ايماقتار • 18 اقپان، 2020

ءوز تەاترىن وزگەلەرگە تانىستىرادى

70 رەتكورسەتىلدى

ۇلتتىق تەاتردىڭ تۋعان كۇنى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ رەجيسسەرلىگىمەن سەمەيدە ساحنالانعان ء«بىرجان – سارا» ايتىسىنان باستاۋ الاتىنى تۋرالى اعا بۋىن تەاتر سىنشىلارى باعىبەك قۇنداقباي ۇلى مەن اشىربەك سىعاي تالماس­تان ايتىپ تا، جازىپ تا ءوتتى. اقپاننىڭ 13-ىنە دالمە-ءدال كەلەتىن وسى اتاۋ­لى كۇنمەن تەاتر ونەرىنە بايلانىستى يگى شارالاردىڭ مولىنان اتقارىلىپ جاتاتىنى دا سوندىقتان بولسا كەرەك. ايتۋلى كۇننىڭ اياسىندا كۇنى كەشە «م.اۋەزوۆ مۇراجاي-ءۇيى» عىلىمي-مادەني ورتالىعىنىڭ ءماجىلىس زالىندا تەاترعا بايلانىستى تاعى ءبىر ماڭىزدى شارانىڭ – «حالىقارالىق تەاتر سىنشىلارى بىرلەستىگىنىڭ» تۇساۋى كەسىلدى.

 

«حالىقارالىق تەاتر سىنشىلارى بىرلەستىگى» رەسپۋبليكانىڭ جانە شەتەلدىڭ تەاترتانۋشى ماماندارىنىڭ باسىن بىرىكتىرىپ، بايلانىسىن نىعايتادى. ءوز تەاترىن وزگەلەرگە تانىستىرۋعا ىقپال ەتەدى. م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى تەاتر جانە كينو ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، ونەرتانۋ كانديداتى امانگەلدى مۇقان جاڭا بىرلەستىكتىڭ قازاقستان تەاتر سىنشىلارى، زاماناۋي تەاتر مەن دراماتۋرگيا ماسەلەلەرىن قاراستىراتىن شىعارماشىل جاستارمەن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن الدىنا ۇلكەن ماقساتتار قويىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. بىرلەستىكتىڭ تۇساۋكەسەرى اياسىندا قازاقستان تەاتر سىنشىلارىنىڭ العاشقى زەرتتەۋشىلىك جۇمىسىنىڭ قورىتىندىسى جاريالانىپ، 2019 جىلداعى قازاقستان تەاترلارىنىڭ جاساعان جۇمىسىنا باعا بەرىلدى.

قازاقستان تەاتر سىنشىلارىنىڭ توراعاسى بولىپ ونەرتانۋ كانديداتى انار ەركەباي بەكىتىلىپ، ول ۇيىمنىڭ ماقسات-مىندەتى تۋرالى كەڭىنەن باياندادى. بىرلەستىك توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا، ەلىمىزدە تەاتر سىنى ورىستەپ كەلەدى. حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالدەرى مەن بايگەلەردە ءجيى باق سىنايتىن قازاقستان تەاترلارىنىڭ گرۋزيا، ازەربايجان، قىرعىزستان سەكىلدى مەملەكەتتەردەگى ونەر زەرتتەۋشىلەرى، سىنشىلارمەن ورتاق ۇيىم قۇرۋ جونىندە  مامىلەگە كەلۋ سەبەبى ەڭ الدىمەن، حالىقارالىق تەاتر سىنى مارتەبەسىن كوتەرۋ. شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن ءجيى جولىعىسىپ، ءتۇرلى جوبالاردى بىرلەسە جۇزەگە اسىرىپ جۇرگەن قازاقستاندىق سىنشىلار وسى ارقىلى ءوز كاسىبىنىڭ ناتيجەسىن بايقاپ كورگىسى كەلەدى. وسىدان وتىز جىل بۇرىن ساۋساقپەن سانارلىق قانا تەاتر سىنشىسى بولسا، قازىر تەاتر ونەرىنىڭ وركەندەۋىنە وزىنشە اتسالىسىپ جۇرگەن سىنشىلاردىڭ ۇلكەن بۋىنى ءوسىپ، قالىپتاستى. سوڭعى جىلدارى تەاترداعى ادەبيەت ءبولىمى جەتەكشىلەرىنىڭ سىنشىلار مەن زەرتتەۋشىلەردەن بەكىتىلە باستاۋى سونى جاڭالىق قانا ەمەس، قوعام مەن تەاتر اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋداعى يگى قادام رەتىندە قابىلدانىپ وتىر. تەاتر، دراماتۋرگيا، رەجيسسۋراعا  قاتىستى قانداي ءىس-شارالار بولسا، باسى-قاسىندا تەاتر سىنشىلارىنىڭ ءجۇرۋى قالىپتى داعدىعا اينالدى. «بۇگىنگى ەلىمىز تەاترلارىندا بولىپ جاتقان ۇدەرىس، ونىڭ دامۋى مەن باعىت-باعدارى، تەاتر رەپەرتۋارىن جاساۋداعى ۇستانعان ساياساتى، زاماناۋي كورەرمەننىڭ قويىلىمعا كەلۋى مەن قابىلداۋ كوز­قاراسى سەكىلدى ماسەلەلەر وتاندىق جا­نە حالىقارالىق تەاتر ماماندارى قاۋىم­داستىعى تاراپىنان قىزىعۋشىلىق تۋدىرىپ وتىر. بىلتىر قازان ايىندا تبيليسيدە اشقان ۇيىمىمىزعا جاس سىنشىلار دا قوسىلىپ جاتىر. بۇگىنگى قولعا العان حالىقارالىق جوبالاردىڭ ءبىرى، بۇرىنعى وداق قۇرامىنداعى ون بەس رەس­پۋبليكا، بۇگىنگى ون بەس دەربەس مەملەكەت تەاترلارىنىڭ سوڭعى وتىز جىلداعى دامۋى، باعىت-باعدارى، جاڭالىق ۇردىستەرىن قامتىپ جازىپ، تولىققاندى، تۇتاس دۇ­نيە تۋدىرۋ مىندەتى ءار ەل سىنشىسىنا تاپ­سىرىلعان بولاتىن. بيىلعى كۇزدە وسى اۋقىمدى عىلىمي ەڭبەگىمىزدىڭ تۇساۋكەسەرى جوسپارلانىپ وتىر»، دەدى بىرلەستىكتىڭ قازاقستاندىق جەتەكشىسى انار ەركەباي.

تەاتر سىنشىلارى مەن رەجيسسەرلەردىڭ باسىن قوسقان جيىندا 2019 جىلى جاسالعان شىعارماشىلىق جۇمىس ناتيجەسى ساراپتالىپ، وعان باعا بەرىلدى. ول باعالاۋ تەاتر سىنشىلارى بىرلەستىگىنىڭ ەكى ۇلگىدەگى 64 تەاترعا جولداعان التى-جەتى بولىمنەن تۇراتىن ساۋالناماسى نەگىزىندە جۇزەگە اسىپ، وسى ارقىلى رەسپۋبليكا تەاترلارىنىڭ بۇگىنگى احۋالىنىڭ سيپاتتاماسى جاسالدى. انار ەركەباي جاساعان جان-جاقتى شولۋدا قازاقستان تەاترلارىنىڭ رەيتينگى ءتۇزىلدى. ساۋالناما نەگىزىندە ەل تەاترلارىنىڭ حال-احۋالى مەن تىنىس-تىرشىلىگىن انىقتاۋ گرۋزيا، بەلارۋس ەلدەرىندە بۇرىننان قالىپتاسقان ءادىس بولىپ ەسەپتەلەدى. تەاترتانۋشىلار مەن سىنشىلاردىڭ وزگە ەلدەرمەن كاسىبي قارىم-قاتىناسىنىڭ ورىستەۋى نەگىزىندە قولعا الىنعان ونەر ءۇشىن ماڭىزى زور قاجەتتى مونيتورينگ ەندى جىل سايىن جۇرگىزىلىپ وتىرادى.

ساراپتاما ناتيجەسى كورسەتكەندەي، 2019 جىلى قازاقستاندا 7 رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالى وتكەن. مۇنداعى كوڭىلگە سىيىمسىز جايت، وسى فەستيۆالدەردەگى سپەكتاكلدەرگە تورەلىك جاسايتىن قازىلار القاسىنىڭ قۇرامى بەس ادامنان تۇرسا، تەك سونىڭ بىرەۋى عانا كاسىبي تەاتر سىنشىسى، قالعانى رەجيسسەرلەر، دراماتۋرگتەر، قوعام قايراتكەرلەرى، ءتىپتى اكىمدىك قىزمەتكەرى دە قازىلىق ىسىنە تارتىلىپ وتىرعان. «سپەكتاكلدەردى تالقىلاۋعا كەلگەندە جالعىز تەاتر سىنشىسىنا كۇش تۇسەدى، سوندىقتان قازىلار القاسىنا قويىلىم تۋرالى ساۋاتتى پىكىر ايتىپ، سىندارلى باعا بەرەتىن مامان تەاترتانۋشىلار كوپ تارتىلسا» دەگەن ويىن ىركىپ قالمادى ا.ەركەباي. حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالدەرىنىڭ جاعراپيالىق اۋقىمى دا جىل وتكەن سايىن كەڭەيىپ كەلەدى. تمد ەلدەرى، سونىڭ ىشىندە رەسەي، ماكەدونيا، يسپانيا، فرانتسيا تەاتر ۇجىمدارى ءجيى ساپارلايتىن ەلدەر قاتارىنا جاتادى. قازاقستان تەاترلارىنىڭ ىشىندە ەڭ كوپ شەتەلدىك گاسترولدىك ساپارعا شىققان ونەر ۇجىمى – «الاقاي» قۋىرشاق تەاترى. ودان كەيىنگى ورىندا ق.قوجامياروۆ اتىنداعى ۇيعىر مۋزىكالىق دراما تەاترى مەن شىعىس قازاقستان وبلىستىق دراما تەاترىنىڭ ورىس توبى يەلەنەدى.

ال ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترى وتكەن جىلى 10 جاڭا سپەكتاكلدى ساحنالاپ، پرەمەرالار كوشىن باستاپ تۇرسا، بيكەن ريموۆا اتىنداعى تالدىقورعان دراما تەاترى مەن «ناز» مەملەكەتتىك بي تەاترى كورەرمەنگە ەكى سپەكتاكلدەن عانا ۇسىنعان. 2019 جىلى رەسپۋبليكاداعى قازاق دراما تەاترلارىندا 141 پرەمەرا ساحناعا شىعارىلعان، ونىڭ باسىم بولىگى زاماناۋي ۇلتتىق دراماتۋرگيانىڭ ەنشىسىندە. ساراپتاما ناتيجەسى ۇلتتىق كلاسسيكا نەگىزىندە قويىلاتىن سپەكتاكلدەردىڭ ۇلەسى جىل وتكەن سايىن ازايىپ كەلە جاتقانىن كورسەتكەن، شەتەل كلاسسيكاسىنان 15، ال ۇلتتىق كلاسسيكادان نەبارى 10 سپەكتاكل عانا ساحنالانعان. 28 سپەكتاكل تەاتردىڭ ەڭ جاس كورەرمەندەرىنە ارنالىپ قويىلعان.

رەجيسسەرلەردىڭ اراسىندا ەڭ ەڭبەكقور رەجيسسەر بولىپ قۋاندىق قاسىموۆ تانىلعان، ول ەلىمىزدىڭ التى تەاترىندا 7 سپەكتاكلدى جارىققا شىعارعان. بۇل ۇشتىكتى ءتۇرلى تەاتر كورەرمەندەرىنە جانرى مەن مازمۇنى جاعىنان ءبىر-بىرىنە ۇقسامايتىن بەس سپەكتاكلىن تارتۋ ەتكەن جاستار تەاترىنىڭ رەجيسسەرى نۇرقانات جاقىپباي تۇيىندەيدى.

بەلگىلى تەاتر سىنشىسى ايدانا احمەت­تىڭ دەرەگىنشە، وبلىستىق تەاترلار­دىڭ 80 پا­يىزى مۋزىكالىق دراما تەاترى بولعانىمەن، رەپەرتۋارىنىڭ جارتىسىنا جۋىعىندا بالالار سپەكتاكلى وينالادى. ونىڭ ءبىر سەبەبى، بالالار سپەكتاكلىنىڭ بيۋدجەتى تومەن بولىپ ەسەپتەلەدى، سپەكتاكلدەر ءۇشىن ارنايى كوستيۋم تىگىلمەيدى، ارنايى دەكوراتسيا جاسالمايدى.  سونداي-اق ەلىمىزدىڭ بەلگىلى تەاترتانۋشىلارى، سىنشىلارى ساۋلە قابديەۆا، زۋحرا يسلامباەۆا ساراپتامانىڭ باسقا دا ناتيجەسىمەن تانىستىردى. ولار كەلتىرگەن دەرەكتەر مەن مالىمەتتەر ەلىمىزدىڭ تەاترلارىنىڭ دامۋىنا، قازىرگى باعىت-باعدارىنا، جاڭا بەلەستەردى باعىندىرۋدا قاجەتتى وي-تۇجىرىمدار قورىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

سونداي-اق جاڭا بىرلەستىك «سىنشىلار جۇلدەسى» دەپ اتالاتىن ارنايى ديپلومدارمەن ۇزدىك دەپ تابىلعان تەاترلاردى ماراپاتتادى. م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترى ۇزدىك سايت ءۇشىن، تەمىرتاۋ بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترى «ۆ گوس­تياح ۋ تروللي» سپەكتاكلى ءۇشىن، الماتى مەملەكەتتىك قۋىرشاق تەاترى «ايكو مەن ستروشكا» قويىلىمى ءۇشىن، رەجيسسەر دانيار بازارقۇلوۆ 2019 جىلعى 3 پرەمەراسى ءۇشىن، ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق مۋزىكالىق دراما تەاترى ء«لايلى – ءماجنۇن» سپەكتاكلى ءۇشىن سىنشىلاردىڭ ارنايى بەكىلگەن العاشقى جۇلدەسىنىڭ يەگەرلەرى اتاندى.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرتەڭ قىزىلوردادا كۇن كۇرت ىسيدى

ايماقتار • بۇگىن، 17:22

اقمولادا 3 ادام سۋعا كەتتى

ايماقتار • بۇگىن، 13:42

ۇقساس جاڭالىقتار