بۇكىل الەمدى الاڭداتىپ وتىرعان كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا قاتىستى جاعدايدان بارشامىز حاباردارمىز. كۇن سايىن جاعدايدىڭ دامۋىن ءجىتى باقىلاي كەلە, قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىن نىعايتۋ بۇكىل الەمنىڭ ورتاق مىندەتى ەكەنى تاعى بەلگىلى. سونداي-اق ددۇ باس ديرەكتورى تەدروس ادحان گەبرەيەسۋستىڭ: «قىتاي مەملەكەتى قابىلداعان شارالار تەك ءوز حالقىن قورعاۋعا عانا ەمەس, بۇكىل الەمدى ساقتاۋعا باعىتتالعان. بۇل ىندەتتى جەڭۋدىڭ جالعىز جولى – بارلىق مەملەكەتتەر اۋىزبىرشىلىك پەن ىنتىماقتاستىق رۋحىنا نەگىزدەلگەن كۇش-قۋاتىن بىرىكتىرۋگە ۇمتىلۋ قاجەت», دەگەن سوزىندە دە تەرەڭ سالماق بار.
قىتاي ۇكىمەتىنىڭ ەپيدەميامەن كۇرەستەگى شارالارى مەن وراسان كۇش-جىگەرى بىرتىندەپ ءوزىنىڭ جاقسى ناتيجەلەرىن بەرگەنىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. وڭايعا تۇسپەگەن وراسان ارەكەتتەردىڭ ارقاسىندا قىتايدا كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋى اۋىزدىقتالىپ, قاتاڭ باقىلاۋ – ارالىق ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى. سوڭعى مالىمەتتەرگە سايكەس, ەپيدەميا ءورشىپ تۇرعان كەزدە كۇن سايىن 3 مىڭنان استام ادام ۆيرۋس جۇقتىراتىن بولسا, سوڭعى كۇندەرى جيىرماعا دا جەتپەيتىن ادامدا عانا كوروناۆيرۋس بار ەكەنى انىقتالىپ وتىر. ءبىر ايدىڭ ىشىندە ىندەت 98 پايىزعا جەڭىلدى.
قازىر كۇن سايىن 800-900 ناۋقاس ساۋىعىپ, ۇيلەرىنە ورالىپ جاتىر. كۇن سايىن حۋبەي پروۆينتسياسىنان تىسقارى جەردە جۇقتىرۋ وقيعالارى ازايىپ كەلەدى. جاڭا جۇقتىرۋ وقيعالارى تىركەلگەن جاعدايدا دا ولار باسقا مەملەكەتتەردەن كەلگەندەر. كوپتەگەن قالا مەن پروۆينتسيادا كوروناۆيرۋستىڭ انىقتالۋى نولدىك دەڭگەيگە جەتتى.
جۇقتىرۋ مەن ءولىم-ءجىتىم دەڭگەيىن بارىنشا ازايتۋ ءۇشىن قىتاي ەلى جانكەشتىلىكپەن جانە وراسان كۇش-قۋاتىن جۇمسادى.
توراعا سي تسزينپين ءبىر اي بويى ەپيدەميانى توقتاتۋ مەن كۇرەسۋ تاقىرىبىندا سەگىز بىردەي ءىرى وتىرىس وتكىزدى.
مەملەكەتتىڭ بارلىق ايماقتارىنان 330 سانيتارلىق وترياد پەن 41 600 مەديتسينالىق قىزمەتكەر حۋبەي پروۆينتسياسىنا كومەكتەسۋگە اتتاندى. بار بولعانى 10 كۇننىڭ ىشىندە ۋحان قالاسىندا 2 ارناۋلى اۋرۋحانا سالىنىپ, 20 مىڭنان استام وقشاۋلانعان توسەك-ورىن دايىندالدى.
1,4 ميلليارد قىتايلىق سانالى تۇردە ۇيىنەن شىقپاي وتىردى. بىرىنەن كەيىن ءبىرى پايدا بولعان عالامات تسيفرلار قىتايدىڭ ەپيدەميامەن كۇرەسۋدەگى كۇشى مەن شەشىمتالدىعىن دالەلدەپ, حالىقارالىق قاۋىمداستىق تاراپىنان جوعارى باعا الدى.
ءدال وسى ۋاقىتقا دەيىن ەلىمىزدە وندىرىستىك كاسىپورىنداردىڭ 60 پايىزدان استامى, شەشۋشى ايماقتارداعى ءىرى اۋقىمداعى كاسىپورىنداردىڭ كوپشىلىگى قالپىنا كەلتىرىلدى. مەملەكەتتىك مۇناي, مۇنايحيميالىق, كوممۋنيكاتسيالىق, ەنەرگەتيكالىق, كولىك جانە ءوندىرىستىڭ باسقا دا سالالارى 100 پايىز جۇمىسقا قوسىلدى. ورتا جانە شاعىن كاسىپكەرلەردىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ دەڭگەيى ىرعاقتى ءوسىپ كەلەدى. جالپىمەملەكەتتىك ازاماتتىق اۆياتسيا, تەمىر جولدار مەن سۋ كولىگى جەلىلەرى كادۋىلگى رەجىمدە جۇمىس ىستەي باستادى. شانحاي مەن شاندۋندەگى شەتەلدىك كاپيتالدىڭ قاتىسى بار شەشۋشى كاسىپورىنداردىڭ 80 پايىزدان استامى جۇمىسىن قايتا جانداندىردى.
قىتايلىقتار داعدارىستىڭ وزىندە دە مۇمكىندىكتەر بولاتىنىنا جانە ونى دامۋعا بەرىلگەن ساتتىلىككە اينالدىرۋعا بولاتىنىنا سەنەدى. وسىعان جاۋاپ رەتىندە كوپتەگەن كومپانيانىڭ تسيفرلى ترانسفورماتسياسى جەدەلدەدى. ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرى, ەلەكتروندى ساۋدا-ساتتىعى, ونلاين-ساباقتارى, قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە كوشۋ ۇدەرىستەرى جىلدام جۇزەگە استى.
دۇنيەجۇزىلىك بانك سياقتى, حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى دا قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ يكەمدىلىگى مەن بەكەمدىگىن ساقتاي الاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. ەكونوميستەر نەگىزىنەن ەپيدەميادان كەيىن قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ قالپىنا مىقتاپ كەلەتىنىن بولجاپ وتىر.
ەپيدەميا كەزىندە 170 ەلدىڭ جانە 40-تان استام حالىقارالىق جانە ايماقتىق ۇيىمدار قىتايعا كوڭىل ايتىپ, قولداۋ ءبىلدىردى. ونىڭ ىشىندە قازاقستان دا بار. جانە 9 حالىقارالىق ۇيىم ەپيدەميانى باقىلاپ, اۋىزدىقتاۋ ءۇشىن ماتەريالدىق كومەك بەردى. «دوس باسىڭا قيىندىق تۇسكەندە تانىلادى» دەگەن. باس كونسۋلدىققا كەلىپ, وزدەرىنىڭ كومەك-قارجىلارىن بەرىپ, بەينەجازبالار, ماقالالار ارقىلى ۋحان تۇرعىندارىنىڭ ساۋىعىپ كەتۋىنە تىلەكتەس بولدى. بۇل مەنى وتە قاتتى تولقىتتى. قازىر قىتاي وڭتۇستىك كورەيا, جاپونيا, يران سياقتى باسقا دا ەلدەرگە مەديتسينالىق ماتەريالدارمەن كومەكتەسىپ, يران مەن يراكقا مەديتسينالىق ساراپشىلار توبىن اتتاندىردى.
قىتاي ەپيدەميامەن كۇرەسۋ تاجىريبەسىن باسقا ەلدەرمەن ءبولىسۋدى جالعاستىرادى. پروفيلاكتيكالىق شارالار, كلينيكالىق زەرتتەۋلەردىڭ مالىمەتتەرىمەن ءبولىسىپ, مەملەكەتتەر اراسىنداعى ءوزارا ارەكەتتەردى دامىتادى.
كوروناۆيرۋستى تولىق جەڭۋ ءۇشىن بارلىق كۇشىمىزدى, ءوزارا كومەگىمىزدى, بارلىق ەلدەردىڭ كەلىسىلگەن, پاندەمياعا قارسى ارەكەتتەرىن بىرىكتىرۋ قاجەت.
الماتى
