ باعاسىنىڭ شارتتارىن ونى ەكسپورتقا ساتۋ شارتتارىمەن سايكەستەندىرۋ تۋرالى شەشىمدى 2019 جىلدىڭ مامىر ايىندا قابىلدانعان. دۇنيەجۇزىلىك التىن كەڭەسىنىڭ باس ساراپشىسى دجون مۋلليگان بۇل شەشىمگە رەسەيدەن التىن ەكسپورتىن ىنتالاندىراتىن قوسىمشا فاكتور دەپ باعا بەرىپتى.
