وسى زاڭ جوباسىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا ايرىقشا نازار اۋدارعان ن.نىعماتۋلين زاڭ جوباسىندا كورسەتىلگەن شاعىن جانە ورتا بيزنەستەن تۇسەتىن كورپورتيۆتىك تابىس سالىعى تۇسىمدەرىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە بەرۋ جايىنا باسا كوڭىل ءبولدى.
«شىن مانىندە, وسى كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە بەرۋ تۋرالى شەشىم وتە ورىندى, وتە قاجەتتى. ەندى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تۇسەتىن بارلىق قارجىنى حالىقتىڭ ەڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىن شەشۋگە جۇمساۋى قاجەت», دەدى ءماجىلىس توراعاسى.
سونداي-اق قاراجات ءتۇستى ەكەن دەپ وڭدى-سولدى باعدارلامالار ويلاپ تاپپاي, قاراجاتتىڭ ءاربىر ازاماتتىڭ يگىلىگىنە ءتيىمدى جۇمسالۋىن قاتاڭ باقىلاۋعا الۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى.
اتالعان ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى رۋسلان دالەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2020 جىلدان باستاپ جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرگە شاعىن جانە ورتا بيزنەستەن تۇسەتىن كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن بەرۋ ۇسىنىلعان.
«رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنەن عانا كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىنىڭ تۇسىمدەرى تۇسەدى. وبلىستىق ماسليحاتتارعا شاعىن جانە ورتا بيزنەستەن تۇسەتىن كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن وبلىستىق جانە اۋداندىق بيۋدجەت اراسىندا ءبولۋ ءنورماتيۆىن بەلگىلەۋ قۇقىعى بەرىلەدى», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرگە كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن بەرۋ وڭىرلەر ەكونوميكالارىنىڭ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىن ىنتالاندىراتىن بولادى جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردىڭ تابىستارىن ۇلعايتپاق.
«زاڭ جوباسى بويىنشا شاعىن جانە ورتا بيزنەستەن تۇسەتىن كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى تولىق كولەمدە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرگە بەرىلەدى. قازىرگى تاڭدا بۇل سالىق ءتۇرى تولىقتاي رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە اۋدارىلۋدا. بۇگىندە كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىنىڭ جالپى كولەمى 1 ترلن 600 ملرد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. وسىنىڭ ىشىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەستەن تۇسەتىن كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى 400 ملرد تەڭگەگە جۋىق. بۇل قارجى ەندى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرگە بەرىلەدى», دەدى مينيستر.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل قادام جەرگىلىكتى ەكونوميكانى دامىتۋعا, ىنتالان-
دىرۋعا ىقپال ەتپەك. «جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەر جىل سايىن 400 ملرد تەڭگەگە ارتادى. بۇل قوماقتى قارجى ەلەۋلى تۇردە اسەر ەتەدى», دەدى ر.دالەنوۆ.
بۇدان بولەك, ۇسىنىلعان زاڭ جوباسى جەر, بيۋدجەت, قىلمىستىق-پروتسەستىك, ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكستەرىنە, «سالىق جانە بيۋدجەتكە تولەنەتىن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر تۋرالى» كودەكسكە جانە 12 زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋدى كوزدەيدى.
«ەلوردا اتاۋىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى 4 كودەكس پەن 7 زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى. زاڭ جوباسىندا كەيبىر كۇش قۇرىلىمدارىن قايتا ۇيىمداستىرۋ بولىگىندە وزگەرىستەر ەنگىزۋ كوزدەلگەن. وسىلايشا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك كۇزەت قىزمەتىنىڭ قايتا ۇيىمداستىرىلۋىنا, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى «سىربار» سىرتقى بارلاۋ قىزمەتىنىڭ قوسىلۋىنا بايلانىستى زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ كوزدەلىپ وتىر», دەدى مينيستر.
پالاتا سپيكەرى ن.نىعماتۋلين اتاپ وتكەندەي, كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىنان تۇسكەن قاراجات ايماق تىنىسىنا سەرپىن بەرىپ قانا قويماي, شاعىن كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا دا جول اشۋعا ءتيىس. تالقىلاۋ سوڭىندا ءماجىلىس توراعاسى بۇگىنگى ايتىلعان بارلىق ۇسىنىس-پىكىرلەر ەكىنشى وقىلىمعا دەيىن جان-جاقتى پىسىقتالۋ كەرەكتىگىن تاپسىردى.
جالپى وتىرىستا «1994 جىلعى 10 جەلتوقسانداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسى ۇكىمەتى اراسىنداعى «بايقوڭىر» كەشەنىن جالعا بەرۋ شارتىنا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ماقۇلداندى.
حاتتاماعا 2017 جىلى قاراشادا چەليابى قالاسىندا ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي فەدەراتسياسى اراسىنداعى وڭىرلىك ىنتىماقتاستىق جونىندەگى فورۋم اياسىندا قول قويىلدى. حاتتامامەن «بايقوڭىر» كەشەنىن جالعا بەرۋ شارتىنىڭ №2 قوسىمشاسىنا وزگەرىس ەنگىزىلدى.
«شارتتىڭ ەكىنشى قوسىمشاسىندا «بايقوڭىر» كەشەنىنىڭ تەحنولوگيالىق جانە تەحنيكالىق نىساندارىنىڭ, تاسىمالداعىش زىمىرانداردان بولىنەتىن بولىكتەر قۇلاعان اۋداندارىنىڭ كوورديناتتارى كورسەتىلگەن. حاتتامامەن وعان جالپى الاڭى 11,6 مىڭ گەكتار ءتورت جەر ۋچاسكەسى جالدان شىعارىلادى. جالپى الاڭى 1 740 گەكتار ەكى ۋچاسكە قارماقشى اۋدانى تورەتام كەنتىن كەڭەيتۋ ءۇشىن, سونداي-اق 9 950 گەكتار ەكى ۋچاسكە «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق ترانزيت ءدالىزىن, «الماتى – ماسكەۋ» تەمىر جولىن سالۋ جانە «بەينەۋ – شىمكەنت» گاز قۇبىرىنىڭ جەلىلىك بولىگى ءۇشىن الىنىپ وتىر», دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ساپارحان وماروۆ.
ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, كورسەتىلگەن جەر تەلىمدەرى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ دامۋى ءۇشىن قاجەت. وسى شارالار ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا جانە ەكونوميكاسىنا وڭ اسەرىن تيگىزەدى.
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جالپى وتىرىسىندا «تاريحي-مادەني مۇرا وبەكتىلەرىن قورعاۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. زاڭ جوباسى تاريحي-مادەني مۇرا نىساندارىن قورعاۋ جانە پايدالانۋ سالاسىنداعى زاڭنامالىق بازانى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ازىرلەندى.
«زاڭ جوباسىنا سايكەس ەندىگى جەردە تاريحي-مۇرا وبەكتىسىنە تاريح جانە مادەنيەت ەسكەرتكىشتەرى مارتەبەسى بۇرىنعىداي سول
وبەكت اشىلا سالىسىمەن بەرىلمەيدى. بۇل مارتەبە ەندى ونىڭ تاريحي ماڭىزدىلىعىن ايقىندايتىن تاريحي-مادەني ساراپتاما جاسالعاننان كەيىن عانا بەرىلەدى. ايتپەسە ءبىر كەزدە اشىلعان مۇرانىڭ تالايى ءالى كۇنگە زەرتتەلمەگەن, قازىلماعان, رەستاۆراتسيالانباعان كۇيىندە جاتىر, ياعني تەك تىزىمدە تۇر. الداعى كەزدە ءۇش جىلدىڭ ىشىندە, كەي جاعدايدا بەس جىلدىڭ ىشىندە ولاردىڭ قۇندىلىعىنىڭ باسى اشىلادى دا, جۇمىس جوسپارلى تۇردە باسىمدىق بويىنشا جۇرگىزىلەدى. كىم كورىنگەن قولىنا كۇرەك الىپ, «قارا ارحەولوگيامەن» اينالىسا بەرمەيتىن بولۋى ءۇشىن الداعى كەزدە ارحەولوگيالىق جانە عىلىمي-رەستاۆراتسيالىق جۇمىستاردى وكىلەتتى ورگاننىڭ جوسپارلاۋى ءارى بەرگەن ليتسەنزياسى بويىنشا جۇرگىزۋ مىندەتتىلىگى دە زاڭداستىرىلعالى وتىر», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ.
سونىمەن قاتار جيىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
«اتاپ ايتقاندا, دەپۋتاتتار تاراپىنان جەكەلەگەن قۇقىقبۇزۋشىلىقتار قىسقارتىلىپ, كودەكستەن الىنىپ تاستالدى. ويتكەنى مۇنداي داۋلار سوتتا ازاماتتىق تالاپ قويۋ تارتىبىمەن ازاماتتاردى اكىمشىلىك جاۋاپتىلىققا تارتپاي شەشىلۋى مۇمكىن. بىرقاتار قۇقىقبۇزۋشىلىقتار بويىنشا ايىپپۇل سانكتسيالارىنىڭ مولشەرى تومەندەتىلدى, سونداي-اق قولدانىستاعى اكىمشىلىك جازالار الدەقايدا جەڭىل جازالارعا اۋىستىرىلدى», دەدى ءماجىلىستىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ مۇشەسى قانات مۋسين.
دەپۋتاتتاردىڭ ۇسىنىسى بويىنشا جول ءجۇرىسى سالاسىنداعى جەكەلەگەن بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن ايىپپۇل سانكتسيالارى ۇلعايتىلدى.
«جۇرگىزۋشى قۇقىعىنان ايىرىلعان ادامعا كولىك قۇرالىن جۇرگىزگەنى ءۇشىن 50 اەك ايىپپۇل سالىنادى. قازىر مۇنداي ايىپپۇل 10 اەك-ءتى قۇراپ وتىر. سونداي-اق وسىنداي ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتى قايتالاپ جاساعانى ءۇشىن ايىپپۇل 20-دان 70 اەك-كە دەيىن ۇلعايتىلدى. بۇل تۇزەتۋ قازاقستاندىقتاردىڭ جولداعى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قابىلدانعان», دەدى ق.مۋسين.
جالپى, وتىرىس سوڭىندا بىرقاتار دەپۋتاتتىق ساۋال جولداندى.
