2020-2025 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنا الماتى وبلىسىنان 18 جوبا كىرىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 5 جوبا بويىنشا قۇرىلىسى باستالاتىن جانە جوندەۋ جالعاساتىن ماڭىزدى جولعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. نەگىزگى قۇرىلىس جۇمىستارى قار كوبەسى سوگىلە سەرپىن الاتىن تالدىقورعان – وسكەمەن, كۇرتى – بۋرىلبايتال, ۇزىناعاش – وتار, قاپشاعاي – كۇرتى, ءۇشارال – دوستىق تراسسالارىندا بيىل دا ەڭبەك كورىگى قىزادى. وسى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىراتىن جول قۇرىلىسى جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءۇشىن جۇمىس كوزىنە اينالىپ وتىر. دەرەك بويىنشا قازىرگە دەيىن تالدىقورعان – وسكەمەن اۆتوبانىنىڭ قۇرىلىسىنا مىڭنان استام ادام جۇمىلعان. دەنى – جەرگىلىكتى جۇمىسشىلار. ال ەل استاناسىنا باستايتىن كۇرتى – بۋرىلبايتال باعىتىنداعى تراسسا جۇمىسىنا 816 ادام تارتىلعان.
بيىل وبلىستىڭ ىشكى جولدارىن كۇردەلى جانە اعىمداعى جوندەۋ جۇمىسى جالعاسپاق. 427 شاقىرىم تراسسا قوسىمشا جوندەلەدى. بىلتىر ىشكى جول قۇرىلىسىنا 22,5 ملرد تەڭگە قارجى جۇمسالىپ, 365 شاقىرىم تراسسا تولىق جوندەلگەن ەكەن. ناتيجەسىندە, ايماقتاعى جول ساپاسى جاقسارىپ, وڭ كورسەتكىش 81 پايىزعا دەيىن ءوسىپتى.
– جول قۇرىلىسىنىڭ جاندانۋى جەرگىلىكتى حالىق ءۇشىن ەكونوميكالىق تابىس اكەلەدى. باسقانى ايتپاعاندا, ادامداردى جۇمىسپەن قامتۋعا وڭ اسەر ەتەدى. بىلتىر جول قۇرىلىسىنا ەكى مىڭعا جۋىق جۇمىسشى تارتىلعان. نەگىزگى ماماندىق يەلەرىنەن باسقاسى جەرگىلىكتى تۇرعىندار. جالپى, جول قۇرىلىسىنا قاجەت مامانداردى ءوزىمىز وقىتىپ, دايىنداۋىمىز كەرەك. اۋىل تۇرعىندارىن سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا قايتا دايارلاۋعا ءمان بەرىپ وتىرمىز. بۇگىندە بۇل سالاعا دانەكەرلەۋشى, كران جۇرگىزۋشىسى, تراكتورشى, ماشينيست سياقتى ماماندار وتە قاجەت. تۇرعىنداردى وقىتۋعا, ۇيرەتۋگە قارجى ءبولىپ, جاعداي جاسادىق, – دەيدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.
جول دەمەكشى, الماتى وبلىسىنىڭ قاراساي اۋدانىنا قاراستى «التىن وردا» بازارىنىڭ ماڭىنداعى كۇرە جولدىڭ قۇرىلىسى سوزىلىپ بارادى. اۋەلگى جوسپار بويىنشا جول سالۋ 2017 جىلى باستالىپ, 2019 جىلى ءىشىنارا قولدانىسقا بەرىلە باستاۋى ءتيىس ەدى. الايدا قازىر بۇل تراسساداعى جۇمىستار 68 پايىزعا عانا اتقارىلعان. «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ مالىمەتىنشە, الماتى قالاسىنا وڭتۇستىك باعىتتان كىرەتىن كۇرە جولدىڭ قۇرىلىسى بيىل تولىق اياقتالماق. جۇمىستىڭ كەشەۋىلدەۋىنە بىرنەشە سەبەپ بولعان ەكەن. باستىسى, بولىنگەن قارجىنىڭ ازدىعى. كومپانيا ماماندارى مۇنى جول قۇرىلىسى جوبالانعان 2016 جىلدان بەرى قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ونداعان ەسەگە قىمباتتاۋىمەن تۇسىندىرەدى. ماسەلەن, جول توسەۋگە قولدانىلاتىن ارماتۋرا, قيىرشىق تاس, بيتۋم سياقتى قاجەتتى زاتتار مەن جانار-جاعارماي باعاسىنىڭ شارىقتاپ ءوسۋى مەردىگەرلەر جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعان كورىنەدى. ال جول سالۋدىڭ قۇقىن «داۋلەت-دورستروي» سەرىكتەستىگى مەن «AYTEI GROUP Holding Company» سەرىكتەستىگى ۇتىپ العان بولاتىن. بۇل كومپانيالار بۇگىنگە دەيىن 6,2 ميلليارد تەڭگە قارجىنى يگەرىپتى.
جول قۇرىلىسىنا قول بايلاۋ بولعان ەكىنشى ماسەلە – اۋماقتاعى جەر تەلىمدەرىنىڭ جەكەمەنشىككە ساتىلىپ كەتۋىندە جاتىر ەكەن. بازار اۋماعىنان بولەك, جولدىڭ قوس قاپتالىنا ساۋدا-ساتتىق پەن قىزمەت كورسەتۋ ورىندارى ورنالاسقاندىقتان, نىسان قوجايىندارىمەن كەلىسۋ ۇزاققا سوزىلعان. داۋ-دامايى كوپ ءىس سوتقا دەيىن جەتكەن. قازىر اۋماققا ورنالاسقان 2 جانارماي قۇيۋ بەكەتىن كوشىرۋ مۇمكىن بولماي وتىرعان كورىنەدى. ەكى بەكەت تە ءبىر قوجايىنعا, «Oilan LTD» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنە قارايدى. ال قوجايىن مەملەكەت تولەيتىن وتەماقىعا رازى ەمەس. «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسى جەر تەلىمدەرىن 110 ملن تەڭگەگە باعالاپ وتىر. ال جانارماي بەكەتتەرىنىڭ يەسى شىعىن ءۇشىن 225 ملن تەڭگە تالاپ ەتۋدە. ءىس بويىنشا 3 رەت سوت بولسا دا, تاراپتار ورتاق مامىلەگە كەلە الماۋدا.
سوعان قاراماستان بيىل جول قۇرىلىسى اياقتالۋى ءتيىس. كۇن جىلىنعاسىن اقساي وزەنىنە سالىناتىن كوپىر, اسپالى جولدار مەن اۆتوبۋس ايالدامالارىن قۇرۋ سياقتى نەگىزگى مىندەتتەن بولەك اۋماقتى كوگالداندىرۋ جۇمىسى جالعاسادى. جالپى, تراسسانىڭ «التىن وردا» بازارىنان الماتى قالاسىنا كىرەبەرىس قاقپاعا دەيىنگى تۇسى قوس باعىت بويىنشا 10 جولاققا جوسپارلانعان ەكەن. ياعني, ءبىر باعىتتاعى قوزعالىستا اۋىر جۇك كولىكتەرى مەن قوعامدىق كولىكتەر ءۇشىن ارنايى جولاق اشىلىپ, جەڭىل كولىكتەر وتەتىن جول تابانى بولەك بولماق.
الماتى وبلىسى
