قوعام • 29 قاڭتار، 2020

ادىلەت قانا ادىلدىكتى ايىرادى

67 رەت كورسەتىلدى

كەز كەلگەن ەلدىڭ ۇلتتىق زاڭدارىندا ادام قۇقىنىڭ قورعالۋى ەڭ باستى ورىندا تۇرسا دا، ونىڭ شەشىمى ءار ەلدە ارقاشان ءبىر دەڭگەيدە بولا بەرمەيدى. سوندىقتان دا كەي جاعدايدا شەشىمى شەكتەن شىققان ىستەردىڭ حالىقارالىق تورەلىك سوتتاردا ءجيى قارالاتىنى دا بەلگىلى. ويتكەنى تالايلاردىڭ ءوز مەملەكەتىندە قۇقى بۇزىلىپ، اياققا تاپتالىپ جاتاۋى نەمەسە سول ەلدىڭ زاڭىنا قايبىرەۋلەردىڭ مويىنسۇنباۋى دا ابدەن مۇمكىن.

مۇندايدا  ادام قۇقىنىڭ، ونىڭ دۇنيە-مۇلكىنىڭ، قارجىسىنىڭ قالىپتى قورعالۋى، ساقتالۋى قاجەت. وسى ورايدا دارمەنى مەن پارمەنى زور ۇيىمدار رەتىندە حالىقارالىق تورەلىك سوتتار ايىرىقشا اتالادى. ويتكەنى ولاردىڭ اقيقاتقا جۇگىنەتىنى بەلگىلى. وسى ورايدا ەلىمىزدىڭ ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ اتقارىپ جاتقان زور ىستەرىن اتاپ وتكىمىز كەلەدى. ماسەلەن، سوناۋ  2012 جىلدىڭ قازانىندا، «رۋبي روز اگريكول» جشس بۇۇ-نىڭ حالىقارالىق ساۋدا قۇقىعى جونىندەگى كوميسسياسىنىڭ تورەلىك رەگلامەنتىنە سايكەس تاركىلەنگەن ءتارىزدى قۇس فابريكالارى ءۇشىن ميلليونداعان اقش دوللار كولەمىندەگى قاراجاتتى قايتارۋ جونىندە قازاقستانعا قارسى تالاپ-ارىز قوزعاعان بولاتىن.  2012 جىلدىڭ شىلدەسىندە، «رۋبي روز اگريكول» جشس تورەلىك القاعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا قاتىستى الدىن الا ءىس-شارالار قولدانۋ جونىندەگى، سونىمەن قوسا «رۋبي روز اگريكول» جشس-نە جانە ونىمەن بايلانىسى بار تۇلعالارعا قاتىستى بارلىق تەرگەۋلەر مەن تەكسەرىستەردى دوعارۋ جانە كومپانيانىڭ بانك شوتتارىنا سالىنعان تىيىمدى الىپ تاستاۋدى قامتيتىن شاعىم بەردى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگى وسى تورەلىك ءىستى تالقىلاۋ بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ كونسۋلتانتىمەن بىرلەسىپ تالاپكەردىڭ اتالعان شاعىمىنا جاۋاپ رەتىندە تورەلىك القاعا قارسىلىق بىلدىرگەن بولاتىن.ء سويتىپ، 2012 جىلعى 12 جەلتوقساندا تورەلىك القا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پايداسىنا شەشىم شىعارىپ، «رۋبي روز اگريكول» جشس-ءنىڭ شاعىمىن قاناعاتتاندىرۋدان تولىعىمەن باس تارتتى.

وسى ورايدا تاعى ءبىر اتىشۋلى جاعدايدى ايتپاسقا بولماس. وندا ۇلتتىق قور قارجىسىنىڭ بۇعاتتالۋىنا سەبەپشى بولعان مولدوۆالىق ميللياردەرلەر اناتولا مەن گابريەليا ستاتي كەزىندە ستوكگولم سوتىنا شاعىمدانعان ەدى. ستاتي كاسىپكەرلىك قۇقىم بۇزىلدى دەگەن جەلەۋمەن شۆەتسيانىڭ تورەلىك سوتى ارقىلى قازاقستاننان 4 ميلليارد دوللار تالاپ ەتكەن. ستوكگولمنىڭ ساۋدا پالاتاسى اياسىندا قۇرىلعان سوت قازاقستان تاراپى حالىقارالىق تالاپتاردى بۇزۋى ارقىلى كەلتىرگەن زالالدى وتەۋى ءۇشىن ستاتي مەن ونىڭ كومپانياسىنا 500 ميلليون دوللار تولەۋى ءتيىس دەپ مىندەتتەدى. ال ۇلتتىق قوردى قامتاماسىز ەتۋشى Bank of New York Mellon قازاقستان ۇلتتىق قورىنىڭ 22 ميلليارد دوللارىن بۇعاتتادى. دەگەنمەن بريۋسسەلدەگى سوتتىڭ ءبىرىنشى ساتىسى ۇلتتىق قورعا سالىنعان بۇعاتتاۋ كۇشىن جارتىلاي جويدى. اتالعان سوت وسى قاۋلىسىمەن  قالعان 530 ميلليون دوللار كولەمىندەگى  قاراجاتتىڭ شەكتەلۋىن اعىلشىن سوتىندا جويۋعا بولاتىندىعىن كورسەتتى. وسى ءمان-جايدىڭ سىرىنا تەرەڭىرەك ۇڭىلسەك، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترىلىگى شىندىقتى اشۋدا ءبىراز جۇمىس جۇرگىزگەنى بايقالادى. ماسەلەن، ادىلەت مينيسترىلىگىنىڭ تالداپ كورسەتكەنىندەي، قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن مولدوۆا ازاماتتارى اناتول ستاتي، گابريەل ستاتي جانە ولاردىڭ كومپانيالارى Ascom GroupSA6 Terra Raf Trans Traiding Ltd `1ستاتي») اراسىنداعى داۋ بويىنشا بەنيليۋكس ەلدەرىنىڭ ءۇش سوتى 2019 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا قاراما-قايشى شەشىمدەر قابىلداعان.

2019 جىلدىڭ 19 جەلتوقسانىندا ليۋكسەمبۋرگ سوتى 2019 جىلدىڭ 10 قازانىندا وتكەن تىڭداۋلاردان كەيىن الىنعان KPMG-ءدىڭ اۋديتورلىق، سالىقتىق جانە كەڭەس بەرۋ قىزمەتتەرىن ۇسىناتىن حالىقارالىق فيرمالار جەلىسى جاڭا كوررەسپوندەنتسياسىن نازارعا الماي، 2013 جىلى شىعارىلعان تورەلىك شەشىم ليۋكسەمبۋرگتە تانىلۋى ءتيىس دەپ قاۋلى ەتتى. ليۋكسەمبۋرگ سوتى KPMG حات الماسۋى انىقتالعانعا دەيىن شىعارىلعان تورەلىك شەشىمنىڭ كۇشىن جويماۋ تۋرالى 2016 جىلعى شۆەد سوتىنىڭ شەشىمىنە سىلتەمە جاسادى. 2019 جىلى 20 جەلتوقساندا بريۋسسەلدىڭ ءبىرىنشى ينستانتسياسىنىڭ سوتى KPMG حات الماسۋىن ەسكەرمەستەن، ونى ىستەن تولىعىمەن الىپ تاستاپ، ستاتي الاياقتىعى تورەلىك شەشىمنىڭ باستى سەبەبى بولعان جوق دەگەن پىكىر ءبىلدىردى.

الايدا، بريۋسسەلدىڭ اپەللياتسيالىق سوتى Bank of New York Mellon-داعى 530 ملن اقش دوللارىنا تىيىم سالۋعا قاتىستى پروتسەسس شەڭبەرىندە شىعارىلعان 2019 جىلعى 3 جەلتوقسانداعى شەشىمىندە مۇلدەم باسقا كوزقاراس ءبىلدىردى. اپەللياتسيالىق سوت ءستاتيدىڭ KPMG-ءدى جاڭىلىستىرعانىن كورسەتەتىن KPMG جاڭا حات الماسۋى تورەلىك شەشىمنىڭ جارامدىلىعىن انىقتاۋعا قاتىسى بار ەكەنىن انىقتادى. سوت ءىس ماتەريالدارىنا جاڭا ايعاقتاردى قوسۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.

قازاقستان تورەلىك شەشىم الاياقتىق جولىمەن الىنعاندىقتان، ونىڭ تانىلۋىنا قاتاڭ تۇردە قارسى تۇرۋدا. ستاتي جاسىرىن باقىلايتىن كومپانيالار جەلىسىن قولدانا وتىرىپ، قازاقستاندا ءوزىنىڭ بولجامدى ينۆەستيتسيالارىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا بىرقاتار جالعان مامىلە جاسادى. سونىڭ ىشىندە قازاقستانداعى گازدى قايتا وڭدەۋ زاۋىتى قۇرىلىسىنىڭ قۇنىن كوتەرۋ ءۇشىن جاسالعان جالعان مامىلەلەر بار. بۇل الاياقتىق سحەمالار ءستاتيدىڭ قارجىلىق ەسەبىندە جاسىرىلعان بولاتىن. تورەلىك تالقىلاۋ بارىسىندا ستاتي ءوزىنىڭ بولجانعان ينۆەستيتسيالارى مەن شىعىندارىنىڭ دالەلدەمەسى رەتىندە وسى جالعان قارجىلىق ەسەپكە سۇيەندى. سونداي-اق، ستاتي تورەلىك تريبۋنالعا ونىڭ قارجىلىق ەسەپتەرىن KPMG Audit تەكسەرگەندىكتەن ولاردىڭ وتە سەنىمدى ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.

ءسويتىپ، بۇدان بۇرىن حابارلانعانداي، 2019 جىلعى 21 تامىزدا KPMG رەسپۋبليكانى ءستاتيدىڭ قازاقستانداعى قارجىلىق ەسەپتىلىك بويىنشا جاسالعان بارلىق ءوزىنىڭ اۋديتورلىق ەسەپتەرىنىڭ كۇشى جويىلعاندىعى تۋرالى حابارلادى (حابارلاما). جالپى العاندا، بۇل قارجىلىق ەسەپتىلىكتىڭ ءۇش جىلىن قامتيتىن ون سەگىز اۋديتورلىق قورىتىندىسىن قامتيدى. KPMG بۇل ادەتتەن تىس ارەكەتتى ءستاتيدىڭ قارجىلىق ەسەپتىلىگىندە ەلەۋلى بۇرمالاۋلاردىڭ بار ەكەندىگىن كۋالاندىراتىن دەرەكتەردى قاراستىرعاننان كەيىن قابىلدادى. بۇل بۇرمالاۋلار ستاتي تاراپىنان KPMG كومپانياسىنا بەرىلگەن كورىنەۋ جالعان مالىمەتتەرگە نەگىزدەلدى. ال ستاتي تورەلىك شەشىمدى الۋ ءۇشىن KPMG اۋديتورلىق قورىتىندىلارىنا، جالعان قارجىلىق ەسەپتەرگە جانە باسقا دا جالعان الاياقتىق اقپاراتتى باسشىلىققا الدى.

الايدا، ستاتي مەن KPMG اراسىنداعى 2016 جىلدىڭ اقپانىنان 2019 جىلدىڭ 3 قازانىنا دەيىنگى حات الماسۋدىڭ بار ەكەندىگىن جانە ونىڭ مازمۇنىن («KPMG جاڭا حات الماسۋى») ستاتي مەن ولاردىڭ ادۆوكاتتارى سوتتاردان، رەسپۋبليكادان جاسىرىپ، تەك 2019 جىلدىڭ 25 قازانىندا عانا بۇل مالىمەتتى اشتى. تەك قانا سوندا KPMG-ءدىڭ 2016 جىلدىڭ اقپان ايىندا كۇدىكتى ارەكەتتەر، ماتەريالداردى بۇرمالاۋ جانە جالعان ەسەپتەرگە قاتىستى ستاتيگە حابارلاعاندىعى بەلگىلى بولدى. سونىمەن بىرگە، رەسپۋبليكانىڭ تورەلىك شەشىمنىڭ كۇشىن جويۋ تۋرالى ءوتىنىشىن شۆەد سوتىندا قاراۋ كەزىندە KPMG ءستاتيدىڭ جالعان مالىمدەمەسىنە نازار اۋداردى. ستاتي KPMG-ءدىڭ وسى تۇجىرىمدارىن شۆەد سوتىنان جاسىرىپ، ليۋكسەمبۋرگ سوتى قازىرگى ۋاقىتتا سىلتەمە جاساپ وتىرعان شەشىمدى الدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوزىنىڭ ليۋكسەمبۋرگ ۇلى گەرتسوگتىگىندەگى مۇددەلەرىن قورعاۋدى جالعاستىرادى، جانە ول ليۋكسەمبۋرگتىڭ كاسساتسيالىق سوتى 2019 جىلعى 19 جەلتوقسانداعى ستاتي مەن ونىڭ ادۆوكاتتارىنىڭ بۇرمالاۋلارىنا نەگىزدەلگەن قاتە شەشىمدى جوققا شىعاراتىندىعىنا كامىل سەنەدى. سونىمەن قاتار، قازاقستان بريۋسسەل اپەللياتسيالىق سوتىنىڭ ءستاتيدىڭ الاياقتىق ارەكەتتەرىن جانە ولاردىڭ رەسپۋبليكاعا قارسى تورەلىك شەشىمدى ءماجبۇرلى تۇردە ورىنداۋعا قاتىستى ءستاتيدىڭ بولجامالى قۇقىعىنا ىقپالىن قاراستىرۋعا دايىندىعىن قولدايدى. ەسەپ-قيساپ جانە اقشانى جىلىستاتۋ سالاسىنداعى الاياقتىق بۇل ءىستىڭ بارلىق اسپەكتىلەرىن، بارلىق قاتىستى تاراپتاردى، اتاپ ايتقاندا، سوت جۇيەسى زاڭسىز ماقساتتاردا پايدالانىلاتىن جاعدايلارداعى قوعامدىق مۇددەلەردى قوزعايتىن ايتارلىقتاي قىلمىس بولىپ تابىلادى. سوندىقتان ەلىمىزدىڭ ادىلەت مينيسترلىگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭ ۇستەمدىگىن ۇستانادى جانە قازاقستاندىق حالىقتىڭ بايلىعى ماقساتىنا ساي ەمەس، الاياق-ينۆەستورلاردى قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن پايدالانىلۋىنا جول بەرمەيتىندىگىن باسا ايتىپ وتىر. ءسويتىپ، ءبىزدىڭ پىكىرىمىزشە، ءار ەلدىڭ ءوز ادىلەتتى تورەلىگى عانا  قارا قىلدى قاق جارىپ، ادىلدىكتى ايىرا الادى دەپ سەنەمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار

تاميلانىڭ تارتۋى

ونەر • كەشە

مۋتاتسيالانعان ۆيرۋس

مەديتسينا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار