قازاقستان • 04 ناۋرىز، 2020

«CFO Summit-2020» ادامي كاپيتالعا ينۆەستيتسيا سالۋعا ۇندەدى

68 رەت كورسەتىلدى

الماتىدا  جىل سايىن وتەتىن  CFO Summit 2020 بۇل جولى دا بەلگىلى قارجىگەرلەر، ساياساتكەرلەر، توپ-مەنەدجەرلەر، ءىرى وتاندىق جانە حالىقارالىق كومپانيالاردىڭ جەتەكشى ساراپشىلارىنىڭ باسىن قوسىپ، قارجى جۇيەسىن دامىتۋ مۇمكىندىكتەرىن، سوڭعى وزگەرىستەر، تەندەنتسيالار مەن يننوۆاتسيالار، سونداي-اق الەمدىك ەكونوميكانىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى.

ەڭ قىزۋ پىكىرتالاستاردىڭ ءبىرى «ERP بولاشاعى» پانەلدىك پىكىرتالاس بولدى، وندا ERP جۇيەسىنىڭ (كومپانيانىڭ رەسۋرستاردى باسقارۋ جۇيەسى) وڭ جاقتارى مەن كەمشىلىكتەرى  تۋرالى ايتىلىپ، ءساتتى قولدانۋ بيزنەستى باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن ونىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىراتىنىنا كوڭىل ءبولدى.

سامميتكە الىستان ات ارىتىپ شاقىرىپ العان قۇرمەتتى قوناقتاردىڭ ءبىرى  «مايكروسوفت»  كورپوراتسياسىنىڭ ديرەكتورى تيبور كولەياك ء وزىنىڭ پرەزەنتاتسياسىندا Microsoft كورپوراتسياسىنىڭ جاساندى ينتەللەكت (IT) كومەگىمەن بيزنەستى قالاي وزگەرتەتىنىن ناقتى كورسەتكەنىن ايتىپ،  ادامنىڭ ءمانسابىنا نۇكتە قويادى دەگەن قورقىنىشتى سەيىلتىپ تاستادى.  «جاساندى  ينتەللەكت بانكيرلەردى اۋىستىرۋدى ماقسات ەتپەيدى، بۇل بانكتەردىڭ جۇمىسىن وڭتايلاندىرادى، ولارعا  مالىمەتتەرگە نەگىزدەلگەن اقپاراتتاندىرىلعان شەشىمدەر قابىلداۋعا كومەكتەسەدى. مايكروسوفت قاۋىپسىزدىككە، مولدىرلىككە جانە قارجىلىق سايكەستىككە قارجى سالادى، بۇل قارجى سەكتورىنىڭ ويىنشىلارىنا بۇكىل الەمدە بيزنەس جۇرگىزۋگە جاڭاشىل بولۋعا جانە باسەكەگە قابىلەتتى بولۋعا مۇمكىندىك بەرەدى »، - دەدى تيبور كولەياك.

بۇگىنگى تاڭدا   اقپاراتتى   تەحنولوگيا  قارجى سەكتورىن ساندىق تۇرلەندىرۋدە ۇلكەن ءرول اتقارادى، قازىرگى زامانعى يننوۆاتسيالار كومپانيالارعا جاڭا ەكوجۇيەگە جەتۋگە جانە باسەكەگە قابىلەتتى بولىپ قالۋعا  كومەكتەسەدى، بانكتەردىڭ مالىمەتتەرىن ءىس-قيمىل يدەيالارىنا اينالدىرۋعا كومەكتەسەدى.   وسى سالادان ءۇش جىلدان بەرگى تابىسى 1،2 ترلن دوللاردان اسىپ كەتتى. ونىڭ 80 پايىزى  اقپاراتتى تەحنولوگيانىڭ قۇلاعىندا ويناپ وتىرعان ەلدەردىڭ قانجىعاسىن مايلاپ تۇر. كليەنتتەرمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ قازىرگى كونسەرۆاتيۆتىك  تاسىلدەرى ولارمەن بايلانىستىڭ جوعالۋىنا اكەلدى. ء «ار ءتۇرلى قارجىلىق ۇيىمدارعا ارنالعان Microsoft قوسىمشالارى كليەنتتەرگە جەكەلەنگەن ونىمدەر مەن قىزمەتتەردى وزىنە ىڭعايلى ۋاقىتتا جانە دۇرىس بايلانىس ارناسىن  ۇسىنىپ، قىزمەت ساپاسىن ەداۋىر جاقسارتا الادى» دەپ اتاپ ءوتتى تيبور كولەياك.

دەموكراتيا  جانە ەكونوميكا، مۇناي سەكتورى جانە ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ الماتىدا ءوتىپ جاتقان  CFO-2020-نىڭ  ەرەكشە كوڭىل بولگەن تاقىرىپتارىنىڭ ءبىرى بولدى:  العاشقى سەسسيانىڭ مودەراتورى دوسىم ساتپاەۆتىڭ  ء«وزىڭىزدى قارجى ءمينيسترىنىڭ ورنىنا قويىپ، ەلگە ارنالعان جاڭا ەكونوميكالىق ساياسات جاساڭىز: قاي باعىتقا باسىمدىق بەرەر ەدىڭىز؟ مۇنايدان كەيىن ءومىر بار ما؟ » دەپ ماسەلەنى قابىرعاسىنان قويۋى  فورۋم قوناقتارىنىڭ ويلاندىرىپ، زالدا ءبىر ءسات ۇنسىزدىك ورنادى.  

ەڭ الدىمەن ەس جيعان الماس شۋكين قازاقستاندى الداعى جارتى عاسىردا مۇنايسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەستىگىن تىلگە تيەك ەتىپ ءوتتى.

«2030-35 جىلدارى الەمدە مۇناي ءوندىرۋ شارىقتاۋ شەگىنە جەتەدى: كۇنىنە 108 ملن باررەل مۇناي شىعادى. سودان كەيىن عانا 2050 جىلدارعا قاراي  ونىڭ قارقىنى باسەڭدەيدى» دەيدى الماس شۋكين.  

ەكونوميست، سونداي-اق مۇنايعا دەگەن الەمدىك سۇرانىس تومەندەگەن كەزدە مۇناي نارىعىنداعى ءىرى ويىنشىلار نارىقتان شىعا باستايدى.  بۇل پروتسەستەن  قازاقستان دا شەت قالا المايدى.   «مەن مۇنايدان   دا وزەكتى ماسەلەگە نازارلارىڭىزدى اۋدارعىم كەلەدى: 2025 جىلدان باستاپ قازاقستاننىڭ حالقى جىلىنا 1،4 پايىزعا وسەدى. 1990 جىلدارداعى دەموگرافيالىق داعدارىستىڭ ورنىن سول ءوسىم تولىقتىرادى. «بەبي-بۋم»  قۇدىرەتىنىڭ قانداي ەكەنىن ءبىز 2025 جىلدان باستاپ سەزە باستايمىز.  سەبەبى 2025 جىلدان باستاپ حالىق سانى جىل سايىن 1 ملن ادامعا كوبەيىپ وتىرادى.  سوندىقتان، مەملەكەت حالىقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن بۇگىننەن باستاپ ويلانۋ كەرەك»  دەگەن سپيكەر قازاقستانداعى كەدەيلىك دەڭگەيىنىڭ جىل سايىن تومەندەپ كەلە جاتقانىن دا ايتىپ ءوتتى.

1990 جىلداردا بۇل كورسەتكىش 45 پايىز 2017 جىلداردا بۇل كورسەتكىش 2،6 پايىزعا، 43،4 پايىزعا دەيىن تومەندەگەن. ال 2019 جىلدان باستاپ كەدەيلىك دەڭگەيى قايتا كوتەرىلە باستاپتى.  بىراق كەدەيلەر سانى وسكەنمەن، سونىمەن ءبىر مەزگىلدە ەكونوميكانىڭ كۇرە تامىرىنا قان جۇگىرە باستاعانى دا بايقالعان.

الماس چۋكين  قازاقستاننىڭ  جان باسىنا شاققانداعى ءجىو-ءدى بۇرىنعى كسرو ەلدەرىندە، سونداي-اق قىتاي مەن ۆەتناممەن سالىستىرىپ ءوتتى.  ونىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان ەستونيادان شامامەن بىردەي دەڭگەيدە باستالدى، بىراق 2019 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ەستونيادا بۇل كورسەتكىش 23 524 دوللاردى، ال قازاقستاندا - 9 139 دوللاردى قۇرايدى.

«قىتاي ءبىزدى باسىپ وزدى ($ 10،099)، ول جاقىندا ۆەتنامنان دا ($ 7،816) وزىپ كەتتى. ءبىز الداعى   ۋاقىتتا كاپيتالىن ينۆەستيتسيالاۋىمىز كەرەك. ادام كاپيتالى  بىزدەن قوزى كوش ىلگەرى وزىپ كەتكەن ەلدەرمەن تەڭەستىرەدى»، - دەپ تۇيىندەدى چۋكين.

«First Heartland Jỳsan Bank»  تاۋەلسىز ديرەكتورى بولات جامىشەۆ قازاقستاندا ۇكىمەتتىڭ كەيبىر شەشىمدەرى نەگىزگى ستراتەگياعا قايشى كەلەتىنىنە نازار اۋدارۋىمىز قاجەت ەكەنىن ايتتى.  قازاقستاندا جۇيەلى سيپاتتاعى كوپتەگەن شارالار ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامۋىنا ىقپال ەتكەنى شىندىق.   سونىمەن قاتار، ءجيى قايشىلىقتى شەشىمدەر قابىلدانىپ كەتكەنىن كورىپ ءجۇرمىز.   « بۇل شەشىمدەر  دامۋدىڭ ىشكى مۇمكىندىكتەرى ەسكەرىلمەي قابىلدانىپ كەتەدى.  قازاقستاندا قابىلدانعان مەملەكەتتىك باعدارلامالار اراسىندا بايلانىستىڭ بولماۋىنىڭ باستى سەبەبى وسى»، - دەدى جامىشەۆ.

سپيكەر سونىمەن قاتار، مۇنداي شەشىمدەر كوبىنەسە تەك سونى قابىلداعان ادامداردىڭ  بيزنەسىنە عانا اسەر ەتەتىنىن، قالعان ۋاقىتتا تالقىلاۋ تاقىرىبىنا اينالۋمەن  شەكتەلەتىنىن دە ايتىپ ءوتتى.   سونىمەن قاتار، جامىشەۆتىڭ پىكىرىنشە، قازاقستاندا نەگىزگى سالالار (مۇناي جانە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا سەكتورلارى) ۇزاق ۋاقىت بويى ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ نەگىزگى باعىتى بولىپ قالا بەرەدى.

«ەگەر التى جىل بۇرىن كورپوراتيۆتى نەسيەلەر 7،3 ترلن تەڭگەنى قۇراسا، قازىر بۇل كورسەتكىش 3،9 ترلن تەڭگە. بۇل ايتارلىقتاي تومەن»   دەپ ءتۇسىندىردى جامىشەۆ.

قازاقستان   قارجىگەرلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ (ققق) باسشىسى ەلەنا باحمۋتوۆا قازاقستاندىق بانكتەردىڭ اكتيۆتەرىنىڭ ساپاسىنا حالىقارالىق باعا بەرۋ ەدب-ءنىڭ اشىقتىعىن راستايتىنىنا سەنىمدى. سەبەبى  AQR ناتيجەلەرى رەتتەۋشى جانە بانكيرلەر بىرنەشە جىلدار ىشىندە سالانىڭ نەگىزگى ماسەلەلەرىن شەشە الاتىندىعىن كورسەتتى.   «AQR ناتيجەلەرى  بانك جۇيەسىنە دەگەن سەنىم قالپىنا كەلگەنىن كورسەتتى. مۇنى حالىقارالىق ساراپشىلار راستادى.   بانكتەردىڭ قىزمەتىنە كۇماندانۋمەن اياقتاۋ قاجەت.  ەشقانداي ۇلكەن وزگەرىستەر بولعان جوق. بۇل بانكتەردىڭ قازىرگى تاجىريبەسىنىڭ دۇرىس ەكەندىگىن ايتادى.  AQR ناتيجەلەرى بويىنشا كۇتىلەتىن نەسيەلىك شىعىندار دەڭگەيى عانا وزگەردى »،   دەپ ءتۇسىندىردى قازاقستان قارجىگەرلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ باسقارما توراعاسى.

پانەلدىك  پىكىرسايىستا سويلەگەن سوزىندە ۇلتتىق بانكتىڭ بۇرىنعى باسشىسى جانە بەلگىلى ساراپشى وراز جاندوسوۆ قازاقستاننىڭ بيىلعى جىلعى ءوسىمى، ۇكىمەتتىڭ   ەكونوميكانى جاقسارتۋ ءۇشىن جەتكىلىكسىز شارالاردى ۇسىنعانى، تەڭگەنىڭ قۇبىلمالىلىعىنان تۇبەگەيلى قالاي قورعاۋعا بولاتىندىعى جانە قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ بولاشاعى تۋرالى اڭگىمەلەپ، 2020 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا ەكونوميكالىق ءوسىم بولادى دەپ دامەلەنۋدىڭ قاجەتى جوعىن ايتتى.      «قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى كەرى كەتىپ جاتىر» دەگەن پىكىرگە دە قوسىلمايمىن.  قازىرگى جاعدايدى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ بوياماسىز شىنايى كورسەتكىشى دەپ قابىلداۋعا بولادى »، - دەدى جاندوسوۆ.

جاندوسوۆتىڭ پىكىرىنشە،  بۇل  فاكتور  تەڭگە مەن مەملەكەتتىك بيۋدجەتتى ۇلكەن تۇراقسىزدىقتان قۇتقارۋى مۇمكىن جانە شامامىزدىڭ نەگە جەتەتىنىن  تەرەڭنەن تانۋعا جول اشاتىن فاكتور.

«مەنىڭ تۇبەگەيلى رەتسەپتىم - بيۋدجەتتى تولتىرۋ قۇرالى رەتىندە مۇنايعا سالىناتىن سالىق تۋرالى ۇمىتىپ كەتۋ. وسىعان وراي، تەڭگە تومەن دەڭگەيدە بولادى، بىراق ەكسپورت قالادى جانە ءارتاراپتاندىرىلادى » دەدى جاندوسوۆ.

ونىڭ ويىنشا، «قازىر مۇنايدان تۇسكەن اقشانى قايدا جۇمساۋعا بولادى؟» دەگەن ماسەلەنىڭ باسىن اشىپ الاتىن كەز كەلدى.   قازىر  مۇنايدان تۇسكەن تابىس 4-5 ميلليارد دوللار.  «مۇنايدىڭ داۋرەنى ءجۇرىپ تۇرعان كەزدە بۇل كورسەتكىش 20 ملرد اقش دوللارى بولاتىن.

«بولاشاق» باعدارلاماسىنا  نەمەسە باسقا ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنا اقشا سالۋ. ساۋد ارابياسىندا ازامات  شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتە وقۋعا شەشىم قابىلداسا، ول اۆتوماتتى تۇردە مەملەكەتتەن ءتيىستى قاراجات الادى. وسىنداي باعدارلاما جاساۋ كەرەك. ءبىز مۇنىڭ ناتيجەسىن 5-7 جىلدان كەيىن كورەمىز. بۇل باعدارلامانى بيزنەس مەن مەملەكەت اراسىنداعى ارىپتەستىكتىڭ شەڭبەرىندە دە جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. قازاقتىڭ تابيعي كەن بايلىعىنا كوزى ءتۇسىپ وتىرعاندار ادامي كاپيتالدىڭ دە الەۋەتىن ويلانىپ جۇرەتىن كەز كەلدى. ءسوزدىڭ اشىعى، شيكىزات كوزدەرىنىڭ ۋىسىندا ۇستاپ وتىرعاندار توپ-مەنەدجەرلەردى قازاقتىڭ ماماندارى ەسەبىنەن دايىنداسىن، وقىتسىن» دەپ اتاپ ءوتتى جاندوسوۆ.

ول قاراجاتتىڭ باسقا بولىگىن رەسەيدە، قىتايدا نەمەسە اقش-تا قارۋ ساتىپ الۋعا قورعانىس سالاسىنا جىبەرۋدى ۇسىندى، ويتكەنى جاھاندىق قاۋىپسىزدىك  قاتەرى كۇن سايىن ارتىپ كەلەدى. جاندوسوۆتىڭ پىكىرىنشە، قازىرگى جاعدايدا ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىق ۇكىمەتتىڭ باستى مىندەتى بولىپ قالا بەرمەك.  ەگەر ول قامتاماسىز ەتىلمەسە، باسقا پروبلەمانى ءسوز ەتۋدىڭ دە قاجەتى جوق.   جاندوسوۆ  سونداي-اق ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارۋىن قولدايتىنىن ايتتى.  

سپيكەرلەردىڭ اعىنان اقتارىلۋىنا مۇمكىندىك بەرگەن CFO Summit 2020  توپ-مەنەدجەرلەردى ءارتۇرلى اتالىم بويىنشا ماراپاتتاپ، 2021 جىلى وتەتىن سامميتتە تالقىلايتىن ماسەلەلەردىڭ جوباسىن پىسىقتاۋمەن اياقتالدى.   

 

الماتى 

سوڭعى جاڭالىقتار

سىردىڭ سۋى تومەندەپ بارادى

ايماقتار • بۇگىن، 17:27

دوللار ارزاندادى

قارجى • بۇگىن، 16:56

الماتى ماڭىندا جەر سىلكىندى

ايماقتار • بۇگىن، 16:38

قازاقستاندا ەت قىمباتتادى

قوعام • بۇگىن، 15:10

ەلىمىزدە كيىك سانى كوبەيىپ كەلەدى

قازاقستان • بۇگىن، 14:41

ۇقساس جاڭالىقتار