سۋرەتتى تۇسىرگەن: تالعات تانىباەۆ
وبلىستى دامىتۋدىڭ ءۇش جىلعا ارنالعان كەشەندى جوسپارى جاسالعانى تۋرالى بۇرىن جازعان بولاتىنبىز. ونى جۇيەگە اسىرۋدىڭ شەڭبەرىندە بىلتىر 92 ملرد تەڭگە جۇمسالىپتى, سونىڭ 47 ملرد تەڭگەسى جەكە ينۆەستيتسيالار ەكەن. بيۋدجەتتىڭ ءتۇسىمى دە ارتىپ كەلەدى, 2020 جىلدىڭ باسىندا ول 262 ملرد. تەڭگەنى قۇراعان. ق.اقساقالوۆ وسى قاراجاتتىڭ جارتىسىنان استامى الەۋمەتتىك سالاعا باعىتتالاتىنىن اتاپ ايتتى. سونىمەن بىرگە باياندامادان بىلتىر ەكونوميكانىڭ نەگىزگى ينديكاتورلىندا ءوسىم بولعانى ايتىلدى. سونىڭ ىشىندە ونەركاسىپ 2%, قۇرىلىس 7,6%, باسپانا سالۋ 15%, ينۆەستيتسيا تارتۋ 8,8%, اۋىلشارۋاشىلىعى 0,4% ارتقان. بىلتىر سولتۇستىك قازاقستانداعى ورتاشا ەڭبەكاقى ەڭ تومەنگى دەڭگەيدە ەكەنىن جازعانبىز. جىل سوڭىندا ول ءبىرشاما ارتىپ, 129 مىڭ تەڭگەگە جەتكەن ەكەن. قازاقستانداعى ورتاشا ەڭبەكاقى 170 مىڭ تەڭگەنىڭ ماڭىندا بولعاندا بۇل ارينە, كوپ ەمەس. سولتۇستىك قازاقستان تەك تۇركىستان وبلىسىنىڭ عانا الدىندا تۇر.
بىلتىرعى جىلعى ەكونوميكاداعى ەڭ ۇلكەن تابىس سىرتقى ساۋدا اينالىمىنىڭ ارتقانى سياقتى, ول 8,9 پايىزعا كوتەرىلىپتى, سونىڭ ىشىندە ەكسپورت 24,3 پايىزعا ۇلعايعان. بىلتىر بارلىعى 235,6 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلسا, سونىڭ 15,9 ملرد. تەڭگەسى سىرتتان كىرىپ, بۇل كورسەتكىشتى الدىنداعى جىلمەن سالىستىرعاندا 33% ارتتىرعان. اۋىلشارۋاشىلىعىنا دا قوسىمشا 23 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلعان, بۇل 2018 جىلعىدان 26,5% ارتىق دەگەن ءسوز. سونىڭ ارقاسىندا وسى سالادا قوسىمشا 4,5 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورىندارى اشىلعان.
جالپى ءوڭىردىڭ اۋىلشارۋاشىلىعى سالاسىنداعى بىلتىرعى جەتىستىگى تۋرالى جۋىردا تولىق جازعان بولاتىنبىز. سونىڭ ىشىندە كەيبىرىن عانا ەسكە سالاتىن بولساق, بىلتىر عانا 9 مىڭ توننا ءسۇت وندىرەتىن ءۇش كەشەن ىسكە قوسىلعانى ايتىلعان. جىل بويى بەس مىڭ تۇياقتان استام اسىل تۇقىمدى مال اكەلىندى.
ەت ءوندىرۋ كولەمى ءبار جىلدا 3,5% ارتقان, بۇل 93,9 مىڭ توننادان 97,2 مىڭ تونناعا جەتتى دەگەن ءسوز. ۇستىمىزدەگى جىولى ونى تاعى دا 5% ارتتىرۋ كوزدەلۋدە. وتكەن جىلى وبلىستا استىقتىڭ التى, ءسۇتتىڭ ءۇش, مايلى داقىلداردىڭ جەتى, ەتتىڭ ەكى پايىزى عانا وڭدەلىپ, دايىن ونىمدەر شىعارىلعان. وسى باعىتتاعى جۇمىستى جانداندىرىپ, بيىل وڭدەۋ كولەمىن ءتورت پايىزعا ارتتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
اۋىلشارۋاشىلىعىن اگرارلى-يندۋستريالدى باعىتتا دامىتۋ بويىنشا كوپ جۇمىستار ىستەلىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە «Kazmeal» جشس قۇنى 4,2 ملرد.تەڭگەگە قۇراماجەم شىعاراتىن زاۋىتتى ىسكە قوستى. ونىڭ جىلدىق قۋاتى 360 مىڭ توننا. ءونىمنىڭ العاشقى پارتياسى قىتايعا اتتاندىرىلۋعا دايىن تۇر. «ەمس – Agro» ەت كومبيناتى دا ىسكە قوسىلىپ, بۇگىنگى تاڭدا 1800 توننا ەت ونىمدەرىن شىعاردى. تۇرمىستىق حيميا ونىمدەرىن شىعاراتىن فابريكا دا ىسكە قوسىلعان. «پزتم» زاۋىتى رەسەيلىك ارىپتەستەرىمەن بىرىگىپ, يزوتەرميالىق ۆاگون تەرموستار جاساۋدى قولعا العان. قازىردىڭ وزىندە رەسەيلىك تاپسىرىس بەرۋشىلەرگە 20 ۆاگون اتتاندىرىلدى. بۇل ءونىمدى شىعارۋدىڭ جىلدىق قۋاتى ءبىر مىڭ ۆاگونعا جەتەدى دەگەن ءۇمىت بار.
سولتۇستىكقازاقستاندىقتاردىڭ بىلتىرعى ۇلكەن تابىستارىنىڭ قاتارىنا «Bioوperations» جشس ەكىنشى لينياسىنىڭ ىسكە قوسىلعاندىعى ەكەندىگىن اتاپ ايتۋ كەرەك. قازىر وندا كراحمال مەن گليۋتەن سياقتى ونىمدەر شىعارىلۋدا. ال ەتانول ءوندىرۋدىڭ مەرزىمى 2020 جىلعا شەگەرىلىپ وتىر. ويتكەنى, ەۋروپادان قاجەتتى جابدىقتار جەتپەي جاتىر.
قىتايلىق ينۆەستوردىڭ كومەگىمەن «تايىنشا-ماي» جشس ماي زاۋىتىنىڭ قۋاتىن ارتتىرۋ جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا. جوبا ىسكە تولىق قوسىلعاندا 165 مىڭ توننا شروت ىسكە قوسىلاتىن بولادى. تۇرىك ينۆەستورى قۇنى ەكى ملرد. تەڭگە تۇراتىن لامينادتالعان فانەر وندىرەتىن زاۋىتتىڭ قۇرىلىسىە بيىل اياقتايتىن بولادى. وندا جاڭادان جۇزگە جۋىق جۇمىس ورىنى اشىلماقشى.
اكىم ءوزىنىڭ بايانداماسىندا بۇدان باسقا دا بىرنەشە جوبانىڭ ىسكە اسىرىلۋىن اتاپ ءوتىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ تىنىسىنا توقتالدى. ايماقتا 30 مىڭنان ارتىق شوب سۋبەكتىلەرى جۇمىس ىستەيدى. وندا 107 مىڭداي ادام ەڭبەك ەتۋدە. بىلتىر بيۋدجەتكە تۇسكەن بارلىق سالىقتىڭ 56,4% پايىزى وسىلاردىڭ ۇلەسىندە. وڭىردە شوب تى قولداۋ ماقساتىنا 47,4 ملرد. تەڭگە باعىتتالعان.
وبلىستىڭ ينفراقۇرىلىمى, سونىڭ ىشىندە جول ماسەلەسى اۋىز تولتىرىپ ماقتارلىق ەمەس. ول تۋرالى تالاي جازدىق تا... الايدا اكىم سوڭعى ءۇش جىلدا 2 134 كم جول جوندەلىپ, وعان 91,9 ملرد.تەڭگە جۇمسالعانىن ايتىپ ءوتتى. سونىڭ ىشىندە بىلتىر 676 كم اۆتوجولدار جوندەلگەن. ال بيىل 700 شاقىرىم جولدى جوندەۋ جوسپارلانعان.
حالىقتىڭ قاسىرەتىنە اينالدى دەپ ايتۋعا لايىق ماسەلەنىڭ ءبىرى تازا اۋىز سۋى. بۇل ماسەلە دە سولتۇستىك قازاقستان ءوڭىرى ءالى كۇنگە ارتتا قالۋشىلاردىڭ قاتارىندا. سونىڭ كەسىرىنەن ءتۇرلى اۋرۋلار دا كوبەيە تۇسۋدە ەكەنىن دارىگەرلەر دە ءجيى ايتادى. اكىم سوڭعى 2 جىلدا 409 شاقىرىم سۋ قۇبىرى سالىنىپ, 72 اۋىلدىق مەكەننىڭ 50,6 مىڭ حالقى تازا اۋىز سۋعا قول جەتكىزگەنىن ايتتى. سونىمەن بىرگە اكىم سۋ قۇبىرىنىڭ اۋىلدىڭ شەتىنە عانا جەتكىزىلگەندىگى دۇرىس ەمەستىگىن اتاپ كورسەتتى. «قۇبىردى اۋىلدىڭ ىشىمەن جۇرگىزىپ, سۋ تارتقىشتاردىڭ سانىن بارىنشا كوپ ورناتۋىمىز كەرەك. ال سۋدى ءاربىر ۇيگە تارتساق ءتىپتى جاقسى بولادى. سۋ بويىنشا ءبىزدىڭ جۇمىس ناتيجەمىزدىڭ ەڭ باستى ينديكاتورى وسى بولماق», دەدى قۇمار اقساقالوۆ. سونىمەن قاتار ول وبلىستا 19,5 مىڭ ءۇي عانا اۋىز سۋعا قوسىلعانىن ايتتى. ال ولاردا بار بولعانى 58 مىڭ عانا ادام تۇرادى ەكەن, بۇل بارلىق اۋىل ۇيلەرىنىڭ 26% عانا ەكەنىن اكىم اتاپ ءوتتى.
اكىم بىلتىر بارلىعى 250 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ۇيلەر سالىنعانىن ايتتى. سونىڭ ىشىندە اۋىلدارعا سالىنعانى 97 مىڭ شارشى مەتر ەكەن. وكىنىشكە وراي اۋىل تۇرعىندارىن ينتەرنەتپەن قامتۋ كولەمى تومەن. بۇگىنگى تاڭدا بارلىق 635 اۋىلدىڭ تەك 145 عانا جالپاق جولاقتى ينتەرنەت بار. ولاردىڭ قاتارىنا ۇستىمىزدەگى جىلى تاعى 139 اۋىل قوسىلماق, سونىڭ وزىندە بارلىعى 87% قامتىلادى.
وبلىستاعى مادەنيەت ماسەلەلەرىنە توقتالعاندا اكىم بۇل سالانى قارجىلاندىرۋ ۇستىمىزدەگى جىلى 37% ارتاتىنىن اۋىز تولتىرىپ ايتتى. سونىڭ ىشىندە مادەنيەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى 35%-عا ارتادى. «بيىل جاڭا تەاتردىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى. مەن بۇل جايىندا بىلتىرعى كەزدەسۋدە ايتقان ەدىم. الايدا, مەردىگەرلەر جۇمىس كۇشىن قامتاماسىز ەتە الماي, قۇرىلىس سوزىلىپ كەتتى. بيىلعى جىلدىڭ تامىز ايىندا نىسان قولدانىسقا بەرىلەدى. پوگودين اتىنداعى ورىس تەاترى كۇردەلى جوندەۋدەن وتەدى, ماتەريالدىق بازاسى جاڭارادى. بۇل ماقساتقا 350 ملن.تن جۇمسالماق. 2020 جىل تاريحي وقيعالارعا تولى بولماق. ءال-ءفارابيدىڭ 1150-جىلدىعى, التىن وردانىڭ 750-جىلدىعى, ۇلى اقىنىمىز ابايدىڭ مەرەيتويى, جەرلەس جازۋشى ءسابيت مۇقانوۆتىڭ 120 جىلدىعى جانە جەڭىستىڭ 75 جىلدىعى اتالىپ وتىلەدى. مەرەيتويلار اياسىندا وتكىزىلەتىن شارالار اسىرەسە جاستارعا رۋحاني تاربيە بەرۋى قاجەت», دەدى اكىم ول ءوزىنىڭ سوزىندە. سونىمەن قاتار ول بىلتىر ءۋاليحانوۆ اۋدانىندا تابىلعان قىزىل-وبا ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشى تۋرالى دا ايتتى. «بۇل ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگىندە تابىلعان التىن وردا ءداۋىرىنىڭ جالعىز ەسكەرتكىشى», دەدى.
ءوزىنىڭ بايانداماسىندا وبلىس اكىمى قىزىلجار قالاسىنىڭ دامۋىنا دا ۇزاق توقتالدى. ول تۋرالى ءبىز قالا اكىمىنىڭ ەسەبىن جازعاندا تولىق ايتقان بولاتىنبىز. تەك قالا بيۋدجەتى بيىل 44,7 ملرد.تەڭگەگە جەتىپ, بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا 7,3 ملرد.تەڭگەگە ارتقانىن ەسكە سالامىز.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا اكىم وبلىستىڭ ەكونوميكاسىنا تىڭ سەرپىن بەرىلىپ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى جاقسارا تۇسەتىنىنە ۋادە بەردى. اكىمنىڭ ەسەبى مۇقيات تىڭدالدى, دەگەنمەن سۇراق بەرۋشىلەر ونىڭ باياندامادا ايتقان كوپتەگەن ماسەلەلەرىن قايتا سۇراپ, تياناقتاۋعا تىرىستى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
