اباي • 21 اقپان، 2020

اباي مۋزەيى جادىگەرلەرى سىرعا جەتتى

28 رەتكورسەتىلدى

قىزىلورداداعى س.ايتباەۆ اتىنداعى كوركەمسۋرەت گالەرەياسىندا «اباي – دانا، اباي  – دارا قازاقتا» اتتى كوشپەلى كورمە اشىلدى. اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعىنا اياسىنداعى شارانى «جيدەباي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك قورىق-مۋزەيى مەن قىزىلوردا وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى بىرلەسە ۇيىمداستىرىپ وتىر.  

زيالى قاۋىم وكىلدەرى، جاستار مەن ستۋدەنتتەر قاتىسقان كورمەنىڭ اشىلۋىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ناۋرىزباي بايقاداموۆ ۇلى تۇلعا ءومىرىن تانىپ-ءبىلۋ، فيلوسوفياسىن زەردەلەۋ ءبىر جىلدىڭ اياسىمەن شەكتەلمەۋى قاجەتتىگىن ايتىپ ءوتتى.

- ابايدى رۋحاني ءومىرىمىزدىڭ شامشىراعىنا اينالدىرۋ قوعامدى ىزگىلىككە تاربيەلەۋ ءۇشىن قاجەت. سەمەي توپىراعىنان سىرعا جەتكەن بۇگىنگى كوشپەلى كورمە وسى ماقسات جولىنداعى شارانىڭ ءبىرى، – دەدى ول.

«جيدەباي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك قورىق-مۋزەيىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى قۋات قيىقباي ورتاق ىسكە ۇلەس قوسقان قىزىلوردالىق ارىپتەستەرىنە العىس ايتتى.

كورمەدە كوپ كوزىنە تۇسكەن قۇندى جادىگەردىڭ ءبىرى 1933 جىلى باسىلىپ شىققان اباي شىعارمالارىنىڭ تولىق جيناعى.  قۋات قيىقباي ءدال وسى قىزىلوردا قالاسىنداعى «قازاقستان» باسپاسىنان شىققان بۇل جيناق سول تۇستا بۇكىل قازاق دالاسىن ەلەڭ ەتكىزگەن ۇلكەن وقيعا بولعانىن ايتادى. سەبەبى، بۇل قازاق جەرىندە  اباي شىعارمالارىنىڭ العاشقى باسىلۋى بولاتىن. بۇعان دەيىن ءار جىلداردا سانكت-پەتەربۋرگ، تاشكەنت، قازاندا شىققان كىتاپتارعا اقىن تۋىندىلارىنىڭ ءبىرازى ەنبەي قالعان ەدى. سوندىقتان دا بۇل جيناقتىڭ ۇلت تاريحىنداعى ءمانى زور.

كوپشىلىككە ۇلى تۇلعانىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا قاتىستى   قۇجاتتار مەن ارحيۆتىك دەرەكتەر، قۇندى قولجازبالار، فوتوسۋرەتتەر، ءتۇرلى جادىگەرلەر، ول وقىعان اراب، تۇرىك، پارسى، شاعاتاي تىلدەرىندەگى كىتاپتار تانىستىرىلدى.

1885 جىلى سەمەي وڭىرىندە مۋزەي ءىسى ۇيىمداستىرىلىپ، اباي وعان دوسى نيفونت دولگوپولوۆ ارقىلى قازاق ەلىنىڭ ومىرىنە قاتىستى الپىستان اسا تۇرمىستىق زات تاپسىرعان. سول جادىگەرلەردەن وسى كورمەگە ەر، اساتاياق، سىبىزعى، كىسە بەلبەۋ سەكىلدى قۇندى دۇنيەلەر قويىلدى.  

سىر جەرىندەگى كوشپەلى كورمە جۇمىسى 1 ناۋرىزعا دەيىن سوزىلادى.

قىزىلوردا

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار