ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى ەردەن قاجىبەك جۇرگىزگەن كونفەرەنتسياعا تۋىسقان ياكۋتيا ەلىنىڭ عالىمدارى, سونداي-اق ءار وڭىردەن ارنايى قۇتتىقتاۋعا كەلگەن جيىرماعا جۋىق عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ ديرەكتورلارى مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى, بەلگىلى عالىمدار, شاكىرتتەرى قاتىستى.
كونفەرەنتسيا جۇمىسى ەكى باعىتتا ءوربىدى: رەسمي قۇتتىقتاۋلار جانە مەرەيتوي يەسىنىڭ عالىمدىق كەلبەتىن, ۇستازدىق ۇستانىمىن, ادامدىق بولمىسىن ايشىقتايتىن ارنايى باياندامالار قاتار ءورىلىپ وتىردى. ءتىلتانىم عىلىمىندا ەسىمى ەرەكشە اتالاتىن عۇلاما عالىمدى قۇتتىقتاعاندار قاتارى وتە كوپ بولدى. قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ي.تاسماعامبەتوۆتىڭ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى, الماتى قالاسى, اقتوبە, اتىراۋ, ماڭعىستاۋ وبلىستارى اكىمدەرىنىڭ, تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمى باسشىسىنىڭ قۇتتىقتاۋ حاتتارى تابىس ەتىلدى. حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى قازاق لينگۆيستيكاسىندا وزىندىك قولتاڭباسىن قالدىرعان عالىم تۋرالى: «بۇگىن ءتىل ءبىلىمىنىڭ ابىز اناسى رابيعا اپايىمىزدىڭ مەرەيتويىمەن بىرگە تولعاۋى توقسان تەكتى ءتىلىمىزدىڭ دە تويى دەسەك, جاراسار. رابيعا اپاي قازاق ءتىلىنىڭ عانا ەمەس, تۇركولوگيانىڭ دا اناسى. حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ كىتاپحاناسىندا رابيعا سىزدىقتىڭ كىتاپتارى ساقتاۋلى تۇر. كەلگەن قوناقتار رابيعا اپامىزدىڭ ەڭبەكتەرىمەن, كىتاپحاناسىمەن تانىسىپ, سۋسىنداي الادى. تۇركى اكادەمياسىنان رابيعا سىزدىقتىڭ كىتابى جارىق كوردى. رابيعا اپايدى ءتىل عالىمدارىنىڭ عانا اناسى دەسەك, تاعى دا ازدىق ەتەدى, سونىمەن بىرگە, ول كىسى جۋرناليستەر قاۋىمىنىڭ دا اناسى. تەك «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ تىلشىلەرى ەمەس, بۇكىل قازاق باسىلىمدارىنىڭ جۋرناليستەرى ءسوزدىڭ جازىلۋى, تىنىس بەلگىسىنە بايلانىستى كۇماندى وي, تالاستى پىكىر تۋىنداي قالسا, «بۇل ءسوزدى رابيعا سىزدىق قالاي بەرگەن ەكەن؟» دەپ اپايدىڭ انىقتاماسىنا جۇگىنىپ جاتادى», دەدى. سونداي-اق حالىقارالىق اكادەميا باسشىسى ءتىل بىلىمىنە سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن تۇركىتانۋ عىلىمىنىڭ كاسىپقوي مامانى رابيعا سىزدىقتى كەلەسى جىلى اتالىپ وتىلەتىن تونىكوكتىڭ 1300 جىلدىعىنا وراي تۇركى اكادەمياسى ارنايى شىعارعان تومسون مەدالىمەن ماراپاتتادى.
كونفەرەنتسيادا قازاق ءتىل عىلىمىنىڭ كورنەكتى وكىلى رابيعا ساتىعاليقىزىنىڭ قازاق ءتىل بىلىمىنە قوسقان ۇلەسى, زەرتتەۋ باعىتتارى مەن عالىمدىق تۇلعاسى جان-جاقتى ءسوز بولدى. سوعىس اياقتالعان جىلى سوناۋ اقتوبە وبلىسىنان الماتىداعى قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ 3-كۋرسىنا بىردەن قابىلدانىپ, ونى قىزىل ديپلوممەن تامامداعان ر.سىزدىق تابيعي ءتۋابىتتى دارىنى بارىن ەرتە باستان كورسەتىپ, عىلىم جولىنا تۇسكەلى تۋعان ءتىلىنىڭ زەرتتەگەن سايىن اشىلا تۇسەتىن قازىناسىن تۇگەسە الماي, تاعدىرىنا اينالدىرعانىن كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار ءار قىرىنان اڭگىمەلەدى. عىلىمدا, جالپى قازاق رۋحانياتىندا ورەلى بيىگى بار عالىم بۇگىنگى كۇنى قانات جايىپ وتىرعان «رۋحاني جاڭعىرۋ», « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» سەكىلدى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ءتۇپ قازىعىن, نەگىزىن جارتى عاسىر بۇرىن قولعا الىپ, بولاشاق ۇرپاقتى تاربيەلەۋ ىسىندە باتىل باستاما ەتىپ كوتەرە ءبىلدى. سوندىقتان ءتىل عىلىمىنداعى ماڭىزدى جايتتاردىڭ قاي-قايسىسى دا رابيعا سىزدىقتىڭ ەسىمىمەن تىكەلەي بايلانىستى. ءتىل ءبىلىمىنىڭ تەمىرقازىعى ىسپەتتى تۇلعانىڭ ءتىل مۇددەسىنە جۇمساعان قاجىر-قايراتىن اتاماي, اينالىپ ءوتۋ مۇمكىن ەمەس. كوشەلى جيىننىڭ تىزگىنىن ۇستاعان ەردەن زادا ۇلى ولاردىڭ بىرقاتارىن تىزبەكتەي كورسەتتى. تۇركىستانداعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى زات ساقتايتىن قويماعا اينالدىرىلىپ, اتىن اتاۋعا تىيىم سالعان كەزەڭدە ر.سىزدىق ياساۋيتانۋ ءىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاپ بەردى. قادىرعالي ءجالايريدى تانۋ, احمەتتانۋ, جۇبانوۆتانۋ ءىلىمىن قالىپتاستىرىپ بەرگەن دە انا ءتىلىنىڭ ايگىلى ابىز اناسى. بۇدان وزگە دە ىرگەلى تاقىرىپتار توڭىرەگىندە ىزدەنە ءجۇرىپ, كوپتەگەن سونى زەرتتەۋلەرگە ءىز تاستاپ, العىشارت جاساپ بەرگەنىن مەرەيتوي يەسىن قۇتتىقتاۋشىلار اشىپ كورسەتتى. اباي ءتىلىن زەرتتەپ, تۇركىتانۋ مۇرالارىمەن اينالىسىپ, قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن ءبىرتۇتاس عىلىم رەتىندە قاراستىرىپ, ەكى ماڭىزدى سالانىڭ اراسىندا التىن كوپىر مىندەتىن ارقالاعان ەڭبەگى ايىرىقشا.
وتاندىق ءتىل ءبىلىمىنىڭ مايتالمانى رەتىندە قازاق ەلىنىڭ ەرتەڭىنە سالعىرت قاراي المايتىنىن كورسەتىپ, سان مارتە ءتىل ءۇشىن كۇرەسكە ءتۇسىپ, قايراتكەرلىك مىنەزىن تانىتقان عالىمنىڭ اسقاق تا ادال بولمىسىنا توڭىرەگى تۇگەل تاڭىرقاپ تا, ءسۇيسىنىپ تە كەلەدى. عىلىمداعى مارتەبەلى تۇعىرىن دا ول وسى مىنەز-قاسيەتىمەن نىعىزداي ءتۇستى. ءتىل عىلىمى جولىندا تىنىمسىز ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان عالىمنىڭ دايەكتى تۇجىرىمدارمەن تۇيىندەلگەن زەرتتەۋلەرى بىرنەشە بۋىن ۇرپاقتى ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداتىپ. قايتالانباس تۇلعانىڭ بىرەگەي قاسيەتتەرى تۋرالى قاسىندا ءجۇرىپ قاتار قىزمەت ەتكەن اكادەميك ومىرزاق ايتباي ۇلى ءوز بايانداماسىندا كەڭىنەن تولعاي اڭگىمەلەدى. ر.سىزدىقتىڭ شاكىرتى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ورىناي جۇباەۆانىڭ بايانداماسى دا ءبىلىمى مەن بىلىگى, عالىمدىعى مەن ادامدىعى تەڭ تۇسكەن دارا تۇلعانىڭ ەڭبەكتەرىن سارالاۋعا, باعىتتالدى.
كونفەرەنتسيادا ر.سىزدىق تۋرالى دەرەكتى فيلم كورسەتىلىپ, قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلتتىق كونسەرۆاتوريانىڭ وركەسترى ونەر كورسەتىپ, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىنىڭ ستۋدەنتتەرى عالىمنىڭ جاستىق شاعىن بەينەلەگەن شاعىن قويىلىم ۇسىندى.
الماتى
