قازىر دە مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى جانىنداعى مونۋمەنتتى ونەردىڭ جاڭا قۇرىلىستارىن ورناتۋ جونىندەگى كوميسسيانىڭ ءبىر مۇشەسى رەتىندە وسى رەتتەگى جۇمىس اياسىندا ءوز ويىمىزدى ايتىپ, پىكىرىمىزدى ءبىلدىرىپ كەلەمىز. وسى كۇندەرى قازاقتىڭ بەلگىلى تۇلعالارىنا ەسكەرتكىش قويۋدان اتىراۋ, اقتوبە, الماتى, تۇركىستان, جامبىل, ماڭعىستاۋ جانە قىزىلوردا وبلىستارىنىڭ بەلسەندىلىگى انىق بايقالادى.وسى وڭىرلەردەن كوميسسياعا بارىنەن كوپ ۇسىنىس ءتۇسىپ جاتادى. سۇيسىنەرلىك جانە قۇپتارلىق جايت بۇل!
مىنە, وسى ءبىر سۇيسىنەرلىك يگى ءىستىڭ تاساسىندا تۇرعان كەيبىر جايلاردى دا ورتاعا سالساق دەپ وتىرمىز. جاسىراتىنى جوق, قازىرگى ۋاقىتتا قازاققا ەجەلدەن ورتاق بولىپ كەلگەن تۇلعالارعا تەك قانا ءوز تۋعان وڭىرلەرىندە عانا ەسكەرتكىشتەر قويۋ ەتەك الىپ بارادى. وسى ورايدا كوميسسيانىڭ كەزەكتى ءبىر وتىرىسىندا مىنا ءبىر ماسەلەنى ورتاعا سالۋعا ءماجبۇر بولدىق. ءبىز, سولتۇستىكتىڭ قازاعى, بالا كۇنىمىزدە باتىستى ەڭ اۋەلى قۇرمانعازىنىڭ كۇيىمەن, عاريفوللا قۇرمانعاليەۆتىڭ ۇنىمەن تانىپ ءوسىپ ەدىك. قازاققا اباي دا, شوقان دا, اقان سەرى دە, يساتاي مەن ماحامبەت تە, ساكەن, ءىلياس, بەيىمبەت تە, مۇحتار دا, جامبىل دا, قانىش تا, باۋىرجان دا, مانشۇك تە, ءاليا دا, مالىك تە ورتاق تۇلعالار بولاتىن. ال ەندى ەجەلدەن حالقىمىز ءۇشىن ورتاق بولىپ كەلگەن تۇلعالارعا قازىرگى جاعدايدا ەسكەرتكىشتەر تەك قانا تۋعان وڭىرلەرىندە عانا تۇرعىزىلۋىنىڭ جايى ورتاق ەل مۇددەسى تۇرعىسىنان ويلاندىرا تۇسەدى. ارينە ەرلەر مەن تۇلعالارعا قۇرمەت كورسەتۋ ەڭ اۋەلى ولاردىڭ ءوز تۋعان جەرلەرىندە باستالعانى دا ابزال. بۇعان قارسىلىق جوق. دەگەنمەن بۇل ءبىزدىڭ قانىمىزعا سىڭگەن جەرشىلدىك عادەتىنىڭ تۇساۋىنان ءالى دە بوساي الماي كەلە جاتقانىمىزدى كورسەتپەي مە دەگەن ويدىڭ دا مازالاپ جۇرگەندىگى جاسىرىن ەمەس. مىنە, وسى ويىمدى ايتتىم!
قازاقستاننىڭ سولتۇستىك وڭىرلەرىندە ۇلى دالانىڭ جانە قازاقتىڭ ۇلى تۇلعالارىنا قويىلعان ەسكەرتكىشتەر ساۋساقپەن سانارلىق قانا ەكەندىگى انىق جاي. بۇل وسى وڭىرلەردە نيەتتىڭ جوقتىعىنان ەمەس, سول ەسكەرتكىشتەردى قويۋعا قاجەتتى قارجىنىڭ دا قول بايلاپ وتىرعاندىعى بار. قارجى بولسا دا كەي جاعدايدا ق ۇلىقتىڭ جوقتىعى دا بايقالادى. سونىمەن بىرگە ءالى دە «وزگەلەر نە دەر ەكەن, وزگەلەردى رەنجىتىپ المايمىز با؟» دەگەن جالتاقتىق, ءتىپتى الدەبىر جاسقانشاقتىق تا جوق ەمەس. قازاق ەلىنىڭ مۇنايلى ايماقتارىندا نيەتپەن بىرگە, قارجى دا بار ەكەندىگى باسى اشىق ماسەلە.
قازىر وسى ەسكەرتكىش قويۋدى دا ناۋقانشىلدىق پەن باسەكەلەستىككە اينالدىرىپ بارا جاتقانداي احۋال قالىپتاسىپ بارا ما دەپ تە الاڭدايمىز. ءتىپتى سوتسياليستىك ەڭبەك ەرلەرىنە, ەڭبەك ارداگەرلەرىنە, سوعىسقا قاتىسىپ, سول مايداننان امان كەلىپ, تۋعان ەلىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقاندارعا دا, الدەبىر اۋداننىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاعى بارعا دا, پارتيا كوميتەتتەرىنىڭ حاتشىلارى, سوۆحوز ديرەكتورلارى بولعاندارعا دا بيۋست قويۋ ەتەك الا باستادى. اسىرەسە بۇل ورايدا قولىندا بيلىگى مەن قارجىسى بارلار وزدەرىنىڭ اكەلەرى مەن اتالارىنا بيۋست قويۋدى دا جانداندىرا تۇسكەندەي بولىپ وتىر.
كەزىندە, جەر-سۋ اتاۋلارىن قالپىنا كەلتىرۋ كەزىندە تاعى دا سول ىقپالى مەن قارجىسى بارلار ءوز دەگەندەرىن جاساعان دا بولاتىن. بۇل جايلى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە دەر ۋاعىندا «اتامنىڭ اتى – اۋىلعا, كوكەمنىڭ اتى – كوشەگە» اتتى ماقالا جاريالانىپ, بۇل جاعدايدا ءبىر ءتارتىپ ورناعان دا بولعانداي ەدى. ءبىز بۇل ارادا وتكەنگە جانە سول وتكەن كەزەڭنىڭ ادامدارىنا توپىراق شاشۋدان اۋلاقپىز. تەرەڭىنەن ويلار بولساق, كەز كەلگەن اۋىلدا ەڭبەكتىڭ دە, سوعىستىڭ دا ارداگەرلەرى كوپ بولدى عوي! قازاقستاندا قازىرگى ەسەپ بويىنشا ەكى ميلليونعا جۋىق زەينەتكەر بار بولسا, سولاردىڭ ءبارى دە ەڭبەكتىڭ ارداگەرلەرى ەمەس پە؟ قايسىسىنىڭ ەلگە ەڭبەگى سىڭبەپتى؟ سولاردىڭ بارلىعىنا بىردەي ءار اۋىلعا, ءار قالاعا بيۋست قويىپ شىقساق, ەلدى مەكەندەرىمىز مولاعا اينالىپ كەتپەس پە ەكەن؟ جانە دە سول بيۋست سول ارداگەرلەرگە تۇگەل قويىلا ما؟ بىرەۋدىڭ بيۋست قويعىزۋعا جاعدايى بار دا, بىرەۋدە مۇمكىندىك جوق دەگەندەي.
وسى ارادا كىمگە ەسكەرتكىش, كىمگە بيۋست قويۋ ماسەلەسىن ەندىگى ارادا ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە شەشۋ كەرەك جانە مۇنىڭ ناقتىلى ءبىر ەرەجەسى مەن ءتارتىبى بولعانى دا ءجون. كىمگە جانە قاي جەرگە ەسكەرتكىش قويۋ كەرەكتىگىنە دە ۇكىمەت جانىنداعى ارنايى كوميسسيا ۇسىنىسى بولعانى ابزال. بىزدە قازىر ەسكەرتكىش قويۋ ماسەلەسى جەرگىلىكتى جەرلەردىڭ يەلىگىندە قالعان سىڭايلى. ارينە ءار ءوڭىردىڭ باسشىلارى ەڭ اۋەلى ءوزى باسشىلىق ەتىپ وتىرعان ەلدىڭ حالقىنا جاعۋ ءۇشىن دە سول ءوڭىردىڭ قايراتكەرلەرىنە ەسكەرتكىش سوعۋعا مۇددەلى. ماسەلەن, كەڭەس وداعى كەزىندە سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتاعىن ەكى مارتە العاندارعا عانا ءوز تۋعان جەرىنە ءبيۋستىن قويۋ ارنايى قاۋلىمەن شەشىلەتىن ەدى. ءبىز وسىنداي ماسەلەنى قازىر قاۋلىمەن ەمەس, قارجىمەن شەشۋگە كىرىسىپ كەتكەندەيمىز. وسى ورايدا جەكە ءبىر اۋلەتتىڭ, بولماسا جەكە ءبىر رۋدىڭ قورىن قۇرىپ الىپ, سول قورعا تۇسكەن قارجى ەسەبىنەن ءوز رۋلاستارىن تۇگەندەپ, ەسكەرتكىشتەر مەن بيۋستەر قويۋ دەرتى دە جوق ەمەس, بار.
قازىرگى جاعدايدا وسى ەڭ اۋەلى ەسكەرتكىشتەردى تۇگەندەۋ, سولاردىڭ ەسەبىن جۇرگىزۋ قاجەت. مىسالى, ابىلاي حان مەن ابايدىڭ, تاعى دا وزگە تۇلعالاردىڭ قازاقستاندا قانشا ەسكەرتكىشى بار, ولار قاي جەرلەردە ورناتىلعان؟ سونىمەن بىرگە استانامىز نۇر-سۇلتان قالاسىندا, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار ءىرى قالالاردا, وبلىس ورتالىقتارىندا, اۋداندار مەن ەلدى مەكەندەردە ەسكەرتكىشتەر كىمدەرگە قويىلۋ كەرەكتىگىن دە ايقىنداپ العان ابزال بولار ەدى. بىزدىڭشە, نۇر-سۇلتان قالاسىندا ەڭ اۋەلى بىرەۋى اتىلىپ, بىرەۋى ايدالىپ كەتكەن جانە دە قازاق جەرىنەن ءبىر ۋىس توپىراق تا بۇيىرماعان الاش قايراتكەرلەرىنە ەسكەرتكىش قويۋدىڭ رەتى بار عوي دەپ ويلايمىز.
ەسكەرتكىش – ەلدىكتىڭ بەلگىسى. ولاي بولسا, تالعامسىز جانە دە ءبىر ستيلدە سوعىلعان ەسكەرتكىشتەردى كوبەيتە بەرگەنشە, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بۇگىنگى بيىك ابىرويى مەن ەلدىگىنە ساي جانە دە الەمدىك دەڭگەيدەگى مونۋمەنتالدى ونەر تۋىندىسى بولارلىقتاي دۇنيەلەر جاساعان ابزال.
جابال ەرعاليەۆ,
جازۋشى,قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, سەناتورلار كەڭەسىنىڭ مۇشەسى
كوكشەتاۋ
