قوعام • 22 قاراشا، 2019

ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردى قولداۋ شارالارى قالاي دامۋدا؟

108 رەتكورسەتىلدى

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» جولداۋىندا تسەرەبرالدى سال اۋرۋىنا شالدىققان بالالارعا مەديتسينالىق جانە الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ مىندەتىن قويدى. جولداۋدا كورسەتىلگەن تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا قر ۇكىمەتى بۇل باعىتتاعى شارالار جوسپارىن ازىرلەپ، جۇمىستار جۇرگىزۋدە. ونىڭ ىشىندە بالالارعا ارنالعان شاعىن جانە ورتاشا وڭالتۋ ورتالىقتار جەلىسىن ارتتىرۋ ت.ب. ءىس-شارالار قولعا الىندى. وسى رەتتە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى. 

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇكىمەتكە قامقورلىعىندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارى بار وتباسىلارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولۋدى تاپسىردى.

«تەك رەسمي ستاتيستيكا بويىنشا 80 مىڭنان استام بالا مۇگەدەكتىگىنە بايلانىستى ەسەپتە تۇر. ۇكىمەت بتسپ دياگنوزى بار بالالارعا مەديتسينالىق جانە الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋدى جاقسارتۋ ءۇشىن شارالار قابىلداۋى كەرەك. بالالارعا قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن شاعىن جانە ورتاشا وڭالتۋ ورتالىقتارىنىڭ جەلىسىن كەڭەيتۋ قاجەت. ءبىز ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامدار ءۇشىن بىردەي مۇمكىندىك جاساۋعا مىندەتتىمىز. مەن بۇل تۋرالى ءوزىمنىڭ سايلاۋالدى باعدارلامامدا ايتتىم»، — دەدى قر پرەزيدەنتى ءوزىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە وسى ماقساتتا ءۇش جىل ىشىندە كەمىندە 58 ملرد تەڭگە ءبولۋدى تاپسىرعان بولاتىن.

قر ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا، قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا 690،6 مىڭنان استام مۇگەدەكتىگى بار ادام تىركەلگەن. ولاردىڭ ىشىندە 61،5% ەڭبەككە قابىلەتتى جاستا، 25،6% زەينەت جاسىنداعى ازاماتتار، 12،9% 18 جاسقا دەيىنگى بالالار (89،4 مىڭ)، ونىڭ ىشىندە جۇيكە جۇيەسىنىڭ اۋرۋى بار بالالار 26،5 مىڭ بولسا، ولاردىڭ 17،4 مىڭى تسەرەبرالدى سال اۋرۋىنا (بتسس) شالدىققاندار. 

ەلىمىزدە ءار جىل سايىن 11 مىڭنان استام بالانىڭ مۇگەدەكتىگى بار ەكەنى انىقتالادى. (2018 جىلى 11 815 بالا مۇگەدەك رەتىندە انىقتالدى)، ولاردىڭ 22،9%-عا جۋىعى جۇيكە جۇيەسىنىڭ اۋرۋلارى بار بالالار (2018 جىلى – 2703 بالا)، ونىڭ ىشىندە 50% استامى بتسس دياگنوزىمەن (2018 جىلى – 1364 بالا).

قر دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ اعىمداعى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا قر ۇكىمەتىنىڭ ءباسپاسوز ورتالىعىندا وتكەن بريفينگتە 2019 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تسەرەبرالدى سال اۋرۋى دياگنوزى بار بالالاردى مەديتسينالىق جانە الەۋمەتتىك قولداۋدى جاقسارتۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى ازىرلەنەتىنىن حابارلادى. وسى ماقساتتا «قادامدىق قولجەتىمدىلىك» قاعيداتى بويىنشا شاعىن جانە ورتا وڭالتۋ ورتالىقتارى جەلىسىن كەڭەيتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا «قادامدىق قولجەتىمدىلىك» شەڭبەرىندە العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك كورسەتۋ جۇيەسىن كەڭەيتۋ قاجەتتىگى دە اتاپ ءوتىلدى. قازىرگى تاڭدا قاراعاندى وبلىسىندا اتالعان باعىتتاعى سىناق جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.

قاراعاندى قالاسى مايقۇدىق تۇرعىن ايماعىندا جىل سوڭىندا تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان جانە نەۆرولوگيالىق اۋىتقۋلارى بار بالالارعا ارنالعان وڭالتۋ ورتالىعى اشىلادى. ول 50 توسەككە ەسەپتەلگەن جانە جىلىنا 3 000-عا جۋىق بالا قابىلدايدى. وڭالتۋ ورتالىعى بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ اۋماعىندا ورنالاساتىن بولادى. بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعىندا بارلىق قىزمەت ءتۇرى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس بويىنشا تەگىن كورسەتىلەدى. العاشقى ەمدەلۋشىلەردى وڭالتۋ ورتالىعى اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىندا قارسى الادى.

ايتا كەتۋ كەرەك، جەزقازعان وڭىرىندە بىرنەشە جىلدان بەرى مەملەكەتتىك بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى.

سونىمەن قاتار اعىمداعى جىلى 2019-2020 جىلدارعا ارنالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تسەرەبرالدى سال اۋرۋىنا شالدىققان بالالارعا وڭالتۋ كومەگىن ۇيىمداستىرۋ بويىنشا جول كارتاسى بەكىتىلدى. 

«قامقورلىق» جول كارتاسى اياسىندا اتىراۋ، شىعىس قازاقستان، باتىس قازاقستان، قوستاناي، پاۆلودار، تۇركىستان، ماڭعىستاۋ، الماتى، سولتۇستىك قازاقستان، اقتوبە وبلىستارىندا وڭالتۋ ورتالىقتارىن اشۋ جوسپارلانۋدا.

قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن. نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس نۇر-سۇلتان قالاسىندا مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك شەڭبەرىندە 350 ورىندىق وڭالتۋ ورتالىعىن جاساقتاۋ جوسپارلانۋدا، ونىڭ ىشىندە: بالالار كارديولوگيالىق – 15، بالالار نەۆرولوگيالىق – 40، بالالار نەيروحيرۋرگيالىق – 20، بالالار تراۆماتولوگيالىق – 16 ورىندىق وڭالتۋ ورتالىعى اشىلاتىن بولادى. جوبا بويىنشا ءوتىنىم (بيزنەس-جوسپار، قارجى-ەكونوميكالىق مودەل) ازىرلەۋ ساتىسىندا.

سونداي-اق قازىرگى ۋاقىتتا قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى وڭىرلەردە وڭالتۋ كومەگىن دامىتۋ جوسپارىن ازىرلەۋدە. وڭالتۋ قىزمەتى بويىنشا وڭىرلىك ۇيلەستىرۋشىلەر توبى 2019 جىلعى 14-27 قازان ارالىعىندا شەتەلدىك كلينيكادا (ليتۆا) وڭالتۋ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءدارىس الدى. 2019 جىلدىڭ قاراشا ايىندا نۇر-سۇلتان جانە قاراعاندى قالالارىنداعى مەديتسينالىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ بازاسىندا وڭىرلەردىڭ مۋلتيديستسيپلينارلىق توپتارى ءۇشىن ماستەر-كلاسستار وتكىزىلدى.

بالالار مەديتسينالىق وڭالتۋدان قايدا وتەدى؟

بۇگىندە ەلىمىزدە بالالارعا ارنالعان 12 وڭالتۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. جالپى 1273 ورىنعا لايىقتالعان بۇل ورتالىقتاردا 2018 جىلى 30 مىڭنان استام ناۋقاس وڭالتۋدان ءوتتى. بتسپ-مەن اۋىراتىن بالالار جىلىنا كەمىندە ءبىر رەت رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە «رەسپۋبليكالىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى» اق-دا، «اقساي» ركبا-دا، «بالبۇلاق» ربوو-دا، «قاسيەتتى جول» ققوو-دا وڭالتۋ كومەگىن الادى. اتالعان ورتالىقتاردا بارلىعى 1 مىڭنان استام بالا ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەرمەن قامتىلعان.

بۇدان وزگە رەسپۋبليكا بويىنشا 1384 توسەككە ارنالعان تاۋلىكتىك ستاتسيونارلار مەن مەديتسينالىق وڭالتۋدىڭ 39 بولىمشەسى جۇمىس ىستەيدى. 

ءبىر جىلدا مەديتسينالىق وڭالتۋ كۋرسىنان وتكەن بالالاردىڭ جالپى سانى 10 881 قۇرادى. ونىڭ ىشىندە تسەرەبرالدى سال اۋرۋىمەن اۋىراتىن بالالار سانى — 4 024.

بۇگىن ەلىمىزدە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردى قوعامعا بەيىمدەۋ ماقساتىندا باسقا ازاماتتارمەن تەڭ جاعدايدا ستاتسيونار، جارتىلاي ستاتسيونار، ۇيدە كۇتىم جاساۋ سياقتى ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتىلەدى.

قازىرگى ۋاقىتتا جارتىلاي ستاتسيونار جاعدايىندا جانە ۇيدە قىزمەت كورسەتۋ ستاتسيونارلىق ۇيىمداردىڭ قولدانىستاعى جەلىسىنىڭ بالاماسى بولىپ تابىلادى جانە بالانى وتباسىنان الىستاتپاۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. 

ەسكەرەتىن جايت، رەسپۋبليكا بويىنشا 50 كۇندىزگى ستاتسيوناردا 2 مىڭعا جۋىق مۇگەدەك بالا ارنايى الەۋمەتتىك قىزمەتتەرمەن قامتىلعان. بۇل بولىمشەلەردە پسيحولوگتار، دەفەكتولوگتار، لوگوپەدتەر، ەمدىك دەنە شىنىقتىرۋ نۇسقاۋشىلارى، ماسساجيستەر جانە ت.ب. ماماندار قىزمەت ەتەدى. بۇل بولىمشەلەردىڭ اشىلۋى تەك وتكەن جىلى ينتەرنات ۇيلەرىنەن 727 بالانىڭ وتباسىنا قايتىپ ورالۋىنا ىقپال ەتتى جانە 856 اتا-اناعا جۇمىسقا ورنالاسۋعا مۇمكىندىك بەردى. 

سونىمەن قاتار ەلىمىزدە مۇگەدەك بالالارى بار وتباسىلارعا ۇيدە الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ قىزمەتى بەلسەندى دامۋدا. 205 بولىمشەدە 13 مىڭنان استام بالا ارنايى الەۋمەتتىك قىزمەتتەرمەن قامتىلعان. بۇل رەتتە بالا وتباسىنان اجىراماي، اتا-اناسىمەن بىرگە ءتۇرلى ۇيىرمەلەرگە، سپورت سەكتسيالارىنا، يپپوتەراپيا، ارتتەراپيا ساباقتارىنا بارۋ ارقىلى دامۋ مۇمكىندىگى بار.

بالالار اۋرۋحاناسىندا قانداي تەگىن مەديتسينالىق وڭالتۋ تۇرلەرى قولجەتىمدى؟

قازاقستانداعى بارلىق دەرلىك اۋرۋحانادا تسەرەبرالدى سال اۋرۋىنا شالدىققان جانە نەۆرولوگيالىق اقاۋلارى بار بالالارعا ارنالعان وڭالتۋ بولىمدەرى بار. رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى وڭالتۋ ورتالىقتارىندا جىلىنا ءبىر رەت قارالۋعا مۇمكىندىك بولسا، اۋرۋحانا جانىنداعى وڭالتۋ بولىمدەرىندە ءار ەكى اي سايىن قالپىنا كەلتىرۋ تەراپيالارىنان وتۋگە بولادى.

ماسەلەن، №1 كوپسالالى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ نەۆرولوگيا بولىمىندە جىلىنا تسەرەبرالدى سال اۋرۋى دياگنوزى قويىلعان 600-گە جۋىق بالا مەديتسينالىق وڭالتۋدان وتەدى. مۇنداي بالالاردىڭ وزدىگىنەن قوزعالۋ، سويلەۋ، ويلاۋ قابىلەتتەرى تومەن بولعاندىقتان، كەشەندى قالپىنا كەلتىرۋ ەمى جۇرگىزىلەدى. ونىڭ ىشىنە مامانداردىڭ قاراۋى (نەۆرولوگ، رەابيليتولوگ، ورتوپەد، فيزيوتەراپەۆت، لفك دارىگەرى) جانە قوسىمشا جەكەلەي لفك اينالىسۋ، ەرگوتەراپەۆت، فيزيوتەراپيا، باسسەين، تسيفرلىق ەمشارالارى، ۆيبروماسساج، جارىقپەن ەمدەۋ، جىلۋمەن ەمدەۋ كىرەدى. تىرەك-قيمىل اپپاراتىن قالپىنا كەلتىرۋدە مونتەسسوري ادىستەمەسى قولدانىلادى. بالانىڭ ءوز دەنە ءبىتىمى تۋرالى تۇسىنىگىن دامىتۋ، سەنسورلىق تاجىريبە تاپشىلىعىن تولتىرۋ ءۇشىن سەنسورلىق كابينەت جاساقتالعان.

№1 كقبا باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى دينات قوجەكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا، تسەرەبرالدى سال اۋرۋى تەز ەمدەلەتىن دياگنوزدار قاتارىنا جاتپايدى. ۇزاق ۋاقىت دارىگەردىڭ باقىلاۋىندا بولۋدى، مەديتسينالىق كۇتىمدى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان ناۋقاستار جىلىنا ەڭ از دەگەندە 4 رەت ەم الۋلارى ءتيىس. ءبىر رەتتىك كەشەندى وڭالتۋ 21 كۇندى قۇرايدى.

«قازىرگى ۋاقىتتا مەديتسينا ءبىر ورىندا تۇرعان جوق. مەديتسينالىق اپپاراتتاردىڭ تۇرلەرى دە، ەمدەۋ تاسىلدەرى دە كوبەيىپ جاتىر. ءبىزدىڭ اۋرۋحانا بالانى قوعامعا بەيىمدەۋگە، اياعىنان تىك تۇرعىزۋعا قاجەتتى بارلىق زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالعان. سال اۋرۋىنا شالدىققان بالالارعا كەشەندى كومەك كورسەتىلەدى»، — دەدى د. قوجەكەنوۆ.

اتالعان ەمدەۋ مەكەمەسىنىڭ نەۆرولوگيا بولىمىندە 30 ورىندىق كۇندىزگى جانە 10 ورىندىق تاۋلىكتىك ستاتسيونار جۇمىس ىستەيدى. پاتسيەنت دياگنوزى مەن سىرقاتتىلىق دەڭگەيىنە بايلانىستى قاجەتتى بولىمدە ەم الادى. ەگەر بالا وزدىگىنەن قوزعالا الاتىن بولسا، كۇندىزگى ستاتسيوناردا ەم قابىلدايدى. ال جاعدايى كۇردەلى ناۋقاستار تاۋلىك بويى ارنايى مامانداردىڭ باقىلاۋىندا بولادى. بۇل جەردە اتا-اناعا ىڭعايلىلىق ماسەلەسى دە قاراستىرىلعان.

سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋداعى تاپسىرمالارىنا سايكەس اۋرۋحانادا 2020 جىلى ءبىر ۋاقىتتا 50 ناۋقاس ەم قابىلداي الاتىن ۇلكەن ءبولىم اشۋ جوسپارلانعان. وندا تسەرەبرالدى سال اۋرۋىنا شالدىققان بالالار مەديتسينالىق وڭالتۋدان وتەدى. ناۋقاستاردىڭ ەمدەۋ مەكەمەسىنە قابىلدانۋى جوسپارلى تۇردە «ەمدەۋگە جاتقىزۋ بيۋروسى» پورتالى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.

«بۇل تەك وڭالتۋ تەراپيالارىنا باعىتتالعان ۇلكەن ءبولىم بولادى. بىزدە قازىر نەۆرولوگيالىق ءبولىم بار جانە وندا ءتۇرلى نەۆرولوگيالىق اۋىتقۋلارى بار بالالار ەم قابىلدايدى. ال بولاشاقتا تەك تسەرەبرالدى سال اۋرۋى، داۋن سيندرومىمەن اۋىراتىن بالالاردى جەكە قابىلدايتىن بولامىز. ورىن سانى دا كوبەيەدى. قازىر كۇندىزگى ستاتسيوناردا 10 توسەك بولسا، بولاشاقتا ەكى ەسەگە كوبەيەدى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز»، — دەدى №1 كقبا باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى.

وڭالتۋ ورتالىقتارىنا جولدامانى قالاي الادى؟

بالانى وڭالتۋ ورتالىعىنا كەزەككە جازۋ ءۇشىن، ەڭ ءبىرىنشى، تۇرعىلىقتى مەكەنجايىنا قاراستى ەمحانادان تەكسەرۋدەن ءوتۋ قاجەت. كەلەسى كەزەكتە ەمحانا مەڭگەرۋشىسى مەن ۋچاسكەلىك دارىگەر اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. اتا-انانىڭ تاڭداۋى جانە تاڭدالعان ستاتسيوناردا ءتيىستى بەيىن بويىنشا بوس توسەكتەردىڭ بولۋى ەسكەرىلە وتىرىپ، پاتسيەنت بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى «ەمدەۋگە جاتقىزۋ بيۋروسى پورتالىنا» تىركەلەدى.

اتا-انانىڭ قولىنا جوسپارلى ەمدەۋگە جاتقىزۋ كودى كورسەتىلگەن تالون بەرىلەدى. تالون ارقىلى «ەمدەۋگە جاتقىزۋ بيۋروسى پورتالىنان» جوسپارلى ەمدەۋگە جاتقىزۋ كەزەگى مەن ستاتسيوناردا بوس توسەكتىڭ بولۋىن باقىلاۋعا بولادى. دەرەكتەر قۇپيا بولىپ تابىلادى.

پورتالعا ءوتىنىم تىركەلگەننەن كەيىن ەكى كۇننىڭ ىشىندە ستاتسيونار جوسپارلى ەمدەۋگە جاتقىزۋ ۋاقىتىن انىقتايدى جانە جولداما بەرەدى.

ستاتسيونارعا جوسپارلى ەمدەۋگە جاتقىزۋ كەزىندە كەلەسى قۇجاتتاردىڭ بولۋى تالاپ ەتىلەدى:

  • جەكە كۋالىك;
  • دياگنوزى قويىلعان، مەديتسينالىق كورسەتكىشى بار اۋرۋحانانىڭ كوشىرمە قاعازى مەن تالداۋ ناتيجەلەرى;
  • جوسپارلى ەمدەۋگە جاتقىزۋ تالونى;
  • جوسپارلى ەمدەۋگە جىبەرگەن ەمدەۋ مەكەمەسى باسشىسىنىڭ قولى مەن ءمورى بار جولداما.

كورسەتىلگەن قۇجاتتار تولىق بولماعان جاعدايدا ستاتسيونار جوسپارلى ەمدەۋگە جاتقىزۋدان باس تارتۋعا قۇقىلى.

ءمامس جۇيەسىنىڭ ەنگىزىلۋىمەن سال اۋرۋىنا شالدىققان بالالارعا قىزمەت كورسەتۋ الگوريتمى قالاي وزگەرەدى؟

قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جانە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس قازاقستاندا 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) جۇيەسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. جۇيەگە ەنۋ مىندەتتى سانالادى. ءاربىر ازامات مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا بەلگىلەنگەن مولشەردەگى (ساناتىنا بايلانىستى) ساقتاندىرۋ جارناسىن تولەۋى ءتيىس.

№1 كوپسالالى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى ماماندارى ءمامس جۇيەسىنىڭ ەنگىزىلۋىمەن سال اۋرۋىنا شالدىققان بالالارعا قىزمەت كورسەتۋ الگوريتمى وزگەرمەيتىنىن اتاپ ءوتتى. تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى مەن ستاتسيونارلىق كومەك كولەمى ەش وزگەرىسسىز قالادى.

«مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى بويىنشا مەملەكەت تاراپىنان ساقتاندىرىلاتىن 15 ساناتتاعى ازاماتتار بار. سال اۋرۋىنا شالدىققان بالالار وسى 15 كاتەگوريانىڭ قاتارىنا جاتادى، سوندىقتان مەديتسينالىق كومەك تەگىن كورسەتىلەدى. اۋرۋحاناعا قابىلداۋ شارتتارى دا وزگەرىسسىز قالادى. ياعني ناۋقاس تۇرعىلىقتى مەكەنجايىنا قاراستى ەمحانادا قاجەتتى مەديتسينالىق تالداۋلاردى تاپسىرىپ، «ەمدەۋگە جاتقىزۋ بيۋروسى پورتالى» ارقىلى كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىن الادى»، — دەدى №1 كقبا باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى د. قوجەكەنوۆ.

تسەرەبرالدى سال اۋرۋىنا شالدىققان بالالاردىڭ اتا-انالارىنا قانداي كومەك كورسەتىلەدى؟

بالالارى بار وتباسىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ساياساتىنىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. الايدا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلارعا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى.

قر ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، مۇگەدەكتىگى بويىنشا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقىلار تۋرالى زاڭعا سايكەس جانە اسىراۋشىسىنان ايرىلۋ جاعدايىنا بايلانىستى مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى بالالار مۇگەدەكتىگى ءۇشىن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقى الۋعا قۇقىلى. جاردەماقى كولەمى مۇگەدەكتىك توبى مەن سەبەپتەرىنە، سونداي-اق كۇنكورىس مينيمۋمىنىڭ مولشەرىنە بايلانىستى بەلگىلەنەدى. 

ايتا كەتۋ كەرەك، ولاردىڭ مولشەرى 2016 جىلى ەكى رەت ارتتى. سونىمەن، كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 7%-عا وزگەرۋىنە بايلانىستى جىل سايىنعى وسىمگە قوسىمشا رەتىندە، مۇگەدەكتىك بويىنشا بەرىلەتىن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقى مولشەرى 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قوسىمشا 25%-عا ۇلعايتىلدى.

2017 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ اتالعان جاردەماقىلار كولەمى كۇنكورىس مينيمۋمى كولەمىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى 7 پايىزعا ءوستى. 

2018 جىلعى 1 قاڭتاردا مۇگەدەكتەرگە جاردەماقى كولەمى ايتارلىقتاي ءوستى. ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ قۇرىلىمىن قايتا قاراۋ ناتيجەلەرى بويىنشا ونىڭ كولەمى 2017 جىلمەن سالىستىرعاندا 16%-عا دەيىن ءوستى، بۇل، سايكەسىنشە، مۇگەدەكتىك بويىنشا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقى مولشەرىنىڭ ارتۋىنا اكەلدى.

اعىمداعى جىلدىڭ باسىنان بەرى مۇگەدەكتىك بويىنشا بەرىلەتىن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقى مولشەرى تاعى 5%-عا كوبەيتىلدى.

كامەلەتتىك جاسقا تولعانعا دەيىن مۇگەدەك بالانى تاربيەلەپ وتىرعان اتا-انالارعا، قامقورشىلار مەن اسىراپ الۋشىلارعا 2010 جىلدان باستاپ مينيمالدى ەڭبەكاقىنىڭ 1،05 مولشەرىندە مەملەكەتتىك جاردەماقى تولەنەدى. جىل باسىنان بەرى 84،8 مىڭ ادام 30،6 ملرد تەڭگە كولەمىندە وسىنداي جاردەماقى الدى. ونىڭ مولشەرى 2019 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ 41 578 تەڭگەنى قۇرايدى.

2019 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ بالا كەزىنەن ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەكتەردى كۇتۋ بويىنشا جاردەماقى تاعايىندالدى. ونىڭ كولەمى — 41 578 تەڭگە. جاردەماقى تاعايىندالعان ساتتەن باستاپ ونى 4،9 ملرد تەڭگە سوماسىنا 13،6 مىڭ ادام الدى. 

ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالار تەڭ قۇقىققا يە: وڭالتۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان ۇسىنىلاتىن كومەككە، دەربەس وڭالتۋ باعدارلاماسىن ازىرلەپ، ىسكە اسىرۋعا، الەۋمەتتەنۋگە، قاراپايىم ءومىر جاعدايلارىنا الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋگە جانە الەۋمەتتىك ينتەگراتسياعا، الەۋمەتتىك قىزمەت الۋعا; قاراپايىم جانە ارنايى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە تاربيەلەنىپ، ءبىلىم الۋعا، دەنساۋلىعىن قورعاۋعا قۇقىلى. 

مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالا ءۇشىن وڭالتۋ الەۋەتىنە سايكەس دەربەس وڭالتۋ باعدارلاماسى ازىرلەنەدى، وندا اعزانىڭ فۋنكتسيالارىن قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان مەديتسينالىق، الەۋمەتتىك، كاسىپتىك وڭالتۋ شارالارى قامتىلادى.

دەربەس وڭالتۋ باعدارلاماسى نەگىزىندە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار بەكىتىلگەن ءتىزىم مەن تارتىپكە سايكەس پروتەز-ورتوپەديالىق كومەكپەن، تەحنيكالىق كومەك قۇرالدارىمەن، ارنايى قوزعالىس قۇرالدارىمەن، ساناتوري-كۋرورتتىق ەمدەۋمەن قامتىلادى.

قر ەحاقم-دە تەحنيكالىق كومەك قۇرالدارى مەن ارنايى قوزعالۋ قۇرالدارىنىڭ ءتىزىمىن ۇلعايتۋ بويىنشا تۇراقتى نەگىزدە جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانى حابارلاندى. 2018 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا، ونىڭ ىشىندە كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا، برايل قارپىنىڭ دىبىسپەن ىستەيتىن ءوزى ۇيرەتكىشى، برايل جيىلمالى ءالىپبيى، كورۋ قابىلەتى ناشار ادامدارعا ارنالعان ءجىپ كىرگىزگىشتەر، تىگىن ينەلەرى بەرىلەدى.

قر ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىندە اتاپ وتىلگەندەي، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى الەۋمەتتىك دامۋ تۇجىرىمداماسىندا 2025 جىلعا قاراي قازاقستاندا الەۋمەتتىك قولايسىزدىقتى بولدىرماۋعا باعىتتالعان الەۋمەتتىك قىزمەتتەر مەن الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋدىڭ ينتەگراتسيالانعان مودەلى قۇرىلادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

قوبىز بىزگە قاي داۋىردەن جەتكەن؟

رۋحانيات • بۇگىن، 11:09

الماتىدا كىتاپ كورمەسى اشىلدى

رۋحانيات • بۇگىن، 10:56

كۇلكى كەرۋەنى № 23

رۋحانيات • بۇگىن، 09:32

جاڭعىرعان جامبىل ءوڭىرى

ايماقتار • بۇگىن، 06:58

باعا QR كودتار ارقىلى بەرىلەدى

مەديتسينا • بۇگىن، 06:53

رۋحاني راۋىشتەگى تارتۋ

ايماقتار • بۇگىن، 06:52

تۇرار تاعدىرىنىڭ تاعىلىمى مول

رۋحانيات • بۇگىن، 06:32

ورىنبور جانە قازاق زيالىلارى

رۋحانيات • بۇگىن، 06:30

ەل ەرتەڭى – جالىندى جاستار

پرەزيدەنت • بۇگىن، 06:16

ۇقساس جاڭالىقتار