اباي • 24 قاڭتار, 2020

اباي مۇراسىن جاڭاشا زەردەلەۋ كەرەك

480 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ ۇلى ويشىل, دانىشپان اقىن ا.قۇنانباي ۇلىنىڭ تۋعانىنا 175 جىل تولۋىنا وراي «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىن جاريالاپ, اباي مۇراسىن بولاشاقتا قالاي ءتيىمدى پايدالانۋ, الەمگە تانىتۋ, مەرەكەسىن لايىقتى اتاپ ءوتۋ سەكىلدى ماسەلەلەر تۋرالى وي قوزعاپ, ءوز وي-تۇجىرىمدارىن ورتاعا سالدى. جۇرتشىلىق ونى اسا ريزاشىلىقپەن قابىلدادى. ويتكەنى اباي – رۋحاني كوسەمىمىز. ونىڭ سالعان تۋرا, ادىلەتتى جولىمەن جۇرسەك اداس­پايمىز. ونىڭ ءىلىمى العا قويعان بيىك مۇرات-ماقساتتارىمىزعا جەتكىزۋگە كومەكتەسەدى.

اباي مۇراسىن جاڭاشا زەردەلەۋ كەرەك

پرەزيدەنت اباي مۇراسىن قايتا زەردەلەپ, حالقىمىزدىڭ رۋحاني دامۋىنا پايدالانۋ كەرەكتىگى جونىندە قۇندى پىكىرلەر ايتتى. اباي الەمى ۇلتى­مىزدىڭ ساپاسىن, وي-ءورىسىن, دۇنيە­تا­نىمىن دامى­تۋعا قىزمەت ەتەدى. مەم­لەكەت ال­دىن­داعى باستى مىندەت ءبىلىمدى, كەمەل, مادەنيەتتى, زيالى, ادام­گەرشىلىگى جوعا­رى ادام قالىپتاس­تىرۋ بولىپ تابىلادى. وسىنداي قا­سيەت­تەردىڭ ءبارى اباي ەڭبەكتەرىنەن تا­بىلادى. سوندىقتان ونىڭ ءىلىمىن قايتا زەردەلەپ, ونى جاس ۇرپاقتى تاربيە­ل­ەۋ ىسىنە ءتيىمدى پايدالانۋ كەرەك دەگەن ويى اسا قۇپتارلىق.

«جۇرەگىمنىڭ تۇبىنە تەرەڭ بويلا, مەن ءبىر جۇمباق اداممىن, ونى دا ويلا», دەيدى اباي. نەگە ولاي دەپ ايتتى ەكەن؟ اباي – جۇمباعى كوپ ادام.سون­دىقتان بولاشاقتا ونىڭ جۇمباعىن, قۇپياسىن شەشىپ, جۇرتشىلىققا ۇسىنۋ كەرەك. ق.توقاەۆ ابايدىڭ دانالىق وي-تۇ­جىرىمدارىن قالىڭ بۇقارا اراسىندا جۇيەلى ءتۇسىندىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. «بۇل ءۇشىن ەڭ الدىمەن ابايدى دۇرىس ءتۇسىنىپ الۋ كەرەك» دەدى. ىرگەلى, وركە­نيەتتى ەل بولۋىمىز ءۇشىن اباي ءىلىمىنىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن, ونىڭ ەڭبەك­تەرى ۇلتىمىزدى جاڭعىرتىپ, جاڭا بەلەستەرگە كوتەرىلۋدە ماڭىزدى ءرول ات­قارا­تىنىن ەسكە سالدى.

وسى كەزگە دەيىن اباي شىعارمالارى تۋرالى ۇلى جازۋشى م.اۋەزوۆتەن باس­تاپ كوپتەگەن ادەبي شىعارمالار, عىلىمي ەڭبەكتەر, ماقالالار جازىلدى. عالىمدار عۇلاما ەڭبەكتەرىنىڭ يدەيالىق, تاربيەلىك, فيلوسوفيالىق مازمۇنىن اشۋعا تىرىس­تى. الايدا كوپ ەڭبەك كەڭەستىك يدەولوگيا سارىنىندا جازىلدى. سوندىقتان قازىرگى زامان تالابى اباي مۇراسىنا جاڭاشا كوزقاراسپەن قاراۋدى قاجەت ەتەدى.

اباي – ۇلتىمىزدىڭ باس يدەولوگى. ول ادام بولىپ قالىپتاسۋ ءۇشىن جاس ۇرپاقتىڭ زەردەسىنە قانداي اسىل قاسيەت­تەردى ءسىڭىرۋ, قاي باعىتتا تاربيەلەۋ, بولاشاقتا قاي باعىتپەن ءجۇرۋ كەرەكتىگىن ايتىپ كەتكەن عۇلاما ادام. ۇلتىنىڭ بويىنداعى ءمىندى, كەمشىلىكتى اياۋسىز سىناپ, ودان ارىلۋ جولدارىن كورسەتىپ بەردى. بولاشاقتا ءار ادام ءوز بويىنداعى جاعىمسىز ادەتتەردى جويۋعا ۇمتىلىپ, قوعامدا ورىن العان كەلەڭسىزدىكتەرمەن كۇرەسە ءبىلۋى كەرەك.

اباي – ۇلى اعارتۋشى. تۋعان حالقىن وقۋ-بىلىمگە, عىلىمدى ۇيرەنۋگە, ونەردى, كاسىپكەرلىكتى يگەرۋگە شاقىردى. ەڭبەكتى دارىپ­تەدى. عىلىم-ءبىلىمى وزىق ەلدەردىڭ ءتىلىن بىلۋگە ۇندەدى. ونى بىلسەڭ, كوكىرەك كوزىڭ اشىلادى, دۇنيەگە كوزقاراسىڭ كەڭەيەدى, ءبىلىمىن, عىلىمىن بىلۋگە جول اشىلادى دەدى. بولاشاق جاستاردان ءۇمىت كۇتىپ, ولاردى قانداي باعىتتا تاربيەلەۋ كەرەكتىگىن وسيەت ەتىپ كەتتى.

اعارتۋشى اباي «تولىق ادام» يدەيا­سىن ۇسىندى. قوعام الدىنا جان-جاقتى جەتىلگەن, كەمەل, ءبىلىمدى, زيالى, مادە­نيەتتى, ادامگەرشىلىگى جوعارى, حال­قىنا ادال قىزمەت ەتەتىن ازامات تاربيە­لەۋ ماسە­لەسىن كوتەردى. پرەزيدەنت بولا­شاقتا اباي ۋاعىزداعان «تولىق ادام» تۇجى­رىم­داماسىن زەردەلەپ, جۇرتشى­لىققا ۇسىنۋ­دى ۇكىمەتكە مىندەتتەدى.

ۇلى ويشىل, عۇلاما اباي ءبىر ۇلت دەڭگەيىندە قالىپ قويماي: «ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي, باۋىرىم دەپ» دەگەن گۋمانيس­تىك ويى ونى الەم اقىل-ويىنىڭ ۇشار بيى­گىنە كوتەردى. بارلىق ۇلتتىڭ ادام­دارىن ءسۇيۋدى, ولارمەن تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرۋ­­دى ناسيحاتتادى. پرەزيدەنت اباي الە­مىن جاھان حالىقتارىنا جەتكىزۋدى ۇسىن­دى. ول ءۇشىن ونىڭ شىعارمالارىن 10 تىل­گە اۋدارۋ كەرەكتىگىن, وعان بىلىكتى اۋدار­ما­شىلاردى, عالىمداردى تارتۋدى ۇسىن­دى. سوندا اباي شىعارمالارى ار­قىلى الەم حالىقتارى قازاقتى تاني الادى دەدى.

«ەڭ الدىمەن, ابايدى ۇلتىمىزدىڭ مادەني كاپيتالى رەتىندە ناسيحاتتاۋىمىز كەرەك» دەگەن مەملەكەت باسشىسى­نىڭ ويلارى قۇپتارلىق. وسىنداي شارا­ل­ار­دىڭ ءبارى حالقىمىزدىڭ وي-ءورىسىن كەڭەيتىپ, ءوسىپ-وركەندەۋىمىزگە نەگىز قالايدى.

 

كوشكىنباي ەلىكباەۆ,

ءبىلىم سالاسىنىڭ ارداگەرى, تولەبي اۋدانىنىڭ  قۇرمەتتى ازاماتى

 

تۇركىستان وبلىسى,

تولەبي اۋدانى,

قاراتوبە اۋىلى

سوڭعى جاڭالىقتار