سپورت • 01 قاڭتار، 2020

توكيو تابىستى بولعاي

65 رەتكورسەتىلدى

ءاربىر ءتورت جىلدا ءبىر اينالىپ كەلەتىن جاھاننىڭ باستى جارىسى، ايتۋلى الامانى – وليمپيالىق ويىنداردىڭ كەزەڭى دە كەلە جاتىر. بيىل – كەزەكتى وليمپيادا جىلى. بۇل جولعى XXXII جازعى وليمپيا ويىندارى 2020 جىلدىڭ 24 شىلدە مەن 9 تامىز ارالىعىندا جاپونيانىڭ باس شاھارى – توكيودا وتەدى. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، الداعى ءتورت جىلدىقتىڭ باستى دوداسى بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەڭ يننوۆاتسيالىق وليمپيادا بولماق.

 

قازىرگى تاڭدا توكيونىڭ 13 اۋدا­نىنداعى سپورت ارەنا­لا­رىن­دا əلەمنىڭ تۇكپىر-تۇك­پى­رى­­نەن جينالاتىن سپورتشىلار 33 سپورت تۇرىنەن 339 مەدال جي­ىن­­تىعىن ساراپقا سالا­دى. توكيو وليمپياداسىنا جا­ڭا­دان بەس سپورت ءتۇرى ەندى. ولار: بەيس­بول/سوفتبول، كاراتە، سەرفينگ، سپورتتىق قۇزعا ورمەلەۋ جانە سكەيتبوردينگ. بيىلعى دودا­عا الەمنىڭ 206 ەلىنەن 11090 سپورت­شى قاتىسادى دەپ جوس­پار­لان­عان. سپورتشىلاردىڭ 49%-ى ايەلدەر بولماق. بۇل – گەن­دەر­­لىك تەڭدىكتى بىلدىرەدى. 2017 جىلى حالىقارالىق وليمپيادا كو­مي­­تە­تىنىڭ اتقارۋشى كوميتەتى كەزەك­­تەن تىس باس قوسىپ، توكيو وليم­پياداسىنىڭ باعدار­لا­ما­سى­نا ءبىر­شا­ما وزگەرىس ەنگىزدى. باستى ماقسات – ءتورت جىلدىق ءدۇ­بىرلى دوداعا قاتىساتىن ەرلەر مەن ايەل­دەر­دىڭ سانىن تەڭەستىرۋ. ءسوي­تىپ جەڭىل اتلەتيكا، سۋ سپورتى تۇر­لە­رى، نى­سانا كوزدەۋ، اۋىر اتلەتيكا، بوكس جانە كۇرەس تۇرلەرىندەگى ەر­لەر جول­دا­مالارىنىڭ (ليتسەنزيالار) سانى قىسقارىپ، ايەلدەردىڭ ۇلە­سى­نە بە­رىلدى.

جاپونيا ءدۇبىرلى دودانى وسى­مەن ەكىنشى رەت قابىلداماق. كۇن­­شىعىس ەلى ەڭ العاش جازعى وليم­پيا ويىندارىن 1964 جىلى وتكىزگەن. سول جىلى 93 ەلدىڭ سپورتشىلارى باق سىناپ، سپورت­تىڭ 19 تۇرىنەن جۇلدەلەردى ساراپقا سالعان-دى. ول ۋاقىتتا قازاقستاندىق سپورتشىلار كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىندا باق سىناسا، بيىل تاۋەلسىز ەل رەتىندە جەتىنشى جازعى وليمپيا ويىندارىنا قاتىسپاق. قازىرگە دەيىن ەلىمىزدىڭ ساڭلاقتارى 25 جولداماعا قول جەتكىزىپ وتىر. الدا ءəلى تالاي ىرىكتەۋ سايىستارى تۇر. سولار ارقىلى تاعى قانشاما اتلەتىمىزدىڭ باعى جاناتىنىنا سەنگىمىز كەلەدى.

جازعى وليمپيا ويىندارىنا (جوو) تəۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە 1994 جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە قاتىسىپ كەلەمىز. ەڭ العاش ەگەمەن ەل رەتىندە 1996 جىلى اتلانتادا وتكەن وليمپياداعا قاتىستىق. ول ءبىزدىڭ سپورتشىلار ءۇشىن وتە جاقسى باستالدى. الاماندا 3 التىن، 4 كۇمىس جəنە 4 قولا مەدال العان ساڭلاقتارىمىز جالپى ەسەپتە 24-ورىنعا تابان تىرەدى. اتلانتادا گرەك-ريم كۇرەسىنەن يۋري مەلنيچەنكو، بوكسشى ۆاسيلي جيروۆ جəنە بەس­سايىسشى الەكساندر پارىگين اتوي سالدى، ال مىلتىق اتۋدان سەرگەي بەلياەۆ – ەكى، ال اۋىر اتلەت اناتولي حراپاتىي ءبىر كۇمىس مەدالدى قورجىنعا سالدى. بوكس­شى­لار بولات نيازىمبەتوۆ پەن ەرماحان يبرايىموۆ، مەرگەن ۆلاد­يمير ۆوحميانين جəنە ەركىن كۇرەس شەبەرى مəۋلەن مامىروۆ وليم­پيا­دانىڭ قولا جۇلدەگەرى اتاندى.

جاڭا عاسىرداعى سيدنەي وليم­پيا­داسىندا (2000) دا جەر­لەس­­تەرىمىز ءتاۋىر ناتيجە كورسەتتى. جەتى مەدال (3 التىن، 4 كۇمىس) ولجا­لا­عان ساڭلاقتارىمىز جال­پى­كوماندالىق ەسەپتە 22-ورىننان كورىندى. التىن مە­دال­­دى بوكسشىلار بەكزات سات­تار­حانوۆ پەن ەرماحان يب­را­يى­موۆ، جەڭىل اتلەت ولگا شي­شي­­گينا، كۇمىس مەدالدى بوكس­­­شىلار بولات ءجۇمادىلوۆ پەن مۇحتارحان دىلدابەكوۆ، ۆە­لو­سپورت­­شى الەكساندر ۆينو­كۋ­روۆ جəنە ەركىن كۇرەس شە­بە­رى يسلام بايرامۋكوۆ əپەردى.

2004 جىلى افينا وليم­پيا­دا­سىندا سپورتشىلارىمىزدىڭ ناتيجەسى ءبىراز تومەندەدى. وندا 1 التىن، 4 كۇمىس جəنە 3 قولا مەدال الىپ، جيىنتىعىندا 8 مەدالعا توقتاعان قازاقستاندىقتار جالپى ەسەپتە 40-ورىنعا تابان تىرەدى. جالعىز التىندى بوكسشى باقتيار ارتاەۆ قانجىعاسىنا بايلاسا، كۇمىس مەدالدى قازىرگى تاڭدا كاسىپقوي بوكستا قارسىلاستارىن قوعاداي جاپىرىپ جۇرگەن گەن­نا­دي گولوۆكين، اۋىر اتلەت سەرگەي فيليمونوۆ، گرەك-ريم كۇ­رەسىنەن گەورگي تسۋرتسۋميا، ەركىن كۇرەستەن گەننادي لاليەۆ ەن­شىلەسە، قولا مەدالدى ونسايىس­شى دميتري كارپوۆ، بوكسشى سەرىك ەلەۋوۆ جəنە گرەك-ريم كۇرەسى شەبەرى محيتار مانۋكيان يە­لە­ندى.

2008 جىلى وتكەن بەيجىڭ وليم­پياداسىندا 13 سپورتشىمىز جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كو­رىندى. الايدا، دوپينگ تەكسەرىسىنەن كەيىن، حوك 5 وتانداسىمىزدىڭ جۇلدەسىن قاي­تا­رىپ الدى. اۋىراتلەت يليا يلين دوپينگ قولداندى دەگەن ايىپ­پەن وليمپيادا چەمپيونى دەگەن اتاعىنان ايىرىلسا، ءدال سونداي ايىپپەن تايمۋراز تيگيەۆ (كۇرەس) پەن يرينا نەكراسوۆا (اۋىر اتلەتيكا) كۇمىس، ماريا گرابوۆەتسكايا (اۋىر اتلەتيكا) پەن اسەت مامبەتوۆ (كۇرەس) قولا جۇلدەلەرىن قايتارىپ بەردى. ال وزگە ەلدىڭ سپورتشىلارى دوپينگپەن ۇستالىپ، ناتيجەسىندە 2008 جىلى كۇمىس العان وتانداسىمىز اللا ۆاجەنينا (اۋىر اتلەت) ارادا 8 جىل وتكەندە وليمپيادا چەمپيونى اتانسا، نۇرباقىت تەڭىزباەۆ (كۇرەس) پەن ولگا رىپاكوۆالاردىڭ ء(ۇش قارعىپ سەكىرۋ) قولا جۇلدەلەرى كۇمىسكە اينالدى.

ءسويتىپ بۇل دودادا قازاق­ستان­دىق­تار جالپى سانى 2 التىن، 3 كۇمىس جəنە 4 قولا مەدال الىپ، كوماندالىق ەسەپتە 37-ورىنعا تۇ­راق­تا­دى. قازاقستاننىڭ العاشقى التىنىن ەل قورجىنىنا بوكس­شى باقىت سəرسەكباەۆ سالسا، ەكىن­شى­سى جوعارىدا ايتقانداي اللا ۆاجەنيناعا تيەسىلى. كۇمىس مەدال­دى اسحات جيتكەەۆ يەلەنسە، قولا مەدالدار əيەلدەر كۇرەسىنەن ەلەنا شالىگيناعا، ەركىن كۇرەستەن ماريد مۋتاليموۆكە، بوكسشى ەركەبۇلان شىنəليەۆكە جəنە تاەكۆوندوشى ارمان شىلمانوۆقا بۇيىردى.

2012 جىلعى لوندوندا وتكەن وليمپيا ويىنداردا قازاقس­تان­دىق سپورتشىلار تولايىم تابىسقا جەتىپ، العاش رەت وليم­پيا­دادا 7 التىن الدىق دەپ بور­كىمىزدى اسپانعا اتىپ ەدىك. سويت­سەك، بەكەر قۋانعان ەكەنبىز. ارادا 4 جىل وتكەندە يليا يلين باستاعان اۋىراتلەتتەرىمىز زۋلفيا چينشانلو، مايا مانەزا، سۆەتلانا پودوبەدوۆا دوپينگ قولداندى دەگەن ايىپپەن التىن مەدالدارىن قايتارىپ بەردى. ەسەسىنە تاعى ءبىر اۋىراتلەتىمىز اننا نۇرمۇحامبەتوۆا مەن ەركىن كۇرەس شەبەرى داۋلەت شابانباي قولا جۇلدەگەر اتاندى.

بۇگىندە لوندونداعى تابىسى­مىز 11 مەدال (3 التىن، 1 كۇ­مىس، 7 قولا). 2012 جىلى التىن جۇلدەلەر لەگىن ۆەلوسپورتشى الەكساندر ۆينوكۋروۆ باس­تاپ بەرگەن ەدى. جەڭىستى جولدى ءارى قاراي بوكسشى سەرىك سəپيەۆ پەن جەڭىل اتلەت ولگا رىپا­كو­ۆا جالعاپ، وتانىمىزدىڭ داڭ­قىن اسىرا تۇسكەن-ءدى. بوكسشى Əدىلبەك نيازىمبەتوۆ كۇمىسپەن كۇپتەل­سە، قولا مەدالدى گرەك-ريم كۇرە­سى­نەن دانيال گادجيەۆ، ەركىن كۇ­رەس­ت­ەن اقجۇرەك تاڭاتاروۆ، بوكس­تان مارينا ۆولنوۆا مەن يۆان دىچكو، əيەلدەر كۇرەسىنەن گۇزەل مانيۋروۆا ولجالادى.

2016 جىلعى ريو وليم­پيا­داسىندا دا سايىپقىران ساڭ­لاق­تارىمىز اۋىز تولتىرىپ ايتار­لىق­تاي ناتيجەگە قول جەتكىزدى. 3 التىن، 5 كۇمىس، 10 قولا جۇلدە (18) ولجالاعان سپورتشىلارىمىز جالپىكوماندالىق ەسەپتە 22-ورىنعا تۇراقتادى. ءجۇزۋ سپورتىنان دميتري بالاندين، اۋىر­اتلەت نيدجات راگيموۆ جانە بوكس­شى دانيار ەلەۋسىنوۆ ەل مەرەيىن اسىرىپ، التىننان القا تاعىندى. ال ەلدوس سمەتوۆ (دزيۋدو)، جازيرا جاپپارقۇل (اۋىر اتلەتيكا)، ۆاسيلي لەۆيت (بوكس)، ادىلبەك نيازىمبەتوۆ (بوكس)، گيۋزەل مانيۋروۆا (كۇرەس) ريو تورىندە كۇمىس، گالبادراح وتگونتسەتسەگ (دزيۋدو)، فارحاد حاركي، كارينا گوريچەۆا، دەنيس ۋلانوۆ، الەك­سان­در زايچيكوۆ (اۋىر اتلەتيكا)، ولگا رىپاكوۆا (جەڭىل اتلەتيكا)، ەلميرا سىزدىقوۆا، ەكا­تە­ري­نا لاريونوۆا (كۇرەس)، يۆان دىچكو، داريعا شاكىموۆا (بوكس) ەل قورجىنىنا قولا مەدال سالدى.

وسىلايشا تəۋەلسىز قازاقستان قۇ­راماسى 1996 جىلدان بەرى 7 وليمپيادادا 15 التىن، 21 كۇمىس جəنە 28 قولا مەدال ولجالاپ، جالپى سانى 64 جۇلدەگە جەتكىزدى. ەندى الداعى شىلدە-تامىز ايلارىندا وتەتىن توكيو وليم­پيا­دا­سىن­دا وسى جۇلدەلەر سانى ارتا تۇسەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز.

بۇگىنگە دەيىن ساڭلاقتارىمىز توكيو وليمپياداسىنا 25 ليتسەنزيا جەڭىپ الدى. اتاپ ايتار بولساق، يۋري يۋركوۆ (نىسانا كوزدەۋ)، سارسەنكۇل رىسبەكوۆا (ستەند اتۋ)، ريشات حايبۋللين (سپورت­تىق­ قۇزعا ورمەلەۋ)، دميتري با­لاندين (100، 200 مەترگە براسس ادىسىمەن ءجۇزۋ)، ولگا رىپاكوۆا، گەورگي شەيكو (جەڭىل اتلەتيكا)، ەۆگەني گيديچ (ۆەلوسپورت، ليتسەنزيا كومانداعا بەرىلەدى)، ساداق اتۋدان قازاقستان ەرلەر كومانداسى (دەنيس گانكين، يلفات ابدۋللين، سانجان مۇساەۆ; كو­مان­­دالىق جانە جەكەلەي سىن)، ۆيتالي حۋدياكوۆ (اشىق سۋدا ءجۇزۋ)، ەكاتەرينا جانە الەكساندرا نەميچ (سينحروندى ءجۇزۋ)، ميلاد كاريمي (سپورتتىق گيمناستيكا)، ۆالەنتينا يسلاموۆا، ەلميرا سىز­دىقوۆا (ايەلدەر كۇرەسى)، اسحات دىلمۇحامەدوۆ، مەيرامبەك اينا­عۇلوۆ (گرەك-ريم كۇرەسى)، نۇريس­لام ساناەۆ، داۋلەت نياز­بەكوۆ، دانيار قايسانوۆ، الىشەر ەرعالي (ەركىن كۇرەس) وليمپيادا جولداماسىنا قول جەتكىزگەن بولاتىن.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

جولدىڭ جاۋى – اۋىر جۇك كولىكتەرى

ايماقتار • بۇگىن، 13:14

ساقتىق شارالارىن ساقتاۋ ماڭىزدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 13:08

تۋريزم دامىسىن دەسەك...

قازاقستان • بۇگىن، 12:55

ءتۋريزمنىڭ تۇرالاعان تۇستارى كوپ

قازاقستان • بۇگىن، 12:46

يتاياقپەن اس ىشكەن ايەل

رۋحانيات • بۇگىن، 10:30

ارىستار رۋحىنا قۇرمەت

پىكىر • بۇگىن، 08:33

ەل ءۇشىن ماڭىزدى باستاما

پىكىر • بۇگىن، 08:25

وڭ وزگەرىستەرگە جول اشادى

پىكىر • بۇگىن، 08:09

شىرعالاڭ شىندىعى

الەم • بۇگىن، 08:04

ۇقساس جاڭالىقتار