اباي • 23 قاڭتار، 2020

ابايدى تانۋ – اسىل پارىز

137 رەت كورسەتىلدى

ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جانىندا «ابايتانۋ جانە ۇلتتىق رۋحانيات» اتتى عىلىمي - زەرتتەۋ ورتالىعى قۇرىلعان. وعان ابايتانۋشى، فيلالوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ا.ش.پانگەرەەۆ جەتەكشىلىك جاسايدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» اتتى عىلىمي- تانىمدىق سيپاتتاعى سۇبەلى ماقالاسى گازەتىمىزگە جاريالانعاننان كەيىن ورتالىق قىزمەتى جاڭاشا ءبىر ارناعا بەت بۇرا باستاعانى بايقالادى. وسىعان وراي، ورتالىق جەتەكشىسىنە بىرەر ساۋال قويعان ەدىك.

-ابات شام ۇلى، رەسپۋبليكاداعى وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىندا ابايتانۋ مەن ۇلتتىق رۋحانياتتىڭ ءوزارا بايلانىسىن جانە قارىم- قاتىناسىن زەردەلەيتىن ارنايى ورتالىقتىڭ بالاماسى سيرەك كەزدەسەتىنىن شامالاپ وتىرمىز. بۇل قاشان قۇرىلىپ ەدى، ونىڭ اشىلۋىنا تۇرتكى بولعان جاعدايلار قانداي؟

-اتالعان ورتالىق وتكەن 2019 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، ابايتانۋشى باۋىرجان ەردەمبەكوۆتىڭ باستاماسىنا سايككەس قۇرىلدى. وسى ارادا ءسال شەگىىنىس جاساسام، سوناۋ 1994 جىلى سول كەزدەگى جوعارعى وقۋ ورنىنىڭ رەكتورى، مارقۇم مۇحتار ارىن ابايدىڭ كابينەت – مۇراجايىن جاساقتاۋعا تىكەلەي ءوزى مۇرىندىق بولعانى ەسىمە ءتۇسىپ وتىر.    

بۇل كەزدە اباي مۇرالارىن جۇرەكتەرگە جەتكىزۋ ىسىندە اجەپتاۋىر ءىس تىندىرىلعانى دا ۇمىتىلا قويعان جوق. ايتسە دە كەيىن مۇحاڭ اتقارىپ جۇرگەن قىزمەتىنەن كەتىپ، ومىردەن وتكەننەن كەيىن كابينەت- مۇراجايدىڭ قىزمەتى قوجىراپ كەتكەنى دە جاسىرىن ەمەس. دەگەنمەن بىلتىر سول ءىس ءبىراز جىل وتكەن سوڭ قايتادان جالعاسىن تاۋىپ، ءارى ءوز ارناسىن اجەپتاۋىر كەڭەيتىپ، ابايتانۋ ماسەلەسىنە ارنالعان ورتالىقتىڭ اشىلۋى وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن ارتىعىمەن تولتىردى دەۋگە بولادى.

-ورتالىق ماماندارى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىمەن تانىسقاننان كەيىن قانداي وي-تۇجىرىمدار مەن پىكىرلەرگە ويىسىپ وتىر؟

-اشىعىن ايتقاندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسىناۋ ءماندى دە ماعىنالى، ءتالىمى مەن تاعىلى مول ەڭبەگى ەلىمىزدىڭ رۋحاني ومىرىنە ۇلكەن سەرپىلىس پەن وزگەرىس اكەلدى دەۋگە ابدەن بولادى. ءبىز ابايدى بۇعان دەيىن ايتپادىق ەمەس، ايتتىق. وقىتپادىق ەمەس، وقىتتىق. الايدا ءبىزدىڭ بۇل دارىستەرىمىزدىڭ اۋقىمى مەن اۋديتورياسى تىم تار بولعانىن ەرىكسىز مويىنداۋىمىزعا  تۋرا كەلەدى. ءارى بۇل لەكتسيالاردىڭ باستى وزەگى سول ايتىلعان جەرىندە قالىپ قويدى دەسەك شىندىقتان الشاق كەتە قويماسپىن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا مۇنىڭ ءبارى تىم الىسقا جەتكەن جوق، تىم تەرەڭگە سىڭگەن جوق. ياعني اباي تەك ءپان رەتىندە عانا وقىتىلدى.

رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ اباي تۋرالى كەڭ تىنىس پەن تولعانىسقا قۇرىلعان ماقالا جازۋى، ءارى ونى بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ وقىپ تانىسۋى ۇلتتىڭ ۇلى تۇلعاسىنا قاتىستى العاندا بۇرىن –سوڭدى بولىپ كورمەگەن وراسان زور اۋديتوريا. بۇل ەلىمىزدىڭ رۋحاني قازىناسىن تولىقتىرا تۇسكەن باعا جەتپەس دۇنيە. ابايعا مەملەكەتتىك تۇرعىدان ماڭىز بەرىلۋى كەرەكتىگى بايقالىپ، سەزىلىپ ءجۇرۋشى ەدى. سونداي ۋاقىت پەن كەز كەلگەندىگى دە انىق اڭعارىلىپ قالاتىن. پرەزيدەنت ماقالاسىنان كەيىن سول كۇپتى كوڭىل ورنىنا تۇسكەندەي كۇي كەشتىك.

مەنىڭ ويىمشا بۇل ماقالانى جازۋعا مەملەكەت باسشىسى تەرەڭ ءارى جان- جاقتى ازىرلىكتەرمەن كەلگەن سياقتى. بۇعان كەم دەگەندە ەكى-ءۇش جىلدان بەرى قام جاساعانى انىق بايقالادى. ابايدى ايتۋ ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە ونى تانۋ كەرەك. ابايدى تانۋ – اسىل پارىز. دانانى تەك تانىپ قويۋ جەتكىلىكسىز، سودان سوڭ ونى تانىتۋ كەرەك. قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ماقالاسىنىڭ ءبىر ارتىقشىلىعى مەن ۇتقىرلىعى ءدال وسى ارادان كورىنەدى.

بىلتىر اباي ولەڭدەرىنەن ۇزىندىلەر وقۋ ەستافەتاسى بولعانى بەلگىلى. ياعني مۇنىن ءوزى «چەللەندج» دەپ اتالادى. ەڭ الدىمەن ولەڭدى مەكتەپتىڭ قارشاداي ءبىر وقۋشىسى وقىپ پرەزيدەنتكە جولداعان ەكەن. ءوز كەزەگىندە پرەزيدەنت عىلىم جانە ءبىلىم مينيسترلىگىنە بۇعان بايلانىستى ءتيىستى تاپسىرما بەردى. ءسۇيتىپ، بۇكىل ەل بولىپ ابايدى تاني باستادىق. قازىر ويلاپ قاراساڭىز سول ەستافەتا ابايدىڭ بيىلعى 175 جىلدىعى قارساڭىندا جاسالعان العاشقى ازىرلىك شاراسىنداي كورىنەدى.

دۇرىس ايتاسىز. اباي تويىنا ازىرلىك دەمەكشى. بۇعان قاتىستى ءوزىڭىز قىزمەت اتقاراتىن جوعارعى وقۋ ورنىندا قانداي ءىس-شارالار شوعىرى بەلگىلەنگەن؟

-اقتوبە وڭىرلىك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا ارنالعان ازىرلىكتەر بىلتىر باستالىپ كەتكەنىن سەنىممەن ايتا الامىن. ايتالىق وتكەن جىلى «جۇبانوۆتان ابايعا دەيىن» دەگەن عىلىمي –تانىمدىق ەكسپەديتسيا وسى ماقساتتا ۇيىمداستىرىلدى. بۇعان بايلانىستى باستاۋىن اقتوبەدەن الاعان ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى اتتىن باسىن پاۆلودارعا بۇدان ءارى سەمەي مەن جيدەبايعا قاراي بۇرعان بولاتىن. وسى ساپاردا ەكسپەديتسيا قۇرامى جيدەبايداعى اباي مەن شاكارىم كەسەنەلەرىنە تاعزىم ەتىپ، تۇرعان ۇيلەرىن ءوز كوزدەرىمەن كورىپ، سانالارىنا ءسىڭىرىپ ورالدى.

مۇنداي تاعىلىمدى ءىس-شارالاردان وتكەن جىلى مول ماتەريالدار، سونىڭ ىشىندە فوتو جانە بەينەجازبالار جاساقتالدى. بيىل  سولاردىڭ ءبارىنىڭ باسىن قوسىپ، ەتەك – جەنىن جيناقتاپ ءبىرتۇتاس دۇنيەگە اينالدىرىپ، سودان دەرەكتى فيلم شىعارۋ جونىندە ورتاق ۇيعارىمعا كەلگەن ەدىك. قازىرگى كۇنى بۇل جۇمىستار بەل ورتاعا تايالىپ كەلەدى. ناقتىراق ايتقاندا دەرەكتى دۇنيەنىڭ ستسەناريى ازىرلەنىپ، تەحنيكالىق جۇمىستارى قولعا الىندى. كوپ كەشىكپەي ءفيلمنىڭ تۇساۋكەسەرى دە وتكىزىلمەك.

اباي مۇراسى – حالىق ۇلاعاتى. بۇعان قوسا تاياۋدا ءبىزدىڭ ابايتانۋ ورتالىعى مەن س.بايىشەۆ اتىنداعى وبلىستىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحانانىڭ ۇجىمى ۇلى ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ماقالاسىن تاعى ءبىر وي تارازىسىنان وتكىزۋ ءۇشىن دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرۋعا ۇيىتقى بولدى. وعان قاتىسقان جوعارعى وقۋ ورىندارىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن مەكتەپ مۇعالىمدەرى، ابايتانۋشىلار مەن مادەنيەت سالاسىنىڭ قايراتكەرلەرى ءوز تۇجىرىمدارى مەن وي پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.

ءتۇيىپ ايتقاندا وڭىردە اباي تويىنا قاتىستى شارالار شوعىرى ودان ءارى جالعاسا بەرمەك.

اڭگىمەڭىزگە راحمەت!

سوڭعى جاڭالىقتار

تاريحي نىساندار جاڭعىرتىلۋدا

قازاقستان • بۇگىن، 13:05

بۇگىن – ەڭبەك كۇنى

قازاقستان • بۇگىن، 09:20

شەكتەن شىققان احۋال جوق

ايماقتار • كەشە

اتىراۋدا ەگىز ۇل امان-ەسەن تابىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2020

اتىراۋدا جول بويىندا تراكتور اۋدارىلدى

ايماقتار • 25 قىركۇيەك، 2020

شىعىستا جازۋشى ءمۇسىنى تۇعىرعا قوندى

رۋحانيات • 25 قىركۇيەك، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار