مەديتسينا • 29 قاڭتار، 2020

ءمامس بويىنشا ءجيى قويىلاتىن 10 سۇراق

33 رەتكورسەتىلدى

ءمامس ەنگىزىلگەن كۇننەن باستاپ بۇگىنگە دەيىن 1406 بايلانىس ورتالىعىنا ازاماتتاردان 14 141 ءوتىنىم ءتۇستى. قوردىڭ باسقارما توراعاسى ايباتىر جۇماعۇلوۆ ءمامس بويىنشا ءجيى قويىلاتىن 10 سۇراققا جاۋاپ بەردى.

مەن ساقتاندىرىلعانىمدى قالاي جانە قايدان بىلە الامىن؟

–مۇنداي اقپاراتتى ەلەكتروندىق ۇكىمەت پورتالىنان (https://egov.kz/)، دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ (http://dsm.gov.kz/) جانە قوردىڭ سايتىنان (https://fms.kz/)، Telegram-بوت (https://t.me/SaqtandyryBot) جانە WhatsApp-تاعى چات-بوت (+7 700 103 1406) ارقىلى الۋعا بولادى.

وسى مۇمكىندىكتى پايدالانا وتىرىپ، اعىمداعى جىلدىڭ 1 ساۋىرىنە دەيىن بارلىق ازاماتتار ءمامس جۇيەسىندە ساقتاندىرىلعان بولىپ، مەديتسينالىق قىزمەتتەردى تولىق كولەمدە الا الاتىندىعىن ەسكە سالعىم كەلەدى. ازاماتتاردىڭ قاجەتتى مەديتسينالىق قىزمەتتەردى الۋىنا ەشقانداي كەدەرگى بولماۋى كەرەك. بىراق وسى جەڭىلدىك كەزەڭىندە ولار ساقتاندىرىلىپ، ءمامس جۇيەسىنىڭ قاتىسۋشىسى بولۋى كەرەك.

ەسكە سالا كەتەيىن، 2020 جىلدىڭ 1 ساۋىرىنەن باستاپ ساقتاندىرىلماعان پاتسيەنتتەرگە مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلە بەرەدى، بىراق تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمى اياسىندا عانا، قالعان قىزمەتتەر - اقىلى تۇردە بولادى. سوندىقتان، 31 ناۋرىزعا دەيىن ساقتاندىرىلعان مارتەبەسىن الۋ ماڭىزدى.

مەنىڭ جەكە كاسىبىم بار. ءمامس بويىنشا جارنانى قالاي جانە قاشان تولەۋىم كەرەك؟

– ەگەر ءسىز جەكە كاسىپكەر بولساڭىز، ءمامس جارناسىن كەلەسى ايدىڭ 25-نەن كەشىكتىرمەي تولەۋىڭىز قاجەت. ەگەر ءسىز پاتەنتپەن جۇمىس ىستەسەڭىز،  تولەم پاتەنت قۇنىن تولەۋ كەزىندە جاسالۋى كەرەك.

جەكە كاسىپكەرلەر ءۇشىن جارنا مولشەرى 1،4 ەڭ تومەنگى جالاقىنىڭ 5% قۇرايدى. 2020 جىلى ول 2975 تەڭگەگە تەڭ.

ايتپاقشى، ەگەر سىزدە شتاتتا قىزمەتكەرلەر بولسا، وندا جۇمىس بەرۋشى رەتىندە ءسىز ولارعا جالاقى قورىنان 2% مولشەرىندە اۋدارىم جاساۋىڭىز كەرەك، سونداي-اق، ءار قىزمەتكەردىڭ جالاقىسىنىڭ 1%-ىن  جارنا رەتىندە شەگەرىڭىز. 

مەن ۇيدە وتىرىپ جۇمىس ىستەيمىن، رەسمي تۇردە ەمەس. مەن ءمامس جۇيەسىنە جارنا تولەۋىم كەرەك پە جانە نەگە؟ ولاي بولسا، قالاي، قاشان جانە قانشا؟

–بۇل جاعدايدا ءسىز دارا كاسىپكەر رەتىندە تىركەۋسىز كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن جەكە تۇلعالار ساناتىنا جاتاسىز، سونىمەن قاتار، ءسىزدىڭ جالدانۋشى قىزمەتكەرلەرىڭىز بولمايدى. ءسىز ءمامس جۇيەسىنە جارنا تولەمەۋىڭىزگە بولادى. بىراق بۇل جاعدايدا ءسىز ساقتاندىرىلمايسىز، دەمەك، ءسىز تەك تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمى اياسىندا عانا كومەك الا الاسىز (جەدەل، شۇعىل جاردەم). ءمامس پاكەتىنە كىرەتىن قىزمەتتەردى (مامانداردىڭ قابىلداۋى، زەرتتەۋ قىزمەتتەرى، دياگنوستيكا، وپەراتسيالار) الۋ ءۇشىن، ءوزىڭىزدى ساقتاندىرىپ، اي سايىن ءبىرتۇتاس جيىنتىق تولەم (بجت) تولەۋىڭىز كەرەك. سونىمەن بىرگە بجت سالىق اگەنتتەرى قاتارىنا جاتپايدى.

بۇل تاعى قانداي مۇمكىندىكتەر بەرەدى؟

ءمامس جارنالارىنان باسقا، بجت مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارىن دا قامتيدى. ياعني، بجت تولەي وتىرىپ، ءسىز ءوزىڭىزدىڭ بازالىق زەينەتاقى تولەمىڭىزدى قامتاماسىز ەتەسىز (جۇمىس تاجىربيەسىنە بايلانىستى). ءسىز قانشالىقتى ۇزاق تولەگەن بولساڭىز، بولاشاقتا سوعۇرلىم كوپ زەينەتاقى الاسىز، ويتكەنى ەڭبەك ءوتىلى ەسكەرىلەدى.

سونداي-اق ءسىز الەۋمەتتىك جارنا تولەگەندىكتەن (ولار دا بجت قۇرامىنا كىرەدى)، ءسىز ەگەر ەڭبەككە قابىلەتتىلىگىڭىزدى جوعالتساڭىز، اسىراۋشىڭىزدان ايرىلساڭىز، جۇكتىلىك پەن بوسانۋ كەزىندە، بالا اسىراپ الۋ نەمەسە بالا كۇتىمى كەزىندە الەۋمەتتىك جاردەماقى الۋعا قۇقىعىڭىز بار.

بجت دەگەن نە جانە ول قالاي ەسەپتەلەدى؟

–بجت، جوعارىدا ايتقانىمداي، بۇل ءبىرتۇتاس جيىنتىق تولەم. ول ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش (اەك) مولشەرىنەن ەسەپتەلەدى. قالا تۇرعىندارى ءۇشىن بۇل 1 اەك (2020 جىلى 2651 تەڭگە)، اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن 0،5 اەك (2020 جىلى 1326 تەڭگە).

سونىمەن قاتار بجت قۇرامىنا:

  • جەكە تابىس سالىعى;
  • زەينەتاقى جارناسى;
  • ءمامس سالىمدارى
  • الەۋمەتتىك اۋدارىمدار كىرەدى.

سونىمەن قاتار بجت-داعى ءمامس جارنالارىنىڭ ۇلەسى قالا تۇرعىندارى ءۇشىن بار-جوعى 1060 تەڭگەنى، اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن 530 تەڭگەنى قۇرايدى.

ەگەر مەن جۇمىس بەرۋشىم ءمامس بويىنشا جارنا ەنگىزەتىن جۇمىسكەر ساناتىنا كىرمەسەم، وندا مەن ءوزىم ءۇشىن جارنانى قالاي تولەيمىن؟

–بۇل جاعدايدا ءسىز ءمامس جۇيەسىنە  تاۋەلسىز تولەۋشى رەتىندە سانالاسىز (جەكە كاسىپكەرلەر، ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار، رەسمي تىركەلمەگەن جۇمىسسىزدار سياقتى). ءسىز ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ كاسسالارى، قازپوشتا، حالىق بانك تەرمينالدارى، “Kاسسا 24” وزىنە-ءوزى قىزمەت كورسەتۋ تەرمينالدارى جانە Kaspi.kz موبيلدىك قوسىمشاسى ارقىلى ءمامس ءۇشىن تولەم تولەي وتىرىپ، ءوزىڭىزدى ساقتاندىرا الاسىز. جارنالاردىڭ مولشەرى ءسىزدىڭ مارتەبەڭىزگە بايلانىستى بولادى. جوعارىدا مەن ءارتۇرلى ساناتتاعى تولەۋشىلەرگە ارنالعان ۇلگىلەر تۋرالى ايتتىم.

مەن جەكە كلينيكادا تەكسەرۋدەن وتكىم كەلەدى، بىراق مەنىڭ ەمحانام ول جەرگە جولداما بەرۋدەن باس تارتتى. نە ىستەۋىم كەرەك؟

–مۇنداي جاعداي بولماۋى كەرەك. ۋچاسكەلىك دارىگەر ءسىزدى ءوز تاڭداۋىڭىز بويىنشا قورمەن كەلىسىم-شارت جاساعان كەز كەلگەن مەديتسينالىق ۇيىمعا جىبەرۋى ءتيىس. جەتكىزۋشىلەردىڭ ءتىزىمىن قوردىڭ سايتىنان تابۋعا بولادى (https://fms.kz/ru/content/postavshchiki-fonda). سونىمەن بىرگە جولدامانى مەديتسينالىق مازمۇنداما بولعان جاعدايدا عانا الۋعا بولاتىندىعىن ەسكەرتەمىن.

سىزدەردىڭ نازارلارىڭىزدى قوردىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى پاتسيەنتتەردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ ەكەندىگىنە اۋدارعىم كەلەدى. سوندىقتان ءبىز كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ۇنەمى قاداعالاپ وتىرامىز جانە تۋىنداعان ماسەلەلەردى تەز شەشۋگە تىرىسامىز.

مرت الۋىم كەرەك، بىراق ماعان جولداما بەرمەيدى. نەلىكتەن؟

– كت نەمەسە مرت قىزمەتىن الۋ ءۇشىن سىزگە ۋچاسكەلىك دارىگەردىڭ جولداماسى قاجەت. ول تەك ءتيىستى دارىگەرلىك نۇسقاۋلار بولعان كەزدە بەرىلەدى، ويتكەنى، بۇل پروتسەدۋرادا ەلەكتروماگنيتتىك ساۋلەلەنۋ قاۋپى جوق ەمەس. ونى قاجەتسىز جاساي بەرگەن دۇرىس بولمايدى. ياعني، مۇنداي تەكسەرۋلەرگە مەديتسينالىق نۇسقاۋلار بولماعان جاعدايدا عانا سىزگە جولداما بەرىلمەۋى مۇمكىن.

ماعان ءمامس بويىنشا ءتىس دارىگەرىندە تەگىن ەمدەلۋگە بولا ما؟

– ءمامس جۇيەسى اياسىندا اقىسىز ستوماتولوگيالىق قىزمەتتەردى 18 جاسقا دەيىنگى بالالار، جۇكتى ايەلدەر، ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ قاتىسۋشىلارى، مۇگەدەكتەر، زەينەتكەرلەر، كوپبالالى انالار («التىن القا»، «كۇمىس القا»  القالارىمەن ماراپاتتالعاندار)، اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار، الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلارى بار نەمەسە باسقالارعا قاۋىپ توندىرەتىن اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەر الا الادى.

ەگەر ەمدەۋ جوسپارلانعان بولسا (شۇعىل ەمەس)، جۇكتى ايەلدەر مەن 18 جاسقا دەيىنگى بالالار ءۇشىن ءمامس بويىنشا تەگىن ستوماتولوگيا تاعايىندالادى.

قالعان پاتسيەنتتەردىڭ بارلىق ساناتتارى ستوماتولوگيالىق قىزمەتتى اقىلى الادى.

تاعى ايتارىم، ەگەر ءسىزدىڭ مەديتسينالىق ۇيىمىڭىزدا ءتىس دارىگەرى بولماسا (ەگەر دارىگەر نۇسقاۋى كورسەتىلگەن جاعدايلار مەن ساناتتارعا سايكەس بولسا)، cىزگە قور جەتكىزۋشىلەرىنىڭ تىزىمىندە كورسەتىلگەن مەديتسينالىق ۇيىمعا جولداما بەرۋى ءتيىس.

وقۋ ءۇشىن 086-y (083-y) انىقتاماسىن ۇسىنۋ قاجەت. وسىنى ءمامس بويىنشا اقىسىز جاساۋعا بولا ما؟

–086 جانە 083 انىقتامالارى ءمامس پاكەتىنە كىرمەيدى. بۇل مەملەكەتتىك قىزمەتتى مەديتسينالىق ۇيىمدار اقىلى تۇردە ۇسىنادى.

بۇل انىقتامالار وقۋعا تۇسەتىن نەمەسە جۇمىسقا كىرەتىن پاتسيەنتتىڭ كاسىبي جارامدىلىعى تۋرالى دارىگەردىڭ تۇجىرىمىن الۋ ماقساتىمەن مەرزىمدى مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتۋ ءۇشىن بەرىلەتىنىن تۇسىندىرگىم كەلەدى. بۇل پروفيلاكتيكالىق ساناتقا جاتپايدى. بىراق پاتسيەنت جىلىنا ءبىر رەت اقىسىز نەگىزدە پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋدەن وتۋگە قۇقىلى.

پاتسيەنت قايتىس بولعان جاعدايدا ونىڭ جيناقتالعان اقشاسى تۋىستارىنا بەرىلە مە؟

– جوق، جارنالاردى اۋدارۋ قاراستىرىلماعان، ويتكەنى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جيناقتاۋشى جۇيە ەمەس. مەديتسينالىق كومەك جارنالاردىڭ مولشەرى مەن سوماسىنا قاراماستان كورسەتىلەدى. ياعني، حالىقتىڭ بارلىق ساناتتارىنىڭ مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە قولجەتىمدىلىگى بىردەي. بۇل جۇيەنىڭ تەڭ قولجەتىمدىلىك جانە ىنتىماقتاستىق ءپرينتسيپى وسىندا جاتىر. سوندىقتان ءبىز ءار ءتۇرلى كىرىسى بار ادامدارعا بىردەي، بەيتاراپ قىزمەت كورسەتەتىن وسىنداي مودەلدى تاڭدادىق.

سوڭعى جاڭالىقتار

التىن قورىمىز كوبەيىپ كەلە جاتىر

قازاقستان • بۇگىن، 17:30

اقمولادا تاعى ءبىر ناۋقاس انىقتالدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:07

قارعىن سۋ بالكاشيندى باسىپ قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:05

تاسقىننىڭ بۇگىنگى احۋالى

ايماقتار • بۇگىن، 15:42

سالەحاردتان كەلگەن تسيكلون

ايماقتار • بۇگىن، 15:30

ەلوردادا جالپى جاعداي تۇراقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:50

فۋتبول ماۋسىمى جالعاسا ما؟

سپورت • بۇگىن، 14:48

ۇقساس جاڭالىقتار