سەمسەر شۋماق
قولىنا قالام ۇستاعاندار جاقسى بىلسە كەرەك. گازەتتىڭ ادەبيەت بولىمىنە ادامدار كوپ كەلەدى. ويتكەنى قالىپتاسقان قالامگەرلەردەن گورى شاتىپ-پۇتىپ, ءتىپتى وزدەرى شيمايلاعان جازۋلارىن وزدەرى اجىراتا الماي قينايتىندار ءجيى ەسىك اشادى.
– ولەڭ جازىپ ەدىم, – دەيدى ءبىرى.
– ەستەلىگىمدى گازەتىڭە جاريالاساڭ, – دەسە ەكىنشىسى, ءۇشىنشىسى بۇيىرا, مىندەتسي سويلەيدى.
ونىڭ دا ءجونى بار. شەتىنەن «جازعىشتار». بارىمەن ءتىل تابىسۋعا تىرىساسىڭ. ايتپەسە, رايكومنان باستاپ, ۇلكەن ۇيگە – تسك-عا دەيىن ۇستىڭنەن قۇلاشتاي-قۇلاشتاي ارىز جازىپ جىبەرەدى. ارينە, «ارپا ىشىندە ءبىر بيدايى» ۇشىراسقان ءتاۋىر ولەڭدەر اراگىدىك گازەت بەتىن كورەدى. وندا دا وڭدەلىپ. وسىنداي «اقىنسىماق» – ادەبيەت ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, سىنشى زەينوللا سەرىكقاليەۆتىڭ باسىن ابدەن قاتىرادى. كەڭەسىنە قۇلاق اسپاي, ەسكەرتپەلەرىن ەلەڭ قىلماي ءوز ايتقانىنان قايتپاي سىڭارەزۋلەنىپ مىجي بەرەدى, مىجي بەرەدى.
– جارايدى, شىراعىم. ولەڭىڭدى باسقا ءبىر گازەتكە باستىرىڭىز, – دەيدى زەينوللو شىدامى تاۋسىلىپ.
– باستىرسام, باستىرام. ءسىز ولەڭدى تۇسىنبەيسىز, سىنشىسىز عوي, – دەيدى داۋكەس قيقار جىگىت «كۇدىگىن» كومەيىنەن اعىتىپ.
وسى كەزدە شىتىناپ جارىلارعا شاق تۇرعان زەكەڭ ماحامبەت باباسىنشا سەمسەر جىرىن توگىپ-توگىپ جىبەرىپتى:
باس سۇيەگىڭدى ساۋدىراتىپ,
كاسكا ەتسەم دەپ ەدىم,
بەت تەرىڭدى سىپىرىپ اپ,
ماسكا ەتسەم دەپ ەدىم,
كەڭىردەگىڭدى سۋىرىپ اپ,
شلانگى ەتسەم دەپ ەدىم,
قۇلاعىڭدى ج ۇلىپ اپ,
لاڭگى ەتسەم دەپ ەدىم!
كوزى شاراسىنان شىققان كوكەزۋ اقىن داۋدى ودان ءارى ورشىتپەي ءۇنسىز قالىپتى. ويى – الەم-تاپىرىق.
«اۋرۋحاناعا جاتا المادىم-اۋ...»
قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا عۇمىردىڭ كومبەسى بۇلاڭداعانىن ءار جۇرەك تۇرلىشە سەزەدى-اي. بىرەۋگە ۇزاق, بىرەۋگە شولاق قاس-قاعىمدىق ءسات. بىرازىمىزعا جاستىق شاق وتپەيتىندەي, قارتتىق كەزەڭ قۋىپ جەتپەيتىندەي كورىنەرى دە ايان. سويتسە دە ۋاقىت, شىركىن, ءوزىنىڭ ۇستەمدىگىن ەرتە مە, كەش پە بايقاتادى.
ۇلكەن مەكەمە بولعاندىقتان «سوتسياليستىك قازاقستاننىڭ» شاڭىراعىندا دا توي-تومالاق كوپ. قىزمەتكە قابىلداۋدان باستاپ, قىزمەتتەن شىعارىپ سالۋعا دەيىن... شىلدەحانادان باستاپ, قۇرمەتتى ەڭبەك دەمالىسىنا دەيىنگى ۇلكەندى-كىشىلى شارالار ەلەۋسىز قالمايدى. ساپار بايجانوۆ تىزگىنىن ۇستاپ وتىرعان كەزدە ىركەس-تىركەس بىرىنەن سوڭ ءبىرى زەينەت جاسىنا تولعان گازەت ارداگەرلەرىن زەينەتكەرلىك دەمالىسقا اسپەتتەپ ۇزاتىپ سالۋ سالتاناتى جىلدان-جىلعا ۇلاسقانى بار. انشەيىندە «الپىسقا امان-ەسەن جەتسەم, ءبىر كۇن دە وتىرمايمىن. ارىزىمدى بەرەم دە – كەتەمىن» دەيتىن اعالارىمىز مەزگىل ساعاتى سوققاندا باسقاشا سايرايتىن بولدى.
«جارتى جىل جۇرە تۇرايىق تا».
«قۇجاتتارىم ءالى دايىن ەمەس».
« ۇلى جەڭىس تويىن وتكىزىپ ءبىر-اق شىعايىن».
«ازىرگە دەنساۋلىعىم جاقسى, قول قۋسىرىپ ۇيدە قالاي وتىرام».
مىنەكي, وسىنداي ۇساق-تۇيەك جوسىقسىز سىلتاۋلار ايدى ايعا جالعايتىن. ال بۇدان گورى ماڭىزدىراق, بۇدان قاجەتتىرەك جاعدايلاردى ەكى-ءۇش جىل ەرتەرەك تاستاي عىپ شەشىپ قوياتىن-دى. ارداگەر مەدالىن الۋ, قۇرمەتتى اتاق الۋ, پاتەرىن كەڭەيتىپ الۋ, ماشينا الۋ... الدى جۇمساق, تەرىسى كەڭ, كەلەشەگىن كۇنىلگەرىدەن ويلايتىن ساپەكەڭ دە بولىمسىز جەرگە پىشاق ۇرا بەرمەيتىن. كوڭىلى تۇسسە – كول. وبالى نەشىك, كەيدە اڭقىلداپ, اقتارىلىپ ك ۇلىپ الادى دا, «جارايدى ءسال شىداي تۇرايىق» دەگەندەي مىنەز تانىتاتىن. وسى ءتارىزدى كەڭ قولتىق جايدى زەينەت جاسىنا جەتكەن ارداگەر جۋرناليست ابدىبەك نۇرماعامبەتوۆ اعاعا دا كورسەتتى. التى اسقارعا القىنباي كەلگەن ابەكەڭنىڭ قاس-قاباعىن باعىپ, كوڭىلىنە قاياۋ ءتۇسىرىپ الماۋدى ويلايدى. ورايلى, وڭتايلى لەزدەمە ۇستىندە:
– ابەكە, دوكۋمەنتتەرىڭىزدى تەزدەتىپ رەتتەڭىز, – دەيدى جىميىپ. – راحاتتانىپ ءبىر دەمالمايسىز با؟ ءوستىپ شارشاپ-شالدىعىپ, تۇنىمەن باسپاحانانىڭ قورعاسىنىن جۇتىپ جۇرەسىز بە؟ ودان دا تورعايىڭىز بەن قوستانايىڭىزدى ەمىن-ەركىن ارالامايسىز با؟ ءسىزدىڭ ورنىڭىزدان, ياعني ءبولىم مەڭگەرۋشىلىگىنەن دامەتىپ جۇرگەن جىگىتتەر بار, جاستار بار.
– قۇجاتتارىم وبكومپروفسويۋزدا جاتىر. ورنىمدى ىنىلەرىمە بەرمەگەندە كىمگە بەرەدى دەيسىڭ. الىپ كەتپەيمىن عوي...
– دۇرىس, ابەكە. الاڭداماڭىز...
ابدىبەك اعا اسا كىرپياز كىسى. پاڭدىعى باسىم. ۇزىن بويلى, ءتىپ-تىك جۇرەدى. اقىرىن, ەرنىن جىبىرلاتىپ, سىبىرلاپ سويلەسەدى. سالەمدەسكەنى دە بولەكشە قىزىق. جۇرت سەكىلدى الاقانىن تولتىرىپ امانداسپايدى. سەلقوس ساۋساقتارىنىڭ ۇشتارىن الاقانىڭا تيگىزىپ قانا سالەمدەسەدى. ۇنەمى وردەن-مەدالدارىن ساۋدىراتىپ تاعىپ الادى. ەرىنبەي-جالىقپاي ءبىر كوستيۋمنەن ەكىنشىسىنە قالاي اۋىستىرىپ تاعادى ەكەن دەپ ويلايمىز.
الدەن كەيىن ابەكەڭ كۇپتى ويىن بىلدىرگەن:
– ساپار, مەن تاعى ەكى-ءۇش اي جۇرە تۇرايىنشى.
– نە بوپ قاپتى ابەكە؟! ونسىز دا جارتى جىلدان اسىپ كەتتى ەمەس پە؟
– ءسوۆميننىڭ شەۆچەنكو كوشەسىندەگى جاڭا اۋرۋحاناسى كۇزگە تامان بىتەدى ەكەن. سوعان ءبىر اي جاتىپ الايىن. پەنسياعا شىعىپ كەتسەم, مۇمكىندىك بولا قويماس.
– وي, ابەكە-اي, ءوزىڭىز قىزىق ەكەنسىز عوي. دەربەس زەينەتكەر رەتىندە, سوعىسقا قاتىسۋشى رەتىندە ءسوۆميننىڭ اۋرۋحاناسىنا ءبىرىنشى كەزەكتە تىركەلەسىز. ءالى-اق تالاي مارتە جاتاسىز دەنساۋلىق بولسا, – دەيدى رياسىز شەك-سىلەسى قاتقان ساپەكەڭ.
كوكەيدەگى كۇدىك بۇلتىن سەيىلتكەن كۇلكى ابەكەڭنىڭ ەڭسەسىن بۇرىنعىدان بەتەر كوتەرە تۇسكەندەي:
– جارايدى. جۇمىستان كەتسەم بارىنەن كەتەتىندەي قينالىپ جۇرگەنىم راس ەدى, – دەپتى.
سەنىمدى وكىلدەر
جۋرناليستەر ءۇشىن ەڭ جاۋاپتى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – كەزەكشىلىك. ارناۋلى تاقتاعا الدىن الا ءىلىپ قويعان سەكرەتارياتتىڭ تىزىمىنەن قاي كۇنى كەزەكشى بولاتىنىڭدى ءبىلىپ, ءتاستۇيىن ءازىر جۇرەسىڭ. ۇيقىڭدى قاندىرىپ, جاقسىلاپ تىنىعىپ الۋدى ويلايسىڭ. كۇندەلىكتى كۇيبەڭ تىرشىلىكتەگى قولبايلاۋ الاڭداتارلىق جايتتاردىڭ كولدەنەڭدەمەۋىنە ءمان بەرەسىڭ. ەڭ اقىرى, بۇل كۇنى قوناققا بارمايتىنىڭدى, يا بولماسا قوناق شاقىرمايتىنىڭدى بۇكىل وتباسىڭ سەزىپ وتىرادى. بالعابەك قىدىربەك ۇلىنىڭ قاتاڭ قاعيداسى: «كەزەكشىلىك – جاۋىنگەرلىك پوست!». وسى كەزەكشىلىكتى وتكىزۋدەگى جىگىتتەردىڭ ارقايسىسىنىڭ ءبىر-بىرىنە ۇقسامايتىن ءوز تاجىريبەسى, ءوز ءستيلى, ءوز پايىمى بار.
ءبىرى گازەتتىڭ العاشقى بەتىنەن باستاپ, سوڭعى بەتكە دەيىن ءۇتىر, نۇكتەسىن قالدىرماي قالت-قۇلت دىرىلدەپ, وزىنە-ءوزى سەنىمسىز ءسۇزىپ وقيدى. ەكىنشىسى ساياسي, رەسمي ماتەريالداردى عانا اسا ءمان بەرە وقىپ, قاتارداعى ۇلكەندى-كىشىلى وزگە دۇنيەلەردى ءاتۇستى جورتا شولىپ شىعادى. ال ەندى بىرەۋلەرى تەك ءبىرىنشى بەتتەگى كەزدەسەتىن رەسمي ادامداردىڭ لاۋازىمدارى مەن قىزمەتتەرىن الدەنەشە مارتە تەكسەرىپ, سالىستىرىپ وقۋدى داستۇرگە اينالدىرعان. ارينە, ولاردىڭ بارلىعى دا نەگىزىنەن كوررەكتورلارعا ارقا سۇيەيدى. بۇل – جاسىرىن ەمەس. ماسەلەن, اقسەلەۋ سەيدىمبەكوۆ كەزەكشى بولعان كۇنى كوررەكتور قىز-كەلىنشەكتەر ءوز بەتتەرىنە ادەتتەگىدەن دە سەرگەك, بۇرىنعىدان دا جيناقى ءارى جاۋاپتى قارايدى.
– كانە, بەتتەرىڭ ءازىر بولسا اكەلىڭدەر. قول قويىپ جىبەرەيىن, اسا مارتەبەلى مەنىڭ سەنىمدى وكىلدەرىم. قاتە جوعىنا كوزدەرىڭ انىق جەتسە بوپتى, مەن نەسىنە شۇقشيىپ وقيمىن, – دەيدى ءار ءىس-ارەكەتى مەن قيمىل-قوزعالىسى وزىنە جاراساتىن سەرى احاڭ ەمەن-جارقىن ماتەريالداردىڭ تاقىرىپتارىن شولىپ.
بۇدان سوڭ سەنىمدى وكىلدەردىڭ وزدەرىنە كورسەتىلگەن قۇرمەت پەن جاۋاپكەرشىلىكتى بارىنشا ابىرويمەن ورىنداۋعا ۇمتىلاتىنى بەلگىلى ەمەس پە؟!
بالىق
ەل بىرلىگى, ءتىل تاعدىرى, جەر جايىنداعى كوكەيكەستى پروبلەمالاردى ۇدايى كوتەرىپ جۇرەتىن «ەگەمەننىڭ» باس رەداكتورى شەرحان مۇرتازا استە قاجىعان ەمەس. الدە كىمدەر سەكىلدى «كوپىرتپە» ءسوزدى ۋاقىتشا ۇپاي تۇگەندەۋدىڭ ەسەبىنە اينالدىرماعانى جانە ايان. قالامگەرلىك كرەدوسى سانايتىن ول اششى دا وتكىر ويلارىن ۇنەمى جازىپ, ۇدايى ايتىپ كەلەدى.
وسىنداي ءبىر جامبىلدىق جەرلەستەرىمەن جۇزدەسۋدە شامىرقانعان جازۋشى جانىن جەگىدەي جەپ جۇرگەن ماسەلەلەردىڭ قاتپار-قاتپارىن قوپارا, ءتىلىپ-ءتىلىپ سويلەگەن. حالىقتىق قالپىمىز بەن ادامگەرشىلىك اسىل قاسيەتتەرىمىزگە كىرەۋكە تۇسىرەر كەساپاتتاردى الداسپان سوزىمەن وتاعان ول يماندىلىق, قاتىگەزدىك, جەمقورلىق جونىندە ايتا كەلىپ, انا ءتىلىمىزدىڭ تاعدىرىنا ويىسقاندا قوردالى ويىن بىلايشا تۇيگەن:
– قايسىبىرىن ايتارسىڭ. الگىندەگى ىندەتتەردىڭ ءبارى بىرتىندەپ جويىلار. جانىمنىڭ ەزىلىپ, جۇرەگىمنىڭ جىلايتىنى – قازاق ءتىلىنىڭ كەلەشەگى. تۋعان تىلىنەن ايىرىلعان حالىق – سۋداعى بالىق. ال ماقاۋ, مەڭىرەۋ بالىق-عۇمىر كىمگە كەرەك!؟ ويلانىڭدار!
شىندىعىندا بۇعان دەيىن كوبىمىزدىڭ باسىمىزعا كەلمەگەن وي. جاپىرلاعان جۇرت ىلكى ءسات سەڭ سوققان بالىقتاي ۇندەمەي قالعان ەدى.
تاپتىرمايتىن سۋرەت
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ تالدىقورعان وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى, جۋرناليست سەيداحمەت مۇحامەتشين بالۋان دەنەلى زور كىسى. سوندىقتان دا ونى جەرلەستەرى ازىلدەپ «پولتارا قازاق» اتاپ كەتكەن. سول «پولتارا قازاق», قاسىندا اقسۋلىق ءفوتوتىلشى احمەت تەگىنباەۆ بار, ءبىر توپ ارىپتەستەرىمەن بىرگە اقسۋ وزەنىنە شومىلىپ جۇرەدى. بايقاۋسىزدا اياعى تايىپ كەتكەن ساكەڭدى ارىندى وزەننىڭ قاتتى اعىسى قاقپاقىلداپ اعىزا جونەلەدى. قورقىنىشتان اۋىر دەنەسىن كوتەرە الماعان ول جانتالاسىپ, جاعاعا ۇمتىلادى. ۇرەيلى داۋسى دا دىرىلدەپ شىعىپ كەتسە كەرەك.
مۇنى كورگەن ءفوتوتىلشى احمەت جۇگىرىپ بارىپ فوتواپپاراتىن الادى دا وزەندى جاعالاپ, شىرتىلداتىپ تۇسىرە باستايدى.
– تاپتىرمايتىن سۋرەت. ناعىز شىنايى كورىنىس, ساكە, ءسال شىداڭىز.
ايتەۋىر, ءداۋ ءبىر قويتاسقا بارىپ اياعىن تىرەگەن سەيداحمەت جان-دارمەن كۇيدە بويىن ارەڭ تىكتەيدى. جانى مۇرنىنىڭ ۇشىنا كەلگەن ول احمەتكە دۇرسە قويا بەرەدى:
– ەي, اڭگۇدىك, سەنىڭ تاپتىرمايتىن سۋرەتىڭ نە؟ ماسقارا بولعاندا تۋرا كوز الدىڭدا سۋعا كەتىپ قالا جازداعان جوقپىن با؟
– شىنىمەن-اق قورىقتىڭىز با؟ مەن ءسىزدى, اقسۋدىڭ كەز كەلگەن تۇسىنان جالداپ وتە شىعادى دەسەم. قاراساڭىزشى تۇرعان جەرىڭىزدى, تىزەڭىزدەن دە كەلمەيدى عوي, – دەيدى احمەت شەك-سىلەسى قاتىپ.
«پولتارا قازاق» سوندا بارىپ وزەننىڭ ناق ورتاسىندا تۇرعانىن بايقايدى. كوڭىلى جايلانعان ساكەڭ بالاشا قارقىلداپ ك ۇلىپ جىبەرەدى.
الىپ اڭقاۋ كەلەدى دەگەن وسى دا.
مەن ۇيگە جەتكەنشە
جۋرناليست ءتاجىباي بيتايدىڭ جانىنان تاباندا ەكى شۋماق ولەڭ شىعارۋ ونەرىنە قوسا, جاتىپاتار بىرقاقپايلارى دا بار. بىردە تاكەڭ جۇمىستان ەرتە كەتىپ بارا جاتسا كەرەك.
مۇنى كورگەن قالامداستارىنىڭ ءبىرى:
– وۋ, تاكە, ءالى ەرتە ەمەس پە, – دەيدى.
سوندا تاكەڭ ساعاتىنا قاراپ:
– نەگە ەرتە, قازىر مىنە بەس بولىپتى. مەن ۇيگە جەتكەندە ساعات تۋرا التىنى شەرتەدى, – دەگەن ەكەن.
جىلاپ وقيتىن ءنومىر
...ءار ءنومىردى ءساتتى ءارى وقىلاتىنداي دارەجەدە شىعارۋ وڭاي ەمەس. كوزىقاراقتى كەز كەلگەن جان وزىنە قاجەتتىسىن تەرىپ الادى. سوندىقتان باستان-اياق ءسۇرىنىپ جاتاتىن ءتاۋىر دۇنيەلەر بولماسا دا, جىلتىراعان, جىلىگى تاتيتىن ەكى-ءۇش ماقالانىڭ ءجۇرۋى شارت. كۇن سايىن ەرتەمەن ەراعاڭنىڭ بولمەسىندە باس قوساتىن نومىرگە تىكەلەي قاتىستى رەداكتورات مۇشەلەرى قورجىندارىندا دايىن تۇرعان ۇلكەندى-كىشىلى ماتەريالداردى ورتاعا ساراپقا سالادى. كۇندەگى ادەت. بىردە بار, بىردە جوق دەگەندەي ماڭدايىنان شەرتىپ ءجۇرىپ ىرىكتەپ الار, ەلەڭ ەتكىزەر ماقالالار ۇدايى تابىلا بەرمەيدى-اۋ. امالسىزدان ءوزىمىزدى-ءوزىمىز الداۋسىراتىپ, كەي كۇندەرى سەگىز بەتتى تۇگەلىمەن سۇرەڭسىز, ءالجۋاز بىردەڭەلەرمەن تولتىرامىز. مۇندايدا مەرەيتويلىق كىل ماداق ماقالالار مەن الدىن الا اقشاسىن تولەپ قويعان جارنامالىق ماتەريالدىڭ تىعىنى اشىلىپ كەتەتىنى جانە بار. سويتسە دە قارماققا الدەنە ىلىككەندەي.
– جاقسى دۇنيەلەر اجەپتاۋىر سەكىلدى عوي, – الدىنداعى جوسپاردىڭ نوبايىنا ۇڭىلە جانار جۇگىرتكەن ەرجۇمان سمايىلدىڭ ءۇنى جارقىن ەستىلگەن. – سىن ماقالا دا, جازۋشى تولعانىسى دا, «ايەل الەمى» دە بار ەكەن.
– ءيا, ەرەكە, مەنىڭ قولىما كەشە كەشكىسىن كەلىپ ءتۇستى... تەمىر قۇسايىننىڭ شەنەۋنىكتەردىڭ قىزمەت ەتيكاسى تۋرالى وتكىر ماقالاسىن بۇگىن سالىپ جىبەرسەك قايتەدى, – دەدى جانبولات.
– مىنا شاعىن عانا «قانىڭ قالاي قايناماس؟!» پەن ءابدىرالى بولەبايدىڭ «جەمقورلىق ءورشىپ تۇر» دەگەن سىنىن دا ءبىرىنشى بەتتەن باستايىق, – دەدى ەركىن قىدىر قولىنداعىسىن كورسەتىپ.
– جارايدى. ۇستاپ وتىرماي سالىپ جىبەرەيىك. – ەراعاڭ شىرايلى ءجۇزىن جۇماگۇل سولتيەۆاعا اۋدارىپ: – وسى جولعى «ايەل الەمىندە» وقىلاتىن نە بار؟
– جامان ەمەس. گۇلزەينەپ تە, ايناش تا, ءدىلدار دا وقىلادى. اۆتورلاردىڭ ماقالاسى دا تاماشا. بىراق... ءبارى دە شەتىنەن اۋىر ءومىردى, قيىن تاعدىردى, كەلەڭسىز كورىنىستەردى تىلگە تيەك ەتەدى. ونىڭ ۇستىنە باسقا بولىمدەردەن ۇسىنىپ جاتقان دۇنيەلەر دە وڭكەي سىن, وتكىر, جىلاڭقى ماقالالار ەكەن, – دەدى جۇماگۇل كۇدىكتەنە.
– جۇمەكە, نەسىنە قينالاسىز. قايتا ەرتەڭگى ءنومىردى وقىرماندارىمىز جىلاپ وتىرىپ وقىماي ما؟ – دەدى ەركىن دەرەۋ تىق ەتكىزىپ.
بۇل پىكىردى وزگەلەرىمىز جاپا-تارماعاي قولداپ كەتتىك.
– مۇمكىندىكتى جىبەرمەيىك. جىلاپ وقيتىن نومىرگە نە جەتسىن, شىركىن!..
– مەيلى.
– بىزگە كەرەگىنىڭ ءوزى وسىنداي ءنومىر ەمەس پە؟!
قاپتاپ كەتكەن ونەگە
كۇندەلىكتى كەشكى بەت قاراۋ كەزىندە الدىندا جاتقان بەتتەردى ءسۇزىپ شولعان ساۋىتبەك سوڭعى بەتكە ۇڭىلگەن بويدا:
– مىنا «ونەگە» دەگەن ايداردى وزگەرتىڭدەر, – دەدى سەكرەتارياتتىڭ جىگىتى ماراتقا قاراپ.
– ساكە, وريگينالىندا سولاي ەكەن.
– دۇرىس قوي, بىراق ەكىنشى بەتتە دە, بەسىنشى بەتتە دە «ونەگە» بوپ ءجۇر عوي. بۇل رۋبريكانى كەلەشەكتە كورىنگەن ماتەريالعا, كورىنگەن سۋرەتتەمەگە سىنالاي بەرمەۋ جاعىن ويلاستىرالىق. جاقسى ءسوزدىڭ سالماعىن جەڭىلدەتىپ الماعان ءجون. جازىپ جاتقان ادامدارىمىزدىڭ ءبارى بىردەي, بىلەتىنىمىز بار, بىلمەيتىنىمىز بار, شەتىنەن ونەگەلى مە, وسى؟ ءا...
راس-اۋ!
«اياق كەسۋ»
باس رەداكتوردىڭ بولمەسى. ەرتەڭگىلىك ماكەت بەكىتۋ كەزى. جانبولات اۋپباەۆ, ەركىن, جۇماگۇل, سامات رەت-رەتىمەن سىزىلعان بەتتەردىڭ نوبايلارىمەن تانىسىپ, ءار ماتەريالعا, ءار ايدارعا ءجىتى ءۇڭىلىپ وتىرعان. تاقىرىپتاردا ءسوز قايتالاۋلار جوق پا؟ كۇتىلەتىن ماتەريالدارعا قالدىرعان ورىندار جەتە مە؟ رەسمي دۇنيەلەردەن نە بەرىلمەك؟ شىعىپ بارا جاتقان ءنومىردىڭ ءجىپ-شۋىن ىقتياتتاپ, تۇگەندەپ دەگەندەي رەداكتورات مۇشەلەرى ءوز ويلارىن ورتاعا سالىپ پىكىرلەسۋدە.
– مەنىڭشە ءبارى دۇرىس سياقتى. ۇمىت قالعان, كۇيىپ تۇرعان ەشتەمە جوق. ءبىرىنشى بەتتىڭ ماكەتى دۇرىستاۋ ەكەن. شامامىز كەلسە وسىنى ساقتاپ, بۇزباۋعا تىرىسايىق. «ايتايىن دەگەنىم...», ء«بىر اۋىز ءسوز», «ماسقارا!» ءتارىزدى ايدارلاردىڭ ءبارى قامتىلعان كورىنەدى. وزگە بەتتەردىڭ دە اجارى مەن مازمۇنى تاۋىرلەۋ...
ماكەتكە كوڭىلى تولعان جانبولات ورنىنان تۇرەگەلىپ, قىزىلدى-جاسىلدى سىزىلعان بەتتەردى قايتا ءبىر قاراپ شىقتى. وسى كەزدە كۇن ۇزاق ۇندەمەي, تىنىش وتىرعان ايداربەك كۇماندى ويىن بىلدىرگەن:
– تەك, مىنا ءبىر جۇماگۇل اپايدىڭ ء«سوز بەن ءىس» دەگەن ماقالاسى سىيماي قالۋى مۇمكىن. سوندىقتان ءبىرىنشى بەتتەن باستاپ, اياعىن سوڭعى بەتكە شىعاردىق.
– دۇرىس جاساعانسىڭ. ءوزى نە تۋرالى ەدى.
– باسپاسوزگە جازىلۋ جايىندا...
– ە-ە... جاراسى جەڭىلدەۋ ەكەن. وندا ايدوش, سەن بىلاي ىستە. جۇماگۇل اپاڭنىڭ اياعى سىيماسا, بەتتىڭ ۇستىندە ەپتەپ قىسقارتىپ كور. بايقايسىڭ عوي, ايتەۋىر, اياعىن شورت كەسىپ تاستاپ جۇرمە. سىلتىپ قالماسىن, – دەدى باس رەداكتور جىمىڭداپ.
– مەيىلدەرىڭ, وزدەرىڭ بىلەسىڭدەر, – دەدى جۇماگۇل دە ءازىل استارىن ءتۇسىنىپ.
جانات ەلشىبەك,
حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى
