ايماقتار • 14 قاراشا، 2019

قايتا ورالعان قۇمارشىق

225 رەتكورسەتىلدى

باعزىدا، دەيدى ءبىر اڭىز، قاسقىر جەپ كەتكەن بوتاسىن جوقتاپ بوزداعان ارۋانانىڭ ت ۇلىپقا قاراپ ءيسىنىپ، جەلىنىنەن ساۋلاپ اققان ۋىزى تام­عان جەرگە ءشوپ شىعىپتى. ەل ونى قۇ­مار­شىق دەپ اتاعان.

جۇرتتى قى­ناداي قىرعان جۇت پەن اشارشىلىق ۋاقىتىندا نارىن بويىن جايلاعاندار وسى قاسيەتتى وسىمدىكتىڭ ارقاسىندا امان قالدى. بۇل ەندى اڭىز ەمەس، اقيقات. تىنىشتىق پەن توق­شىلىقتا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ءبىز ءۇشىن ەن دالاداعى ەلەۋسىز ءبىر وسىمدىكتىڭ ءمانى جوقتاي كو­رىنەر. بىراق تاريحتى تۇ­گەندەپ، وتكەن­نەن عيبرات الار ءسات بول­عاندا جادىمىزعا ورالار جايتتار بار. سونىڭ ءبىرى – وسى قۇمارشىق.

اتى ايتىپ تۇرعانداي، قۇم اراسىندا وسەتىن ءشوپتى تالقان قىلىپ تالعاجاۋ ەتكەن ەل زۇلمات جىلدار زوبالاڭىندا قي­ىندىققا دەس بەرمەدى. قۇمارشىقتى ديىرمەنگە تارتىپ، ۇن الادى، نان پى­سىرەدى. كەلىگە ءتۇيىپ، جارماسىنان كو­جە دا­يىندايدى. سۋعا بوكتىرىپ، ەلەكپەن ءسۇزىپ الىپ، قۋىرىلعان داننەن تالقان جا­­سايدى. ءبىر قاسيەتى، قۇمار­شىقتان ازىرلەنگەن تاعامنىڭ ءبارى دە قۇنارلى كەلەدى.

«قۇمارشىقتى ايتقاندا سوناۋ وتىزىنشى جىلداردىڭ ويرانى، اشتىقتىڭ ازابى ەسكە تۇسەدى. تاڭدايعا باسار ءتۇيىر ءدان ىزدەپ تەنتىرەگەن، وزەگى تالىپ، كوزى قا­راۋىتقان ۋاقىتتا قۇمارشىققا اۋىزى جەتكەندەردىڭ تامىرى قايىرا بۇلكىلدەپ سوعىپ كەتكەنى اڭىز ەمەس، شىندىق. قۇمدى ايماقتا تامىر تارت­قاننىڭ ەڭ كيەلىسى – قۇمارشىقتى ۇمىت قالدىرماي، سوڭعى جىلدارى ءبىراز يگى شارالار جاسالۋدا»، – دەيدى جا­زۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى تاڭاتار دارەلوۆ. بۇل سوزىمىزگە نەگىز دە بار. جا­قىندا عانا اتىراۋدىڭ ەڭ كورنەكتى كوشەسىندە تۇرعان حالىق جازۋشىسى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەا­تى فا­ريزا وڭعارسىنوۆا ەسكەرتكىشىنىڭ جانىنان تاعى ءبىر ساۋلەتتىك كومپوزيتسيا ورىن الدى. «قۇمارشىق ءدانى» دەپ اتالعان مۇسىندىك-ساۋلەت كومپوزيتسياسى – ۇلت تاريحىنا قويىلعان ەسكەرتكىش. ونىڭ اۆتورى – بەلگىلى جۋرناليست تۇر­سىن قاليموۆا. بيىكتىگى 4 مەتردەن اساتىن ەسكەرتكىشتى دايىنداۋعا  سۋ­رەت­شىلەر وداعىنىڭ مۇشەلەرى رينات ابەنوۆ، امانجول مۇكەنوۆ، اسىلبەك مۇ­حامەدجانوۆ، رومان تيتۋشيندەر ۇلەس قوسقان.

قۇمارشىققا ارنالعان تاعى ءبىر شارانى پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى سارسەنباي ەڭسەگەنوۆ ۇيىمداستىردى. وبلىس ورتالىعىنداعى «اقجەلكەن» شىعارماشىلىق ورتالىعىنا جينالعان ءوڭىردىڭ زيالى قاۋىمى قاسيەتتى وسىمدىك تۋرالى كەڭىنەن اڭگىمە قوزعاپ، بالالىق شاقتارىنىڭ دامىنەن اۋىز ءتيدى. «2013 جىلى اۋىلعا كەلگەنىمدە قۇمارشىقتىڭ تالقانىن الىپ، ەلورداعا فاريزا وڭ­عار­سىنوۆا اپامىزعا اپارىپ بەرگە­نىمدە، قاتتى قۋانىپ ەدى. «تالاي جەگەن قۇمارشىعىم» دەپ تولقىعانى ەسىمدە. وسى وسىمدىككە ەسكەرتكىش قويۋ تۋرالى ويىم بار ەكەنىن ايتقانىمدا اپاي قۇپتاپ، «ەسكەرتكىش قويساڭ، استىنداعى اق شاعىلدى ۇمىتىپ كەتپە، تەڭىزدىڭ تولقىنىنداي بولىپ تۇرسىن»، دەدى. ول كىسى ومىردەن وتكەننەن كەيىن «اپايدان قالعان امانات» دەگەن ماقالا جازدىم، دەيدى سارسەنباي ەڭسەگەنوۆ. سول ارمان-اماناتتى اياقاستى ەتكىسى كەلمەگەن سەناتور قۇمارشىققا ارنالعان ەسكەرت­كىش دايىندالىپ جاتقانىن، «اتىراۋ-استراحان» تاس جولىنىڭ بويىنا ورناتۋ جوسپارىندا بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«قايتا ورالعان قۇمارشىق» اتتى شارادا قۇرمانعازى، يساتاي، ماحامبەت اۋداندارىنان كەلگەن قاتىسۋشىلار ءتۇرلى ءدام دايىنداۋدان سىنعا ءتۇستى. اسىرەسە يساتاي اۋدانىنداعى ء«ايتىش» قۇمىنان كەلگەن گۇلپارا جۇباەۆا بايقاۋعا ايرىقشا دايىندالىپتى. قۇمارشىق وسەتىن جەردىڭ قۇمىنا دەيىن اكەلگەن ول سايىستىڭ ءبىرىنشى جۇل­دەسىن جەڭىپ الدى. قۇرمانعازى اۋدا­نىنداعى قوشالاق ەلدى مەكەنىنە جولى تۇسكەن جاننىڭ ءماريا اجەگە سالەم بەرمەي وتپەيتىنى كەمدە-كەم. قاشاندا داستارقانى بەرەكەگە تولى اجە قۇمارشىقتان دا ءدامدى تاعامدار ازىرلەيتىنىن كورسەتىپ، ەكىنشى ورىندى يەلەندى. جۇلدەنىڭ ءۇشىنشى تۇعىرىنان ماحام­بەتتىك مۇستاحيما اليەۆا كو­رىندى. باسقا دا قاتىسۋشىلاردىڭ بار­لىعى سىيلىقتارعا يە بولدى.

 

اتىراۋ

 

سوڭعى جاڭالىقتار

التىن وردانىڭ اق تاڭى

رۋحانيات • كەشە

كۇلكى كەرۋەنى № 23

رۋحانيات • كەشە

جاڭعىرعان جامبىل ءوڭىرى

ايماقتار • كەشە

رۋحاني راۋىشتەگى تارتۋ

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار