قارجى • 16 اقپان، 2020

ۇلتتىق بانك 2020 جىلى 26 توننا التىن ساتىپ الادى

167 رەتكورسەتىلدى

بۇل جاڭالىق ەمەس، الەمدىك قارجى جۇيەسى كەز كەلگەن ۋاقىتتا قارجى سەكتورى مەن ەكونوميكاسىنىڭ قۋاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن وسىنداي قادامعا بارادى. سوندىقتان الەمدىك قارجى رەتتەۋىشتەرىنىڭ ىزىمەن  ۇلتتىق بانك التىن قورىن ۇلعايتۋدى جالعاستىرىپ جاتىر.

ەگەر جاھاندىق كوزقاراسپەن قارايتىن بولساق، بۇل باعالى مەتال تۇرىنە ينۆەستورلاردىڭ جانە الەمنىڭ ورتالىق بانكتەرىنەن دە سۇرانىس بار. سوڭعى جىلدارى اقش-تان باستاپ، ءبىراز ەلدەر  ءوز التىن قورىن ايتارلىقتاي ارتتىرىپ العان. مۇنىڭ ۇلتتىق بانككە دە قاتىسى بار. ەگەر 2007 جىلعى دەرەككە كوز جۇگىرتەر بولساق، ول ساتتە ءبىزدىڭ رەتتەۋشىمىزدە 56-57 توننا التىن بولاتىن. قازىر شامامەن 260-300 توننا التىن بار.

بىراق، بۇل تاراپتا التىنعا دەگەن سۇرانىس تا ونىڭ باعاسىنا دا باعىنىشتى. 2007 جىلى التىننىڭ ترويا ۋنتسياسى $650 دەيىن جەتتى. ال قازىر بۇل كورسەتكىش 1280-ءدى قۇرايدى. شارىقتاۋ شەگىنە 2011 جىلى جەتتى. بۇل كەزدە باعالى مەتال قۇنى $1900 كورسەتتى. 2015 جىلى ونىڭ قۇنى $1000-عا  دەيىن ارزانداپ كەتتى. وزگە اكتيۆتەر ءتارىزدى ونىڭ باعاسى تومەندەۋى دە، جوعارىلاۋى دا ابدەن مۇمكىن. بۇل تاراپتا اكتسيالار مەن شەتەل ۆاليۋتاسىنا دا قاتىسى بار.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، التىن وسى جىلدىڭ باستى اكتيۆىنە اينالادى. ۇلتتىق بانك الەمدىك ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىعى سەبەبىنەن التىننىڭ قورىن كوبەيتىپ وتىر.

ساراپشىلار ۇلتتىق بانك بۇل  شەشىمدى  ەلىمىزدىڭ قارجى سەكتورىنىڭ قورعانىس اكتيۆىن كۇشەيتۋ ءۇشىن قابىلداعانىن ايتادى.  قازاقستان التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىندەگى التىننىڭ ۇلەسى 50% -دان اساتىن جەتى ەلدىڭ ءبىرى. قازاقستاننىڭ ۇلتتىق بانكى 2020 جىلى 26 توننادان استام التىن ساتىپ الاتىنىن  اقپان ايىنىڭ باسىندا حابارلاعان بولاتىن. 

قازاقستانداعى EXANTE حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق كومپانياسىنىڭ تالداۋشىسى اندرەي چەبوتارەۆ، ينۆەستيتسيالاۋدىڭ مۇنداي قۇرالى ءبىزدىڭ ەلىمىزگە الەمدىك ەكونوميكادا دامىپ جاتقان تۇراقسىز ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ سالدارىن جەڭىلدەتۋگە كومەكتەسە مە دەگەن تاقىرىپتا قازاقستاندىق جۋرناليستەرمەن وي ءبولىستى.

 «رەسەيدەگى نەمەسە يسپانياداعىدان گورى تازا التىننىڭ از ەكەندىگى تۇسىنىكتى، بىراق ولاردىڭ التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆىندەگى ۇلەسى 50% -دان از. بىزدە ودان دا كوپ. ال قازاقستان ۇلتتىق بانكى سوڭعى ەكى جىلدا وسىنداي ساياساتتى ۇستانىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار وتكەن جىلدىڭ وزىندە عانا ەلىمىزدىڭ التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىندەگى التىننىڭ ۇلەسى 31% -عا ارتتى جانە 65،1% نەمەسە 19 ملرد دوللاردى قۇرايدى. ياعني، قازاقستان بۇل ءداستۇردى ۇستانادى جانە التىن ساتىپ الادى. مەنىڭ ويىمشا، مۇنداي جاعدايدا بۇل دۇرىس»، - دەپ سانايدى ساراپشى.

سونداي-اق ساراپشى، الەمدىك ەكونوميكا 12 جىل ىشىندە وڭ قارقىنمەن دامىپ كەلە جاتقانىن جانە بۇل ەكونوميكالىق باقىلاۋ تاريحىنداعى ەڭ ۇزاق ءوسۋ كەزەڭى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«بىراق ەكونوميكا تسيكلدى بولىپ ەسەپتەلەدى جانە قۇلدىراۋ مەن داعدارىستار ارقاشان ەرتە مە، كەش پە، ءبارىبىر بولادى. دالىرەك ايتساق، وتكەن جىلدان باستاپ بارلىعى جاڭا جاھاندىق داعدارىستى كۇتىپ وتىر» دەيدى سپيكەر.

2019 جىل داعدارىستىڭ قاۋىپى سەيىلمەي، تۇماندانىپ كەتۋىمەن ەستە قالدى.  ء«تىپتى اقش ەكونوميكاسى بۇكىل الەمدىك داعدارىستىڭ الدىڭعى شەبىندە  تۇر» دەگەندى اسا ساق ساراپشىلاردىڭ ءوزى قورىقپاي ايتا باستادى سول كەزدە. ال اقپارات قۇرالدارى بولسا الەمنىڭ قور بيرجالارىندا كوبىكتەر جارىلا باستادى دەگەندى بىرىنەن سوڭ ءبىرى كوشىرىپ، جاريالاۋعا اسىقتى.   «سونىمەن قاتار قازىر بارلىعى كوروناۆيرۋس تۋرالى ايتادى. سەبەبى SARS ۆيرۋسىنىڭ تارالۋى 2003 جىلدان باستاپ قىتاي وتە ماڭىزدى الەمدىك ەكونوميكاعا اينالدى. كەيبىر ەسەپتەۋلەر بويىنشا قىتاي الەم ەكونوميكاسى بويىنشا №1، ال باسقالارى بويىنشا بۇل اقش-تان كەيىنگى ەكىنشى ورىن. بىراق كەز-كەلگەن جاعدايدا، بۇل بۇكىل الەمنىڭ ەكونوميكاسىنا قاتتى اسەر ەتەدى. ەگەر ونىڭ ەكونوميكاسى قۇلدىراسا، وندا ءبارى دە قۇلدىرايدى. مۇنىڭ ءبارى داعدارىستىڭ مۇمكىن بولاتىندىعىن بىلدىرەدى. بۇل بىلتىر، مۇمكىن بيىل نەمەسە كەلەسى جىلى بولۋى مۇمكىن» دەيدى اندرەي چەبوتارەۆ.

سونىمەن بىرگە، سپيكەر ەگەر كوروناۆيرۋس الەمدى قۇلدىراۋعا باعىتتاسا، ونىڭ اسەرى شەكتەۋلى بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. ۆيرۋس ەرتە مە، كەش پە، جەڭىلىپ، ەكونوميكا تەز قارقىنمەن قالپىنا كەلەتىنى انىق، سوندىقتان سالدارى اقش يپوتەكالىق نارىعىندا داعدارىس باستالعان كەزدە 2008-2009 جىلدارعا قاراعاندا الدەقايدا ءالسىز بولادى.

«قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ التىن قورىن ۇلعايتۋ تۋرالى ايتاتىن بولساق، وندا ول قورعانىس اكتيۆى بولىپ سانالادى. وتكەن جىل ءۇشىن دە، ونىڭ باسىندا دا بۇل باعا كوپ نارسەنى قوستى جانە قازىر ءوزىنىڭ ەڭ جوعارعى شەگىنە جەتتى. ارينە، بۇل التىن امبەباپ قورعانىس اكتيۆى دەگەندى بىلدىرمەيدى، ويتكەنى ول قۇلدىراۋعا بەيىم. 2008-2009 جىلدارداعى سوڭعى الەمدىك داعدارىس كەزىندە التىن باعاسى تومەندەپ كەتتى،   بىراق رەتروسپەكتيۆتى تالداۋ ونىڭ تەز قالپىنا كەلتىرىلگەنىن كورسەتەدى» دەپ ءتۇسىندىردى ساراپشى.  

سوڭعى جاڭالىقتار

بەنزين باعاسى ارزاندادى

ەكونوميكا • كەشە

14 وتباسىعا قول ۇشىن سوزدى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار