كوروناۆيرۋس • 27 ناۋرىز، 2020

ىندەتپەن كۇرەستەگى قىتاي تاجىريبەسى

76 رەتكورسەتىلدى

جاھاندى دۇرلىكتىرىپ، ادامزاتتى كۇيزەلتىپ وتىرعان كورو­­ناۆيرۋس پاندەمياسىن اۋىز­­دىقتاپ، ونىڭ بەتىن قاي­تا­­رۋدا جاقسى ناتيجەلەر جوق ەمەس. اقپاراتتىق كە­ڭىس­تىكتە ءتىلسىز جاۋدىڭ ءتىلىن تاۋىپ، ونى ەڭسەرۋدە قول جەت­كىزىلگەن تابىستار تۋرالى مالىم­دەمەلەر جاريا­لا­نا باس­تادى. ماسەلەن، پان­دە­ميا­نىڭ باستاپقى وشاعى بول­عان قىتاي ەلى «قۇمىرادان شى­عىپ كەتكەن جىننان» بەتەر ۆيرۋستىڭ ەكپىنىن باسۋدا اجەپتاۋىر ءىس تىندىرعان كورى­نەدى. بۇل تۋرالى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قا­زاق­ستانداعى باس كونسۋلى گەن ءليپيننىڭ اڭگىمەسى تومەن­دە­گىدەي.

بۇكىل الەمدى الاڭداتىپ وتىر­عان كوروناۆيرۋس پاندەميا­سىنا قاتىستى جاعدايدان بارشامىز حاباردارمىز. كۇن سايىن جاعدايدىڭ دامۋىن ءجىتى باقىلاي كەلە، قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىن نىعايتۋ بۇكىل الەمنىڭ ورتاق مىن­دەتى ەكەنى تاعى بەلگىلى. سونداي-اق ددۇ باس ديرەكتورى تەدروس ادحان گەبرەيەسۋستىڭ: «قىتاي مەملەكەتى قابىلداعان شارالار تەك ءوز حالقىن قورعاۋعا عانا ەمەس، بۇكىل الەم­­دى ساقتاۋعا باعىتتالعان. بۇل ىندەتتى جەڭۋدىڭ جالعىز جولى – بارلىق مەملەكەت­تەر اۋىزبىرشىلىك پەن ىنتى­ماق­تاستىق رۋحىنا نەگىزدەلگەن كۇش-قۋاتىن بىرىكتىرۋگە ۇم­تىلۋ قاجەت»، دەگەن سوزىندە دە تەرەڭ  سالماق بار.

قىتاي ۇكىمەتىنىڭ ەپيدەميا­مەن كۇ­رەستەگى شارالارى مەن ورا­سان كۇش-جىگەرى بىرتىندەپ ءوزى­نىڭ جاقسى ناتي­جە­لە­رىن بەر­گەنىن جوققا شىعا­رۋ­عا بولمايدى. وڭايعا تۇسپەگەن وراسان ارەكەتتەردىڭ ار­قاسىندا قى­تاي­دا كورونا­ۆيرۋس­تىڭ تارالۋى اۋىز­دىق­تالىپ، قاتاڭ باقىلاۋ – ارالىق ناتي­جە­لەر­گە قول جەتكىزدى. سوڭعى مالىمەتتەرگە سايكەس، ەپيدەميا ءورشىپ تۇرعان كەزدە كۇن سايىن 3 مىڭنان استام ادام ۆيرۋس جۇقتىراتىن بولسا، سوڭعى كۇندەرى جيىرماعا دا جەتپەيتىن ادامدا عانا كوروناۆيرۋس بار ەكەنى انىقتالىپ وتىر. ءبىر ايدىڭ ىشىندە ىندەت 98 پايىزعا جەڭىلدى.

قازىر كۇن سايىن 800-900 ناۋقاس ساۋىعىپ، ۇيلەرىنە ورالىپ جاتىر. كۇن سايىن حۋبەي پروۆينتسياسىنان تىسقارى جەردە جۇقتىرۋ وقيعالارى ازايىپ كە­لە­دى. جاڭا جۇقتىرۋ وقيعالارى تىر­كەل­­گەن جاعدايدا دا ولار باسقا مەملەكەتتەردەن كەلگەندەر. كوپتەگەن قالا مەن پرو­ۆين­تسيادا كوروناۆيرۋستىڭ انىق­تالۋى نولدىك دەڭگەيگە جەتتى.

جۇقتىرۋ مەن ءولىم-ءجىتىم دەڭ­گەيىن بارىنشا ازايتۋ ءۇشىن قىتاي ەلى جان­كەش­تىلىكپەن جانە وراسان كۇش-قۋاتىن جۇمسادى.

توراعا سي تسزينپين ءبىر اي بويى ەپيدەميانى توقتاتۋ مەن كۇرەسۋ تاقى­رى­بىندا سەگىز بىردەي ءىرى وتىرىس وتكىزدى.

مەملەكەتتىڭ بارلىق ايماقتارى­نان 330 سانيتارلىق وترياد پەن 41 600 مەديتسينالىق قىزمەتكەر حۋبەي پروۆين­­تسياسىنا كومەكتەسۋگە اتتاندى. بار بولعانى 10 كۇننىڭ ىشىندە ۋحان قالاسىندا 2 ارناۋلى اۋرۋحانا سالىنىپ، 20 مىڭنان استام وقشاۋلانعان توسەك-ورىن دايىندالدى.

1،4 ميلليارد قىتايلىق سانالى تۇردە ۇيىنەن شىقپاي وتىردى. بىرىنەن كەيىن ءبىرى پايدا بولعان عالامات تسيفرلار قىتايدىڭ ەپيدەميامەن كۇرەسۋدەگى كۇشى مەن شەشىمتالدىعىن دالەلدەپ، حالىق­ارالىق قاۋىمداستىق تاراپىنان جوعارى باعا الدى.

ءدال وسى ۋاقىتقا دەيىن ەلىمىزدە ون­دىرىس­تىك كاسىپورىنداردىڭ 60 پا­­يىز­دان استامى، شەشۋشى اي­ماق­­­تار­داعى ءىرى اۋقىمداعى كاسىپ­ورىن­داردىڭ كوپشىلىگى قالپى­نا كەل­تىرىلدى. مەملەكەتتىك مۇناي، مۇنايحيميالىق، كوممۋني­كاتسيا­لىق، ەنەرگەتيكالىق، كولىك جانە ءون­دىرىستىڭ باسقا دا سالالارى 100 پا­يىز جۇمىسقا قوسىلدى. ورتا جانە شاعىن كاسىپكەرلەردىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ دەڭگەيى ىرعاقتى ءوسىپ كەلەدى. جالپىمەملەكەتتىك ازا­ماتتىق اۆياتسيا، تەمىر جولدار مەن سۋ كولىگى  جەلىلەرى كادۋىل­گى رە­جىمدە جۇمىس ىستەي باستادى. شانحاي مەن شاندۋندەگى شەتەل­دىك كاپيتالدىڭ قاتىسى بار شەشۋشى كاسىپورىنداردىڭ 80 پا­يىز­دان استامى جۇمىسىن قايتا جان­داندىردى.

قىتايلىقتار داعدارىستىڭ وزىن­دە دە مۇمكىندىكتەر بولاتىنىنا جانە ونى دامۋعا بەرىلگەن ساتتى­لىككە اينالدىرۋعا بولاتىنىنا سەنەدى. وسىعان جاۋاپ رەتىندە كوپتەگەن كومپانيانىڭ تسيفرلى ترانس­­فورماتسياسى جەدەلدەدى. ەكو­نومي­كالىق مۇمكىندىكتەرى، ەلەكت­روندى ساۋدا-ساتتىعى، ونلاين-سا­باق­تارى، قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە كوشۋ ۇدەرىستەرى جىلدام جۇزەگە استى.

دۇنيەجۇزىلىك بانك سياقتى، حا­لىق­ارالىق ۆاليۋتا قورى دا قىتاي ەكونو­ميكا­سىنىڭ يكەمدىلىگى مەن بەكەمدىگىن ساقتاي الاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. ەكو­نو­­ميستەر نەگىزى­نەن ەپيدەميادان كەيىن قىتاي ەكو­نو­ميكاسىنىڭ قالپىنا مىقتاپ كەلەتىنىن بولجاپ وتىر.

ەپيدەميا كەزىندە 170 ەلدىڭ جانە 40-تان استام حالىقارالىق جانە ايماقتىق ۇيىمدار قىتايعا كوڭىل ايتىپ، قولداۋ ءبىلدىردى. ونىڭ ىشىندە قازاقستان دا بار. جانە 9 حالىقارالىق ۇيىم ەپيدەميا­نى باقىلاپ، اۋىزدىقتاۋ ءۇشىن ماتەريالدىق كومەك بەردى. «دوس باسىڭا قيىندىق تۇسكەندە تانىلادى» دەگەن. باس كونسۋلدىققا كەلىپ، وزدەرىنىڭ كومەك-قارجىلارىن بەرىپ، بەينەجازبالار، ماقالالار ارقىلى ۋحان تۇرعىندارىنىڭ ساۋىعىپ كەتۋىنە تىلەكتەس بولدى. بۇل مەنى وتە قاتتى تولقىتتى. قازىر قىتاي وڭ­تۇستىك كورەيا، جاپونيا، يران سياق­تى باسقا دا ەلدەرگە مەدي­تسينالىق ماتەريالدارمەن كومەك­تەسىپ، يران مەن يراكقا مەديتسينا­لىق ساراپشىلار توبىن اتتاندىردى.

قىتاي ەپيدەميامەن كۇرەسۋ تاجى­ري­بەسىن باسقا ەلدەرمەن ءبولىسۋدى جال­عاس­تىرادى. پروفيلاكتيكالىق شارا­لار، كلينيكالىق زەرتتەۋلەردىڭ مالى­مەت­ت­ەرىمەن ءبولىسىپ، مەملەكەتتەر ارا­سىنداعى ءوزارا ارەكەتتەردى دامى­تادى.

كوروناۆيرۋستى تولىق جەڭۋ ءۇشىن بارلىق كۇشىمىزدى، ءوزارا كومە­گىمىزدى، بارلىق ەلدەردىڭ كەلىسىلگەن، پاندەمياعا قارسى ارەكەتتەرىن بىرىكتىرۋ قاجەت.

  

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى: جولاۋشىلار اعىنى مەن كولىك سانى ازايدى

وڭتۇستىك قازاقستان • بۇگىن، 18:10

بەتپەردە كيگەن كوكتەم - 6

قوعام • بۇگىن، 17:09

د دارۋمەنى - ينفەكتسيالاردىڭ «جاۋى»

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:47

شىمكەنت: تسيفرلى وتباسىنىڭ ءبىر كۇنى

وڭتۇستىك قازاقستان • بۇگىن، 15:58

ازيانىڭ احۋالى قانداي بولماق

ەكونوميكا • بۇگىن، 15:23

ۇقساس جاڭالىقتار