100 • 21 قاراشا، 2019

ۇشقىر ويلار ۇشقىندارى

43 رەتكورسەتىلدى

گازەت جاساۋدىڭ، گازەت شىعارۋدىڭ قىزىق-شىجىعى ءاردايىم قات-قابات جۇرسە كەرەك. قالام مەن قاعازدى سەرىك ەتكەن جۋرناليست اعايىنداردىڭ اراسىندا «گازەتتىڭ ءوزى – ءبىر كۇندىك، ال ءسوزى – مىڭ كۇندىك» دەگەن تاماشا ءتامسىل بار. وتە ورىندى. ءجۇز جىلدىق شەجىرەگە اينالعان «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» سارعايعان بەتتەرىن پاراقتاعان سايىن بۇعان كوزىڭ قانىعا تۇسەدى-اۋ. تالاي تاعدىرلاردىڭ، تالاي قالامگەرلەردىڭ قولتاڭبالارى شەرتەر سىر دا كوپ-اق. جانكەشتى جۋرناليستەردىڭ تىرشىلىك-تىنىسىنان حابار بەرەر رەداكتسيانىڭ سىرت وقىرمانعا بەيمالىم ىشكى «كۋحنياسى» وزىنشە ءبىر الەم. ءار جىلدارى، ارقيلى جاعدايلاردا گازەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاباندا سۋىرىپ ايتقان وي ۇشقىندارىن، استارلى ازىلدەرى مەن قۋاقى قالجىڭدارىن وزەك ەتىپ ورگەن الاقانداي اڭگىمەلەر شوعىرىن باسىلىمنىڭ عاسىرلىق تويىنا ارنالعان نومىرىندە جاريالاۋدى ءجون كوردىك.

سەمسەر شۋماق

قولىنا قالام ۇستاعاندار جاقسى بىلسە كەرەك. گازەتتىڭ ادەبيەت بولىمىنە ادامدار كوپ كەلەدى. ويتكەنى قالىپتاسقان قا­لام­گەرلەردەن گورى شاتىپ-پۇتىپ، ءتىپ­تى وزدە­رى شيمايلاعان جازۋلارىن وزدەرى اجىرا­تا الماي قينايتىندار ءجيى ەسىك اشادى.

– ولەڭ جازىپ ەدىم، – دەيدى ءبىرى.

– ەستەلىگىمدى گازەتىڭە جاريالاساڭ، – دەسە ەكىنشىسى، ءۇشىنشىسى بۇيىرا، مىن­دەت­سي سوي­لەي­­دى.

ونىڭ دا ءجونى بار. شەتىنەن «جاز­عىش­تار». بارىمەن ءتىل تابىسۋعا تىرىساسىڭ. ايت­پەسە، رايكومنان باستاپ، ۇلكەن ۇيگە – تسك-عا دەيىن ۇستىڭنەن قۇلاشتاي-قۇلاش­تاي ارىز جازىپ جىبەرەدى. ارينە، «ارپا ىشىن­دە ءبىر بيدايى» ۇشىراسقان ءتاۋىر ولەڭ­­دەر اراگىدىك گازەت بەتىن كورەدى. ون­دا دا وڭدەلىپ. وسىنداي «اقىنسىماق» – ادە­­بيەت ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، سىنشى زەينوللا سەرىكقاليەۆتىڭ باسىن ابدەن قاتىرادى. كەڭەسىنە قۇلاق اسپاي، ەسكەرتپەلەرىن ەلەڭ قىلماي ءوز ايتقا­نى­نان قايتپاي سىڭارەزۋلەنىپ مىجي بەرەدى، مى­جي بەرەدى.

– جارايدى، شىراعىم. ولەڭىڭدى باس­قا ءبىر گازەتكە باستىرىڭىز، – دەيدى زەي­نول­­لو شىدامى تاۋسىلىپ.

– باستىرسام، باستىرام. ءسىز ولەڭدى تۇ­­سىن­­بەيسىز، سىنشىسىز عوي، – دەيدى داۋ­­كەس قيقار جىگىت «كۇدىگىن» كومەيىنەن اعى­­تىپ.

وسى كەزدە شىتىناپ جارىلارعا شاق تۇر­عان زەكەڭ ماحامبەت باباسىنشا سەمسەر جىرىن توگىپ-توگىپ جىبەرىپتى:

باس سۇيەگىڭدى ساۋدىراتىپ،

كاسكا ەتسەم دەپ ەدىم،

بەت تەرىڭدى سىپىرىپ اپ،

ماسكا ەتسەم دەپ ەدىم،

كەڭىردەگىڭدى سۋىرىپ اپ،

شلانگى ەتسەم دەپ ەدىم،

قۇلاعىڭدى ج ۇلىپ اپ،

لاڭگى ەتسەم دەپ ەدىم!

كوزى شاراسىنان شىققان كوكەزۋ اقىن داۋدى ودان ءارى ورشىتپەي ءۇنسىز قالىپتى. ويى – الەم-تاپىرىق.

 «اۋرۋحاناعا جاتا المادىم-اۋ...»

قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا عۇمىر­دىڭ كومبەسى بۇلاڭداعانىن ءار جۇرەك تۇرلىشە سەزەدى-اي. بىرەۋگە ۇزاق، بىرەۋگە شولاق قاس-قاعىمدىق ءسات. بىرازىمىزعا جاس­تىق شاق وتپەيتىندەي، قارتتىق كەزەڭ قۋىپ جەتپەيتىندەي كورىنەرى دە ايان. سويت­سە دە ۋاقىت، شىركىن، ءوزىنىڭ ۇستەم­دى­گىن ەرتە مە، كەش پە بايقاتادى.

ۇلكەن مەكەمە بولعاندىقتان «سو­تسيا­ليس­تىك قازاقستاننىڭ» شاڭىراعىندا دا توي-تومالاق كوپ. قىزمەتكە قابىلداۋدان باس­تاپ، قىزمەتتەن شىعارىپ سالۋعا دەيىن... شىلدەحانادان باستاپ، قۇرمەتتى ەڭبەك دەمالىسىنا دەيىنگى ۇلكەندى-كىشى­لى شارالار ەلەۋسىز قالمايدى. ساپار باي­جانوۆ تىزگىنىن ۇستاپ وتىرعان كەزدە ىركەس-تىركەس بىرىنەن سوڭ ءبىرى زەينەت جاسىنا تولعان گازەت ارداگەرلەرىن زەي­نەت­كەر­لىك دەمالىسقا اسپەتتەپ ۇزاتىپ سالۋ سالتا­ناتى جىلدان-جىلعا ۇلاسقانى بار. انشە­يىندە «الپىسقا امان-ەسەن جەتسەم، ءبىر كۇن دە وتىرمايمىن. ارىزىمدى بەرەم دە – كەتەمىن» دەيتىن اعالارىمىز مەزگىل ساعاتى سوققاندا باسقاشا سايرايتىن بولدى.

«جارتى جىل جۇرە تۇرايىق تا».

«قۇجاتتارىم ءالى دايىن ەمەس».

« ۇلى جەڭىس تويىن وتكىزىپ ءبىر-اق شىعايىن».

«ازىرگە دەنساۋلىعىم جاقسى، قول قۋسىرىپ ۇيدە قالاي وتىرام».

مىنەكي، وسىنداي ۇساق-تۇيەك جوسىق­سىز سىلتاۋلار ايدى ايعا جالعايتىن. ال بۇدان گورى ماڭىزدىراق، بۇدان قاجەت­تىرەك جاعدايلاردى ەكى-ءۇش جىل ەرتە­رەك تاستاي عىپ شەشىپ قوياتىن-دى. اردا­گەر مەدالىن الۋ، قۇرمەتتى اتاق الۋ، پاتەرىن كەڭەيتىپ الۋ، ماشينا الۋ... الدى جۇمساق، تەرىسى كەڭ، كەلەشەگىن كۇنىل­گەرىدەن ويلايتىن ساپەكەڭ دە بولىمسىز جەرگە پىشاق ۇرا بەرمەيتىن. كوڭىلى تۇسسە – كول. وبالى نەشىك، كەيدە اڭقىلداپ، اقتارىلىپ ك ۇلىپ الادى دا، «جارايدى ءسال شىداي تۇرايىق» دەگەندەي مىنەز تانىتاتىن. وسى ءتارىزدى كەڭ قولتىق جايدى زەينەت جاسىنا جەتكەن ارداگەر جۋرناليست ابدىبەك نۇرماعامبەتوۆ اعاعا دا كورسەتتى. التى اسقارعا القىنباي كەلگەن ابەكەڭنىڭ قاس-قاباعىن باعىپ، كوڭىلىنە قاياۋ ءتۇسىرىپ الماۋدى ويلايدى. ورايلى، وڭتايلى لەزدەمە ۇستىندە:

– ابەكە، دوكۋمەنتتەرىڭىزدى تەز­دە­­تىپ رەت­تەڭىز، – دەيدى جىميىپ. – راحات­تا­نىپ ءبىر دەمالمايسىز با؟ ءوستىپ شار­شاپ-شالدىعىپ، تۇنىمەن باس­پا­حانانىڭ قورعاسىنىن جۇتىپ جۇرە­سىز بە؟ ودان دا تورعايىڭىز بەن قوس­تا­نايىڭ­ىزدى ەمىن-ەركىن ارالامايسىز با؟ ءسىزدىڭ ورنىڭىزدان، ياعني ءبولىم مەڭ­گە­رۋشى­لى­گى­نەن دامەتىپ جۇرگەن جىگىتتەر بار، جاس­تار بار.

– قۇجاتتارىم وبكومپروفسويۋزدا جا­تىر. ورنىمدى ىنىلەرىمە بەرمەگەندە كىم­گە بەرەدى دەيسىڭ. الىپ كەتپەيمىن عوي...

– دۇرىس، ابەكە. الاڭداماڭىز...

ابدىبەك اعا اسا كىرپياز كىسى. پاڭدىعى با­سىم. ۇزىن بويلى، ءتىپ-تىك جۇرەدى. اقى­رىن، ەرنىن جىبىر­لاتىپ، سىبىرلاپ سويلەسەدى. سالەمدەس­كەنى دە بولەكشە قى­زىق. جۇرت سەكىلدى الاقانىن تولتىرىپ امان­داسپايدى. سەلقوس ساۋساقتارىنىڭ ۇش­تارىن الاقا­نىڭا تيگىزىپ قانا سالەم­دە­سەدى. ۇنەمى وردەن-مەدالدارىن ساۋ­دى­راتىپ تاعىپ الادى. ەرىنبەي-جالىق­پاي ءبىر كوستيۋمنەن ەكىنشىسىنە قالاي اۋىس­تىرىپ تاعادى ەكەن دەپ ويلايمىز.

الدەن كەيىن ابەكەڭ كۇپتى ويىن بىل­دىر­گەن:

– ساپار، مەن تاعى ەكى-ءۇش اي جۇرە تۇرايىنشى.

– نە بوپ قاپتى ابەكە؟! ونسىز دا جار­تى جىلدان اسىپ كەتتى ەمەس پە؟

– ءسوۆميننىڭ شەۆچەنكو كوشەسىندەگى جا­ڭا اۋرۋحاناسى كۇزگە تامان بىتەدى ەكەن. سوعان ءبىر اي جاتىپ الايىن. پەنسياعا شى­­عىپ كەتسەم، مۇمكىندىك بولا قويماس.

– وي، ابەكە-اي، ءوزىڭىز قىزىق ەكەنسىز عوي. دەربەس زەينەتكەر رەتىندە، سوعىسقا قا­تى­سۋشى رەتىندە ءسوۆميننىڭ اۋرۋحاناسىنا ءبىرىنشى كەزەكتە تىركەلەسىز. ءالى-اق تالاي مارتە جاتاسىز دەنساۋلىق بولسا، – دەيدى رياسىز شەك-سىلەسى قاتقان ساپەكەڭ.

كوكەيدەگى كۇدىك بۇلتىن سەيىلتكەن كۇل­­كى ابەكەڭنىڭ ەڭسەسىن بۇرىنعىدان بە­­تەر كوتەرە تۇسكەندەي:

– جارايدى. جۇمىستان كەتسەم بارى­نەن كەتەتىندەي قينالىپ جۇرگەنىم راس ەدى، – دەپتى.

 سەنىمدى وكىلدەر

جۋرنا­ليستەر ءۇشىن ەڭ جاۋاپتى مىن­دەت­­تەردىڭ ءبىرى – كەزەكشىلىك. ارناۋلى تاق­­تاعا الدىن الا ءىلىپ قويعان سەك­رەتا­رياتتىڭ تىزىمىنەن قاي كۇنى كەزەك­شى بولاتىنىڭدى ءبىلىپ، ءتاستۇيىن ءازىر جۇرەسىڭ. ۇيقىڭدى قاندىرىپ، جاق­سى­لاپ تىنىعىپ الۋدى ويلايسىڭ. كۇندەلىكتى كۇيبەڭ تىرشىلىكتەگى قول­باي­لاۋ الاڭداتارلىق جايتتاردىڭ كولدە­نەڭ­دە­مەۋىنە ءمان بەرەسىڭ. ەڭ اقىرى، بۇل كۇنى قوناققا بارمايتىنىڭدى، يا بول­ماسا قوناق شاقىرمايتىنىڭدى بۇكىل وتباسىڭ سەزىپ وتىرادى. بالعابەك قى­دىربەك ۇلىنىڭ قاتاڭ قاعيداسى: «كەزەك­شىلىك – جاۋىنگەرلىك پوست!». وسى كەزەك­شىلىكتى وتكىزۋدەگى جىگىتتەردىڭ ارقايسى­سىنىڭ ءبىر-بىرىنە ۇقسامايتىن ءوز تاجىريبە­­سى، ءوز ءستيلى، ءوز پايىمى بار.

ءبىرى گازەتتىڭ العاشقى بەتىنەن باس­تاپ، سوڭعى بەتكە دەيىن ءۇتىر، نۇكتەسىن قال­دىرماي قالت-قۇلت دىرىلدەپ، وزىنە-ءوزى سەنىمسىز ءسۇزىپ وقيدى. ەكىنشىسى ساياسي، رەسمي ماتەريالداردى عانا اسا ءمان بەرە وقىپ، قاتارداعى ۇلكەندى-كىشىلى وزگە دۇنيەلەردى ءاتۇستى جورتا شولىپ شىعادى. ال ەندى بىرەۋلەرى تەك ءبىرىنشى بەت­تەگى كەزدەسەتىن رەسمي ادامداردىڭ لاۋا­زىم­دارى مەن قىزمەتتەرىن الدەنەشە مارتە تەكسەرىپ، سالىستىرىپ وقۋدى داستۇر­گە اينالدىرعان. ارينە، ولاردىڭ بارلى­عى دا نەگىزىنەن كوررەكتورلارعا ارقا سۇيەيدى. بۇل – جاسىرىن ەمەس. ماسە­لەن، اقسەلەۋ سەيدىمبەكوۆ كەزەكشى بول­عان كۇنى كوررەكتور قىز-كەلىنشەكتەر ءوز بەت­تە­رىنە ادەتتەگىدەن دە سەرگەك، بۇ­رىن­عى­دان دا جيناقى ءارى جاۋاپتى قارايدى.

– كانە، بەتتەرىڭ ءازىر بولسا اكەلىڭدەر. قول قويىپ جىبەرەيىن، اسا مارتەبەلى مەنىڭ سەنىمدى وكىلدەرىم. قاتە جوعىنا كوز­دەرىڭ انىق جەتسە بوپتى، مەن نەسىنە شۇق­شيىپ وقيمىن، – دەيدى ءار ءىس-ارەكەتى مەن قيمىل-قوزعالىسى وزىنە جاراساتىن سەرى احاڭ ەمەن-جارقىن ماتەريالداردىڭ تاقى­رىپ­تارىن شولىپ.

بۇدان سوڭ سەنىمدى وكىلدەردىڭ وزدەرىنە كور­سەتىلگەن قۇرمەت پەن جاۋاپكەرشىلىكتى با­رىن­شا ابىرويمەن ورىنداۋعا ۇمتى­لا­تى­نى بەلگىلى ەمەس پە؟!

بالىق

ەل بىرلىگى، ءتىل تاعدىرى، جەر جايىن­دا­­عى كوكەيكەستى پروبلەمالاردى ۇدايى كو­تەرىپ جۇرەتىن «ەگەمەننىڭ» باس رەداك­تو­رى شەرحان مۇرتازا استە قاجىعان ەمەس. الدە كىمدەر سەكىلدى «كوپىرتپە» ءسوزدى ۋاقىتشا ۇپاي تۇگەندەۋدىڭ ەسەبىنە اينالدىرماعانى جانە ايان. قالامگەرلىك كرەدوسى سانايتىن ول اششى دا وتكىر ويلارىن ۇنەمى جازىپ، ۇدايى ايتىپ كەلەدى.

وسىنداي ءبىر جامبىلدىق جەر­لەس­تەرىمەن جۇزدەسۋدە شامىرقانعان جازۋ­شى جانىن جەگىدەي جەپ جۇرگەن ماسە­لە­لەر­دىڭ قاتپار-قاتپارىن قوپارا، ءتىلىپ-ءتىلىپ سويلەگەن. حالىقتىق قالپىمىز بەن ادامگەرشىلىك اسىل قاسيەتتەرىمىزگە كىرەۋكە تۇسىرەر كەساپاتتاردى الداسپان سوزىمەن وتاعان ول يماندىلىق، قاتىگەز­دىك، جەمقورلىق جونىندە ايتا كەلىپ، انا ءتىلىمىزدىڭ تاعدىرىنا ويىسقاندا قوردالى ويىن بىلايشا تۇيگەن:

– قايسىبىرىن ايتارسىڭ. الگىندەگى ىندەتتەردىڭ ءبارى بىرتىندەپ جويىلار. جانىمنىڭ ەزىلىپ، جۇرەگىمنىڭ جىلايتىنى – قازاق ءتىلىنىڭ كەلەشەگى. تۋعان تىلى­نەن ايىرىلعان حالىق – سۋداعى بالىق. ال ماقاۋ، مەڭىرەۋ بالىق-عۇمىر كىمگە كە­­رەك!؟ ويلانىڭدار!

شىن­دىعىندا بۇعان دەيىن كوبىمىزدىڭ باسى­مىزعا كەلمەگەن وي. جاپىرلاعان جۇرت ىلكى ءسات سەڭ سوققان بالىقتاي ۇندە­مەي قالعان ەدى.

 تاپتىرمايتىن سۋرەت

«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ تال­دىقور­عان وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى، جۋرنا­ليست سەيداحمەت مۇحامەتشين بالۋان دەنەلى زور كىسى. سوندىقتان دا ونى جەرلەس­تەرى ازىلدەپ «پولتارا قازاق» اتاپ كەتكەن. سول «پولتارا قازاق»، قاسىندا اقسۋ­لىق ءفوتوتىلشى احمەت تەگىنباەۆ بار، ءبىر توپ ارىپتەستەرىمەن بىرگە اقسۋ وزەنى­نە شومىلىپ جۇرەدى. بايقاۋسىزدا اياعى تايىپ كەتكەن ساكەڭدى ارىندى وزەن­نىڭ قاتتى اعىسى قاقپاقىلداپ اعىزا جونە­لەدى. قورقىنىشتان اۋىر دەنەسىن كوتە­رە الماعان ول جانتالاسىپ، جاعاعا ۇمتى­لا­دى. ۇرەيلى داۋسى دا دىرىلدەپ شىعىپ كەتسە كەرەك.

مۇنى كورگەن ءفوتوتىلشى احمەت جۇگى­رىپ بارىپ فوتواپپاراتىن الادى دا وزەن­دى جاعالاپ، شىرتىلداتىپ تۇسىرە باس­تايدى.

– تاپتىرمايتىن سۋرەت. ناعىز شىنا­يى كورىنىس، ساكە، ءسال شىداڭىز.

 ايتەۋىر، ءداۋ ءبىر قويتاسقا بارىپ اياعىن تىرەگەن سەيداحمەت جان-دارمەن كۇيدە بويىن ارەڭ تىكتەيدى. جانى مۇر­نى­نىڭ ۇشىنا كەلگەن ول احمەتكە دۇرسە قويا بەرەدى:

– ەي، اڭگۇدىك، سەنىڭ تاپتىرمايتىن سۋ­رە­تىڭ نە؟ ماسقارا بولعاندا تۋرا كوز الدىڭدا سۋعا كەتىپ قالا جازداعان جوق­پىن با؟

– شىنىمەن-اق قورىقتىڭىز با؟ مەن ءسىزدى، اقسۋدىڭ كەز كەلگەن تۇسىنان جالداپ وتە شىعادى دەسەم. قاراساڭىزشى تۇرعان جەرىڭىزدى، تىزەڭىزدەن دە كەلمەيدى عوي، – دەيدى احمەت شەك-سىلەسى قاتىپ.

«پولتارا قازاق» سوندا بارىپ وزەننىڭ ناق ورتا­سىندا تۇرعانىن بايقايدى. كوڭىلى جايلانعان ساكەڭ بالاشا قارقىل­داپ ك ۇلىپ جىبەرەدى.

الىپ اڭقاۋ كەلەدى دەگەن وسى دا.

 مەن ۇيگە جەتكەنشە

جۋرناليست ءتاجىباي بيتايدىڭ جانىنان تاباندا ەكى شۋماق ولەڭ شىعارۋ ونەرىنە قوسا، جاتىپاتار بىرقاقپايلارى دا بار. بىردە تاكەڭ جۇمىستان ەرتە كەتىپ بارا جاتسا كەرەك.

 مۇنى كورگەن قالامداستارىنىڭ ءبىرى:

– وۋ، تاكە، ءالى ەرتە ەمەس پە، – دەيدى.

 سون­دا تاكەڭ ساعاتىنا قاراپ:

– نەگە ەرتە، قازىر مىنە بەس بولىپتى. مەن ۇي­گە جەتكەندە ساعات تۋرا التىنى شەرتەدى، – دەگەن ەكەن.

 جىلاپ وقيتىن ءنومىر

...ءار ءنومىردى ءساتتى ءارى وقىلاتىنداي دارەجەدە شىعارۋ وڭاي ەمەس. كوزىقاراقتى كەز كەلگەن جان وزىنە قاجەتتىسىن تەرىپ الادى. سوندىقتان باستان-اياق ءسۇرىنىپ جاتاتىن ءتاۋىر دۇنيەلەر بولماسا دا، جىلتىراعان، جىلىگى تاتيتىن ەكى-ءۇش ماقالانىڭ ءجۇرۋى شارت. كۇن سايىن ەرتەمەن ەراعاڭنىڭ بولمەسىندە باس قوساتىن نومىرگە تىكەلەي قاتىستى رەداكتورات مۇشەلەرى قورجىندارىندا دايىن تۇرعان ۇلكەندى-كىشىلى ماتەريالداردى ورتاعا ساراپقا سالادى. كۇندەگى ادەت. بىردە بار، بىردە جوق دەگەندەي ماڭدايىنان شەرتىپ ءجۇرىپ ىرىكتەپ الار، ەلەڭ ەتكىزەر ماقالالار ۇدايى تابىلا بەرمەيدى-اۋ. امالسىزدان ءوزىمىزدى-ءوزىمىز الداۋسىراتىپ، كەي كۇندەرى سەگىز بەتتى تۇگەلىمەن سۇرەڭسىز، ءالجۋاز بىردەڭەلەرمەن تولتىرامىز. مۇندايدا مەرەيتويلىق كىل ماداق ماقالالار مەن الدىن الا اقشاسىن تولەپ قويعان جارنامالىق ما­تەريال­دىڭ تىعىنى اشىلىپ كەتەتىنى جانە بار. سويتسە دە قارماققا الدەنە ىلىك­­كەندەي.

– جاقسى دۇنيەلەر اجەپتاۋىر سەكىلدى عوي، – الدىنداعى جوسپاردىڭ نوبايى­نا ۇڭىلە جانار جۇگىرتكەن ەرجۇمان سما­يىل­­دىڭ ءۇنى جارقىن ەستىلگەن. – سىن ما­قا­لا دا، جازۋشى تولعانىسى دا، «ايەل الەمى» دە بار ەكەن.

– ءيا، ەرەكە، مەنىڭ قولىما كەشە كەشكىسىن كەلىپ ءتۇستى... تەمىر قۇسايىننىڭ شەنەۋ­نىك­تەردىڭ قىزمەت ەتيكاسى تۋرالى وتكىر ماقا­لاسىن بۇگىن سالىپ جىبەرسەك قايتەدى، – دەدى جانبولات.

– مىنا شاعىن عانا «قانىڭ قالاي قاينا­ماس؟!» پەن ءابدىرالى بولەبايدىڭ «جەم­قورلىق ءورشىپ تۇر» دەگەن سىنىن دا ءبىرىنشى بەتتەن باستايىق، – دەدى ەركىن قىدىر قولىنداعىسىن كورسەتىپ.

– جارايدى. ۇستاپ وتىرماي سالىپ جىبەرەيىك. – ەراعاڭ شىرايلى ءجۇزىن جۇماگۇل سولتيەۆاعا اۋدارىپ: – وسى جولعى «ايەل الەمىندە» وقىلاتىن نە بار؟

– جامان ەمەس. گۇلزەينەپ تە، ايناش تا، ءدىلدار دا وقىلادى. اۆتورلاردىڭ ما­قا­لاسى دا تاماشا. بىراق... ءبارى دە شەتىنەن اۋىر ءومىردى، قيىن تاعدىردى، كە­لەڭ­سىز كورىنىستەردى تىلگە تيەك ەتەدى. ونىڭ ۇستىنە باسقا بولىمدەردەن ۇسىنىپ جات­قان دۇنيەلەر دە وڭكەي سىن، وتكىر، جى­لاڭ­قى ماقالالار ەكەن، – دەدى جۇماگۇل كۇدىكتەنە.

– جۇمەكە، نەسىنە قينالاسىز. قايتا ەرتەڭگى ءنومىردى وقىرماندارىمىز جىلاپ وتىرىپ وقىماي ما؟ – دەدى ەركىن دەرەۋ تىق ەتكىزىپ.

بۇل پىكىردى وزگەلەرىمىز جاپا-تار­ما­عاي قولداپ كەتتىك.

– مۇمكىندىكتى جىبەرمەيىك. جىلاپ وقي­تىن نومىرگە نە جەتسىن، شىركىن!..

– مەيلى.

– بىزگە كەرەگىنىڭ ءوزى وسىنداي ءنومىر ەمەس پە؟!

 قاپتاپ كەتكەن ونەگە

كۇندەلىكتى كەشكى بەت قاراۋ كەزىندە الدىن­دا جاتقان بەتتەردى ءسۇزىپ شولعان ساۋىتبەك سوڭعى بەتكە ۇڭىلگەن بويدا:

– مىنا «ونەگە» دەگەن ايداردى وز­گەر­­تىڭدەر، – دەدى سەكرەتارياتتىڭ جىگىتى ما­رات­قا قاراپ.

– ساكە، وريگينالىندا سولاي ەكەن.

– دۇ­رىس قوي، بىراق ەكىنشى بەتتە دە، بەسىنشى بەتتە دە «ونەگە» بوپ ءجۇر عوي. بۇل رۋبريكانى كەلەشەكتە كورىنگەن ماتەريالعا، كورىنگەن سۋرەتتەمەگە سىنالاي بەرمەۋ جاعىن ويلاستىرالىق. جاقسى ءسوزدىڭ سالماعىن جەڭىلدەتىپ الماعان ءجون. جازىپ جاتقان ادامدارىمىزدىڭ ءبارى بىردەي، بىلەتىنىمىز بار، بىلمەيتىنىمىز بار، شەتىنەن ونەگەلى مە، وسى؟ ءا...

راس-اۋ!

«اياق كەسۋ»

 باس رەداكتوردىڭ بولمەسى. ەرتەڭگىلىك ماكەت بەكىتۋ كەزى. جانبولات اۋپباەۆ، ەركىن، جۇماگۇل، سامات رەت-رەتىمەن سى­زىل­­عان بەتتەردىڭ نوبايلارىمەن تا­نى­­سىپ، ءار ماتەريالعا، ءار ايدارعا ءجىتى ءۇڭىلىپ وتىرعان. تاقىرىپتاردا ءسوز قاي­تالاۋ­لار جوق پا؟ كۇتىلەتىن ماتەريال­دارعا قال­دىرعان ورىندار جەتە مە؟ رەس­مي دۇ­نيەلەردەن نە بەرىلمەك؟ شى­عىپ با­را جاتقان ءنومىردىڭ ءجىپ-شۋىن ىق­تيات­تاپ، تۇگەندەپ دەگەندەي رەداكتورات مۇ­­شە­لەرى ءوز ويلارىن ورتاعا سالىپ پى­كىر­­لەسۋدە.

– مەنىڭشە ءبارى دۇرىس سياقتى. ۇمىت قال­عان، كۇيىپ تۇرعان ەشتەمە جوق. ءبىرىنشى بەتتىڭ ماكەتى دۇرىستاۋ ەكەن. شامامىز كەلسە وسىنى ساقتاپ، بۇزباۋعا تىرىسايىق. «اي­تايىن دەگەنىم...»، ء«بىر اۋىز ءسوز»، «ماس­قارا!» ءتارىزدى ايدارلاردىڭ ءبارى قام­تىلعان كورىنەدى. وزگە بەتتەردىڭ دە اجا­رى مەن مازمۇنى تاۋىرلەۋ...

ماكەتكە كوڭىلى تولعان جانبولات ور­نىنان تۇرەگەلىپ، قىزىلدى-جاسىل­دى سىزىلعان بەتتەردى قايتا ءبىر قا­راپ شىق­تى. وسى كەزدە كۇن ۇزاق ۇندە­مەي، تى­نىش وتىرعان ايداربەك كۇماندى ويىن بىلدىرگەن:

– تەك، مىنا ءبىر جۇماگۇل اپايدىڭ ء«سوز بەن ءىس» دەگەن ماقالاسى سىيماي قالۋى مۇمكىن. سوندىقتان ءبىرىنشى بەتتەن باس­تاپ، اياعىن سوڭعى بەتكە شىعاردىق.

– دۇرىس جاساعانسىڭ. ءوزى نە تۋرالى ەدى.

– باسپاسوزگە جازىلۋ جايىندا...

– ە-ە... جاراسى جەڭىلدەۋ ەكەن. وندا ايدوش، سەن بىلاي ىستە. جۇماگۇل اپاڭ­نىڭ اياعى سىيماسا، بەتتىڭ ۇستىندە ەپتەپ قىسقارتىپ كور. بايقايسىڭ عوي، ايتە­ۋىر، اياعىن شورت كەسىپ تاستاپ جۇرمە. سىل­­تىپ قال­ما­سىن، – دەدى باس رەداكتور جى­­مىڭداپ.

– مەيىلدەرىڭ، وزدەرىڭ بىلەسىڭدەر، – دەدى جۇ­ماگۇل دە ءازىل استارىن ءتۇسىنىپ.

 

جانات ەلشىبەك،

حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى

سوڭعى جاڭالىقتار

كۇلكى كەرۋەنى № 21

رۋحانيات • بۇگىن، 10:41

شاعامان باتىر

تاريح • بۇگىن، 07:28

361 ليفت اۋىستىرىلادى

ايماقتار • بۇگىن، 07:18

وڭىردەگى ونەگەلى ءىس

قوعام • بۇگىن، 07:17

ءىرى ەسەپپەن باسىم ءتۇستى

سپورت • بۇگىن، 07:00

«ءتسۋناميدى» سۇلاتىپ سالدى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 06:56

استىڭ ءدامىن كەلتىرگەن

ايماقتار • بۇگىن، 06:53

سايرايدى بۇلبۇل...

رۋحانيات • بۇگىن، 06:51

ءىزى ايقىن، ءىسى مىعىم

قوعام • بۇگىن، 06:49

ۇقساس جاڭالىقتار