ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىن تالداۋدىڭ ناتيجەلەرىن ايتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا ەلىمىزدەگى بارلىق زەينەتاقى شوتتارىنىڭ جارتىسىنا جۋىعىندا نەمەسە 5,3 ملن شوتتىڭ ارقايسىسىندا 500 مىڭعا جۋىق تەڭگە جينالعان. 1,6 ملن ادام 500 مىڭنان 1 ملن تەڭگە شاماسىندا جيناسا كەرەك. ياعني 10 ملن 517 مىڭ شوتتىڭ 68 پايىزىندا ءارى كەتسە 1 ملن تەڭگەگە جەتەر-جەتپەس قارجىدان جاتىر. تەك ەسەپ-شوتتاردىڭ 26 پايىزىندا عانا 1 ملن-نان 5 ملن-عا دەيىن قارجى جينالعان كورىنەدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنداعى جيعان-تەرگەنىمىزدى باسپانا مەن ءبىلىم الۋ ءۇشىن پايدالانۋ مۇمكىندىگى ازىرگە قولايلى بولا قويمايتىن ءتارىزدى. ويتكەنى «قامسىز قارتتىق ءۇشىن» دەپ جيناپ جاتقان قارجىمىز از. بۇگىنگە دەيىن جيناعان ازدى-كوپتى قارجىنى باسپانا الۋعا جۇمساساق, قارتايعاندا زەينەتاقىمىز ماردىمسىز بولىپ قالاتىن جايى بار. ءارى شوتىنداعى زەينەتاقى جارناسى 1 ملن-عا, ءتىپتى 4-5 ملن تەڭگەگە جەتكەن ازاماتتاردىڭ ءوزى بار جيعان-تەرگەنىن باسپانانىڭ العاشقى جارناسى رەتىندە پايدالانعاننىڭ وزىندە كوڭىلى قالاعان ءۇيدى الا الماۋى مۇمكىن. ال 200 مىڭ تەڭگەگە جەتە قويماعان ورتاشا جالاقى ارقىلى ءبىزدىڭ ەلدە زەينەتاقى جارناسىن مولىنان جيناۋ دا قيىن. ءبىزدىڭ ءسوز باسىندا ۇكىمەت ءۇشىن تىم قيىن ءىس ەكەنىن ايتۋىمىزدىڭ سىرى وسىندا جاتىر. «بىلاي تارتساڭ اربا سىنىپ, ولاي تارتساڭ وگىز ولەتىن» جاعدايدا تۇرعان سياقتىمىز.
احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «ەل بۇگىنشىل, مەنىكى ەرتەڭگى ءۇشىن» دەيتىنى بار. كەيدە «زەينەتاقى قورىنداعى قارجىنى ازاماتتاردىڭ ەركىن پايدالانۋىنا بەرە سالسا عوي» دەگەن ويدىڭ ورالا بەرەتىنىن وسى «بۇگىنشىل» بولىپ العان داعدىمىزدىڭ سالدارى-اۋ دەپ قالامىز. 5,3 ملن ەسەپشوتتىڭ يەسىندە 500 مىڭعا جەتەر-جەتپەس قارجى جينالىپتى. قۇداي-اۋ, ايىنا 40 مىڭ تەڭگە جالاقى العاننىڭ وزىندە 500 مىڭدى 10 جىلدان استام ۋاقىتتا جيناپ ۇلگەرۋگە بولادى عوي.
5,3 ملن شوت دەگەنىڭىز وسىنشا ادام. ەگەر مۇنشاما ادامنىڭ رەسمي جالاقىسى ون جىل بويى 40 مىڭ تەڭگە بولسا, وندا ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعداي كوڭىل كونشىتەرلىك بولماي تۇر دەگەن ءسوز. ويتكەنى قازاقستاندا قازىرگى تاڭدا جۇمىسقا قابىلەتتى ازاماتتار سانى 9 ملن-نىڭ ار جاق, بەر جاعىندا. 5,3 ملن دەگەنىڭىز ولاردىڭ جارتىسىنان اسىپ كەتەدى. مۇنى كوڭىلدەگى ءبىرىنشى كۇدىك دەپ قويالىق. ەكىنشىدەن, «زەينەتاقى قورىنا جىلدار بويى نەبارى 500 مىڭ تەڭگە جيناعان ازاماتتار سانى ءبىز ايتقان مولشەردە بولسا ەلىمىزدەگى 191 مىڭعا جەتكەن ورتاشا جالاقى قايدان شىقتى؟» دەگەن ساۋال تاعى قىلاڭ بەرەدى. ەسەپ-قيساپتىڭ ءومىر شىندىعىمەن قابىساتىنىنا كۇمان كەلتىرۋىمىزگە سەبەپ وسى.
ءدال وسى تۇستا قازاق قوعامىنىڭ ابدەن «بۇگىنشىل» بولىپ العانى بايقالاتىن سەكىلدى. ءبىز جۇمىس بەرۋشىمەن ىمىرالاسىپ, زەينەتاقى قورىنا «ىرىم ءۇشىن» عانا جارنا اۋدارتىپ كەلگەن ءتارىزدىمىز. شاماسى جۇمىس بەرۋشىلەر دە, جۇمىس ىستەيتىن حالىق تا جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ ەرتەڭ قاجەت ەكەنىنە سەنە قويمايتىن سياقتى. ايتپەسە 2009 جىلدان بەرى 40 مىڭ تەڭگە جالاقى الىپ كەلگەندەر ميلليونداپ سانالعان بولسا, باياعىدا-اق ايقاي-شۋ شىعاتىن ەدى. جوق, تىپ-تىنىش وتىردىق. ەندى كەلىپ زەينەتاقى جارناسىنىڭ ءبىر بولىگىن باسپانا مەن ءبىلىم الۋ ءۇشىن پايدالانۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلا باستاعاندا وتىرىگىمىز اشىلىپ قالدى.
بالكىم, «سالىمشىلاردىڭ كوبى اۋىل تۇرعىندارى, ولاردىڭ تۇراقتى تابىسى جوق» دەگەن ءۋاج ايتاتىندار تابىلار. الايدا 10 ملن 517 مىڭ سالىمشىنىڭ 68 پايىزى 1 ملن تەڭگەگە جەتەر-جەتپەس قارجى جيناعان. بۇل دەگەنىڭىز 6,9 ملن ادام. ال اۋىلدى جەرلەردىڭ بارلىق تۇرعىندارى 7,7 ملن ادام. ولاردىڭ قاتارىندا بالا-شاعا دا, زەينەتكەرلەر دە بار ەكەنىن ەسكەرسەك, زەينەتاقى جارناسىن از جيناعان ازاماتتاردى اۋىل تۇرعىندارى رەتىندە سيپاتتاۋدىڭ قيسىنى جوق. ءتىپتى ء«وزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار» مەن جۇمىسسىزدار سانى دا 5 ملن بولمايدى. رەسمي تۇردە جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەندەر 400 مىڭ شاماسىندا, ء«وزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار» سانى 2,5 ملن توڭىرەگىندە. دەمەك ءبىزدىڭ حالىق بۇگىنگە دەيىن زەينەتاقى جارناسىنىڭ قالاي تولەنىپ جاتقانىن باقىلاۋعا نەمقۇرايلى قاراپ كەلسە كەرەك.
