رۋحانيات • 19 قاراشا، 2019

يننوۆاتسيا مەن شىعارماشىلىق ۇيلەسىمى

19 رەتكورسەتىلدى

ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنىنە ارنالعان «مەن جاستارعا سەنەمىن!» اتتى رەسپۋبليكالىق جاستار فورۋمى بولىپ ءوتتى. اۋقىمدى شارانى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى، «جاندانۋ الەمى» قورى، «جاس وتان» جاستار قاناتى، قازاقستان جازۋشىلار وداعى، «قازاق راديوسىنىڭ» قولداۋىمەن ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ جانە الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگى ۇيىمداستىرعان.

جىل اياقتالۋعا جاقىن. ال 2019 جىل قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى باستاماسىمەن جاستار جىلى بولىپ جاريالانعانى بەلگىلى. جاستار جىلى – مەملەكەتتىڭ ەلەۋلى ءارى بەلسەندى بولىگى، زياتكەرلىك جانە شىعارماشىلىق الەۋەتتىڭ يەسى – جاس ۇرپاققا مەملەكەتتىڭ زور ءارى ەرەكشە قامقورلىعىنىڭ كورىنىسى. مەملەكەتىمىزدىڭ وركەندەۋى جاستاردىڭ قوعام دامۋىنا قانداي ۇلەس قوساتىندىعىنا بايلانىستى. ءاربىر جاس ازامات وزىنە «مەن ەلىم ءۇشىن نە ىستەي الامىن؟» دەپ ساۋال قويۋى وتە ماڭىزدى. وسى ورايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنىنە ارنالعان «مەن جاستارعا سەنەمىن!» رەسپۋبليكالىق جاستار فورۋمىنىڭ باستى ماقساتى – يننوۆاتسيا مەن شىعارماشىلىقتى ۇشتاستىرۋ ارقىلى ءپاتريوتيزمدى دامىتۋ ەكەندىگىن باسا اتاپ وتكەن ماڭىزدى.

فورۋم اشىلعان كۇنى پرەزيدەنتتىڭ تەلە-راديو كەشەنى دايىنداعان بەلگىلى جۋرناليست ەرلان بەكقوجيننىڭ تۇراقتىلىق پەن ساياسي-ەكونوميكالىق دامۋ جولىندا مەملەكەتتى باسقارۋ تىزگىنىن سەنىممەن تابىستاعان ن.نازارباەۆتىڭ ۇلكەن ساياساتتاعى ءرولى مەن جەڭىستى قادامدارىن بايانداعان دەرەكتى ءفيلمى كورسەتىلدى. قازاقستاندى ورعا جىعاتىن قاقتىعىستارعا جول بەرىلمەدى. ساياسي يننوۆاتسيا جولىمەن بيلىك تىزگىنىن قولىنا العان ەلىمىزدىڭ ەكىنشى پرەزيدەنتى ق.توقاەۆ بولاشاققا باتىل قادام باستى. بۇل جاستاردىڭ كەلەشەككە دەگەن سەنىمىن بەرىك بەكىتتى. فورۋمعا جيىلعان ءار ءوڭىردىڭ جاستارى ءفيلمدى تاماشالاي وتىرىپ، ەل ەرتەڭى الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن تەرەڭ تۇسىنگەندەي بولدى.

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دە وتكەن فورۋمنىڭ ەكىنشى كۇنىنە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ قاتىسىپ، جاستار جىلىندا اتقارىلعان بىرقاتار ىستەردى ناقتىلاي كورسەتىپ، ارالىق ەسەبىن بەردى. «وسى فورۋمعا قىزىعۋشىلىق ءبىلدىرىپ، قاتىسىپ وتىرعان سىزدەرگە قاراپ، سىزدەردىڭ بەلسەندى ارەكەتتەرىڭىز بەن جوبالارىڭىزدى كورىپ ءبىزدىڭ بويىمىزدا دا قوسىمشا كۇش، سەرگەكتىك پايدا بولادى. ءوزىنىڭ تۋعان ەلى، وتانى – قازاقستان ىرگەسىنىڭ قالىپتاسىپ، دامۋى جاستاردان بەلسەندىلىك پەن جىگەر، قايرات پەن تالاپتى كۇتەدى. ال  مەملەكەت پەن ۇكىمەتتىڭ مىندەتى – سول جاستاردىڭ بويىنداعى قابىلەت پەن تالانتتىڭ قاينار كوزىن اشۋعا مۇمكىندىك، جاعداي قالىپتاستىرۋ. ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن قولعا الىنعان «بولاشاق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ دا، نازارباەۆ زيات­كەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ ماقساتى دا قازاق­ستاندىق قابىلەتتى، تالاپتى جاستاردىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي لايىقتى ءبىلىم الۋىن قامتاماسىز ەتۋ، جاڭا تۇرپاتتى قازاقستاننىڭ زاماناۋي كوشتەگى ەسە جىبەرمەيتىن ءبىلىمدى جاستارىنىڭ قاتا­رىن قالىپتاستىرۋ بولاتىن. ەلباسى تاپسىر­ماسىنا سايكەس وسى ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۇكىمەت «جول كارتاسىن» ازىرلەپ، مەملەكەت بيۋدجەتىنەن 300 ملرد-قا جۋىق تەڭگە ءبولىپ وتىر. بۇل از قارجى ەمەس. بۇل قارجى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 0،5 پايىزىن قۇرايدى. سىزدەردىڭ تەك ءبىلىم الىپ قانا قويماي، ءوز بيزنەسىڭىزدى اشىپ، جەكە كاسىبىڭىزبەن اينالىسۋىڭىز ءۇشىن ۇكىمەت بارلىق مۇمكىندىكتى قاراستىرىپ وتىر. ەلىمىزدە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقان «جاس كاسىپكەر»، «جاس مامان»، «باستاۋ» دەگەن جوبالار وسىنىڭ ايعاعى. مەن اتاپ وتكەن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ءبارى دە وسى يگىلىكتى ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قابىلدانعان. ال الداعى 2020 جىل پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇسىنىسىمەن ۆولونتەر جىلى دەپ جاريا­لاندى. قازىر مينيسترلىكتەردىڭ بارلىعى وسى اتاۋلى جىلدىڭ جوباسىن ازىرلەۋمەن اينالىسىپ جاتىر. ال بۇل فورۋم بيىلعى جاستار جىلىندا جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان شارالار مەن جۇمىستىڭ ارالىق ەسەبىن بەرۋ بولىپ تابىلادى. جاستار جىلىندا «قازاقستاننىڭ جاستارى ءۇشىن ناقتى نە ىستەلدى؟» دەگەن سۇراقتىڭ ەسەبى بەرىلەتىن مۇنداي اۋقىمدى شارا الداعى كۇندەرى نۇر-سۇلتان قالاسىندا دا وتپەك جانە جاستار جىلىنىڭ كەلەر جىلعا بەلگىلەنىپ وتىرعان ەرىكتىلەر جىلىمەن ساباقتاستىعى ءسوز بولادى. ويتكەنى ەرىكتىلەر قوزعالىسىنىڭ نەگىزگى بۋىنى دا، وكىلى دە وزدەرىڭىزسىزدەر»، دەدى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى. 

فورۋم باعدارلاماسىنا 2013 جىلدان باستاپ ءداستۇرلى تۇردە «قازاقستاننىڭ يننوۆاتسيالىق دامۋىنا قوسقان مەنىڭ ناقتى ۇلەسىم» اتتى ۇزدىك ستۋدەنتتىك يننوۆاتسيالىق جوبالار بايقاۋى، «مەن ءوز ەلىمنىڭ وركەندەۋى ءۇشىن نە ىستەي الامىن؟» اتتى ۇزدىك ەسسە جازۋ، ۇزدىك پوەتيكالىق شىعارما جانە پاتريوتتىق تاقىرىپتاعى اندەر بايقاۋى كىردى.

رەسپۋبليكانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن قاتىسقان مىڭداعان جاستىڭ اراسىندا جاريالانعان بايقاۋ جوبالارى كوپ بولدى.  جىل سايىن ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنە تۇسكەن جوبالار مەن شىعارماشىلىق جۇمىستار سانىنىڭ ارتۋى –  بايقاۋدىڭ تانىمالدىلىعى مەن قاجەتتىلىگىنىڭ دالەلى. فورۋم ەل كولەمىندە جاستاردىڭ پاتريوتتىق سەزىمىن، ازاماتتىق جاۋاپ­كەر­شىلىگىن جانە زياتكەرلىك-شىعارماشىلىق الەۋەتىن دامىتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى الاڭعا اينالدى.

جاستار جىلى – جاستار باستامالارىن ىنتالاندىرۋعا جانە قولداۋعا جاڭاشا سەرپىن بەردى. فورۋم قورجىنىنا پاراساتتىلىق قاعيداتتارىن ستۋدەنتتىك ورتادا ىلگەرىلەتۋ بويىنشا جوبالار، سونداي-اق جۇمىس ىستەيتىن جاستار وكىلدەرىنىڭ يدەيالارى قوسىلدى.

بيىل ۇيىمداستىرۋ القاسىنا بايقاۋعا قاتىسۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىنداعى 100-دەن استام جوعارى وقۋ ورنىنان 1،5 مىڭنان استام ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. ونىڭ ىشىندە جەكە جوبالار مەن شىعارمالار، سونىمەن قاتار ۇجىمدىق شىعارماشىلىق جۇمىستار دا بار. بەدەلدى ساراپشىلاردان، قوعام قايراتكەرلەرىنەن، مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردان، باق پەن بيزنەس وكىلدەرىنەن، عالىمداردان، مادەنيەت جانە ونەر قايراتكەرلەرىنەن قۇرالعان تاۋەلسىز قازىلار القاسى كەلىپ تۇسكەن جۇمىستار ىشىنەن 620-دان استام ۇزدىك جۇمىستى تاڭداپ الدى.

فورۋمنىڭ ءبىرىنشى كۇنىندە تاقى­رىپ­تىق الاڭداردا كونكۋرستىق جۇمىستار ۇسىنىلىپ، جەڭىسكە باستى ۇمىتكەرلەر انىقتالدى. ىرىكتەۋگە قويىلعان تالاپتار وتە جوعارى بولدى: شەشىمدەردىڭ الۋان­دىعى، شىعارماشىلىق كوزقاراس، تۇجى­رىمدامالىق جانە ەڭ باستىسى، ادامدار مەن جالپى ەل ءۇشىن كۇتىلەتىن ناقتى پايدا. كەلىپ تۇسكەن جوبالىق يدەيالار دەڭگەيىنىڭ جوعارىلىعى مەن ساپاسىن اتاپ وتكەن ءجون. بۇل قازاقستاننىڭ جاڭا بۋىنىنىڭ تالانتىن كورسەتەدى.

فورۋمنىڭ سالتاناتتى ماراپاتتاۋ راسىمىنە ۆيتسە-پرەمەر ب.ساپارباەۆ، سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ا.شپەكباەۆ، ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ا.ايماعامبەتوۆ، اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى د.اباەۆ، الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ە.باباقۇماروۆ، قازۇۋ رەكتورى، اكادەميك ع.مۇتانوۆ، تانىمال قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرلەرى، ستۋدەنتتەر جانە ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە قىزمەت ەتەتىن جاستار قاتىستى.

بايقاۋ جەڭىمپازدارى مەن جۇلدە­گەر­لەرى ديپلومدارمەن جانە باعالى سىيلىق­تارمەن ماراپاتتالدى. ءبىرىنشى ورىن يە­گەرلەرىنە ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دە ءبىر جىل تەگىن وقۋ گرانتى بەرىلدى، ۇمىت­كەر­لەردىڭ شىعارماشىلىق جۇمىس­تارى الداعى ۋاقىتتا ارنايى جيناقتا جارىق كورەدى.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

باعا QR كودتار ارقىلى بەرىلەدى

مەديتسينا • بۇگىن، 06:53

رۋحاني راۋىشتەگى تارتۋ

ايماقتار • بۇگىن، 06:52

تۇرار تاعدىرىنىڭ تاعىلىمى مول

رۋحانيات • بۇگىن، 06:32

ورىنبور جانە قازاق زيالىلارى

رۋحانيات • بۇگىن، 06:30

ەل ەرتەڭى – جالىندى جاستار

پرەزيدەنت • بۇگىن، 06:16

اۋىر اتلەتتەر كاتارعا اتتانادى

اۋىر اتلەتيكا • كەشە

كوپبالالىلارعا كومەك

ايماقتار • كەشە

كۇلكى كەرۋەنى № 22

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار