ساپاردىڭ باستى ماقساتى - ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ەۋرازيالىق ۇكىمەتارالىق كەڭەستىڭ وتىرىسىنا قاتىسۋى جانە ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر. الايدا بەلارۋسسياعا قازاقستاندىق مۇنايدى جەتكىزۋ ماسەلەسى ءالى ناقتىلانعان جوق.
رۋماس ەرتەڭ الماتىدا وتەتىن ەۋرازيالىق ۇكىمەتارالىق كەڭەستىڭ وتىرىسىنا, «الەمدىك ەكونوميكانىڭ تسيفرلىق بولاشاعى» فورۋمىنىڭ پلەنارلىق وتىرىسىنا قاتىسادى.
وتكەن اپتادا مينسكىدە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ ينتەگراتسيا جانە ماكروەكونوميكا بويىنشا القا مۇشەسى (مينيستر) سەرگەي گلازەۆپەن كەزدەسكەن رۋماس بەلارۋس 2025 جىلعا دەيىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا ستراتەگياسىن جەدەل قابىلداۋعا ءۇمىت ارتىپ وتىرعانىن ايتتى.
ول بيىل ەاەو-عا توراعالىق ەتىپ وتىرعان بەلارۋس وداقتىڭ قۇرىلۋىن «بوساتۋلار, شەكتەۋلەر مەن كەدەرگىلەرسىز» دايەكتى تۇردە جاقتاپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«الماتىدا سەرگەي رۋماس شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزۋدى دە جوسپارلادى», دەپ حابارلادى بەلورۋس مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. الايدا ولار ناقتى كىممەن جانە قانداي ماسەلەلەر تالقىلاناتىندىعىن ناقتىلامادى.
دەگەنمەن, ەل پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو رەسپۋبليكا ۇكىمەتىنە قازاقستانمەن مۇناي جەتكىزۋ ماسەلەسىندە كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە رۇقسات بەرەتىن قۇجاتقا قول قويعانى اپتا باسىندا بەلگىلى بولدى.
2019 جىلدىڭ كۇزىندە قازاقستان قازاقستاننان بەلارۋس 3,5 ملن توننا كولەمىندە مۇناي جەتكىزۋگە كەلىستى, بىراق كەلىسىمگە قول قويىلماعان, ويتكەنى كەلىسۋ ءراسىمى وتپەگەن. سونىمەن قاتار, رەسەي اۋماعى ارقىلى مۇناي ءترانزيتى تۋرالى ماسەلە شەشىلمەگەن كۇيىندە قالىپ وتىر.
مۇناي ماسەلەسى
2020 جىلدىڭ باسىندا بەلارۋس مەن رەسەي مۇنايدىڭ باعاسى تۋرالى كەلىسىمگە كەلە المادى: رەسەيلىك تاراپ ونىڭ مولشەرىن جەتكىزۋ باعاسىنا دەيىن تونناسىن التى دوللارعا دەيىن تومەندەتۋگە دايىن بولعانىنا قاراماستان, رەسپۋبليكا جەتكىزۋشىلەرگە ون دوللار بونۋس تولەۋدەن باس تارتادى. وسىعان وراي, 1 قاڭتاردا رەسپۋبليكاعا شيكىزات جەتكىزۋ توقتاتىلدى.
ۋاقىتشا شارا رەتىندە بەلارۋس رەسەيلىك كاسىپكەر ميحايل گۋتسەريەۆتىڭ كومپانيالارىنان بونۋسسىز جۇمىس ىستەۋگە كەلىسكەن 750 مىڭ توننانى ساتىپ الدى. سونىمەن بىرگە, ۇكىمەتتىڭ ايتۋىنشا, بالاما مۇناي جەتكىزۋشىلەرمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە.
قاڭتار ايىنىڭ باس كەزىندە رەسپۋبليكا 80 مىڭ توننا مۇنايدى «نافتان» مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى ء ۇشىن ساتىپ العان بولاتىن. جەتكىزۋ كلايپەدا پورتى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى, ول جىلىنا بار-جوعى 3,6 ميلليون توننانى وتكىزە الادى.
سونىمەن قاتار, بەلارۋس نورۆەگيالىق مۇنايدى اۋىستىرىپ تيەۋ جانە تاسىمالداۋ ءۇشىن تونناسىنا شامامەن 20 دوللاردان ارتىق تولەيدى. نورۆەگيالىق جەم نوۆوپولوتسك مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنا تەمىرجولمەن جەتكىزىلەدى. مۇنايدىڭ بارلىق كولەمىن جەتكىزۋ ەكى اپتاعا سوزىلادى. نورۆەگيالىق شيكىزات نوۆوپولوتسك مۇناي – وڭدەۋ زاۋىتىنا تەمىر جول ارقىلى ەكى اپتادا جەتكىزىلەدى.
مۇنايدىڭ بارلىق كولەمىن جەتكىزۋ ەكى اپتاعا سوزىلادى. «نافتان» زاۋىتى ءۇشىن جىلىنا توعىز ميلليون توننا, ياعني كۇن سايىن شامامەن 25 مىڭ توننا مۇناي قاجەت. «موزىرسكي» مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى جىلىنا ون ميلليون توننا وڭدەيدى.
بالاما جوق پا؟
بەلارۋس 2018 جىلدارعا دەيىن بالاما مۇناي كوزدەرىن ىزدەپ كەلگەن. ۆەنەسۋەلادان سانتا باربارا برەندىن 2010 جىلدىڭ باسىندا ساتىپ الدى. الايدا, ينفراقۇرىلىم-لوگيستيكانىڭ قىمباتتىعىنان ازىربايجانمەن سۆوپ-سحەماعا جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولدى. جالپى العاندا, رەسپۋبليكا ءۇش جىلدىڭ ىشىندە ۆەنەسۋەلادان شامامەن 3,4 ملن توننا ساتىپ الدى. ءبىر قىزىعى, رەسەي شيكىزاتىنىڭ ءبىر تونناسىنىڭ ورتاشا باعاسى بەلارۋس 2010 جىلى 434 دوللاردى, ال ۆەنەسۋەلادا - 647 دوللاردى قۇرادى.
بەلارۋس 2011 جىلى 1 ملن توننا مۇنايدى تونناسىن 838 اقش دوللاردان ءازىربايجاننان ساتىپ الدى.
سالىستىرۋ ءۇشىن: رەسەي مۇنايىنىڭ باعاسى ءبىر توننا ءۇشىن شامامەن 430 دوللار. 2016 جىلى بەلارۋس تاعى دا ازىربايجانعا بەت بۇردى, الايدا بۇل جولى از مولشەردە 560 مىڭ توننا مۇناي ساتىپ الۋمەن شەكتەلدى. 2017 جىلى رەسپۋبليكا يراننان 1,4 ميلليون توننا مۇناي ساتىپ الدى.
بەلارۋستىڭ مۇنايعا دەگەن قاجەتتىلىگىن ءازىربايجان دا, قازاقستان دا, باسقا ارىپتەس-ەلدەر دە قاناعاتتاندىرا المايدى.
ساراپشىلار ءبارىبىر رەسەي مۇنايىن ارالاستىرۋعا تۋرا كەلەتىنىن ايتادى. سەبەبى بۇل مەملەكەتتىڭ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى رەسەي مۇناي شيكىزاتىنا لايىقتالىپ دايىندالعان. سونىمەن قاتار, بالاما جەتكىزۋشىلەردىڭ قۇنى ءاردايىم رەسەيلىك شيكىزاتتىڭ باعاسىنان كەيدە ەكى ەسەگە دەيىن اسىپ تۇسەتىن جاعدايلارى كوپ كەزدەسەدى.
وتكەن جىلى بەلارۋس رەسەيدەن مۇنايدى تونناسىنا ورتاشا 364 دوللاردان ساتىپ الدى. سونىمەن بىرگە رەسپۋبليكا شيكىزات ءۇشىن الەمدىك مۇناي باعاسىنىڭ تەك 83 پايىزىن تولەدى.
