ءوزى ومىردەن وتسە دە, سوڭىنا وشپەس ءىز, ونەگەلى ءومىر جولىن قالدىرعان تانىمال تۇلعانىڭ ەسىمى حالقىمەن بىرگە جاساي بەرمەك. وسى ورايدا, ونى بىلەتىن جانە قىزمەتتەس بولعان ادام رەتىندە ءوزىم تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ زاڭناما جۇيەسىن جاڭادان قالىپتاستىرۋدا وراسان زور ەڭبەك ەتكەن ازامات تۋرالى ماقالا جازۋعا بەل بۋدىم. ويتكەنى ول «ازامات ەدى ارداقتى!» دەيتىن تۇلعانىڭ ءبىرى بولدى.
العاش رەت مارات وسپانوۆ تۋرالى 1989 جىلى اقتوبە قالاسىنداعى بەيرەسمي ءباسپاسوز قۇرالىنان ەستىدىم. گازەتتەگى جەرگىلىكتى مەديتسينا ينستيتۋتىنىڭ پارتورگى م.ت.وسپانوۆ وبلىستىڭ سول كەزدەگى ءبىرىنشى حاتشىسى يۋري تروفيموۆقا «اشىق حات» جازدى دەگەن مالىمەت ءبىر ءوڭىردى ءدۇر سىلكىندىرگەندەي بولىپ ەدى. ويتكەنى ول حاتتا وبلىس باسشىسى تاراپىنان كسرو حالىق دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن وتكىزۋ بارىسىندا قاتەلىكتەر جىبەرىلگەنى جانە سايلاۋ تۋرالى زاڭداردىڭ ورەسكەل بۇزىلعاندىعى مالىمدەلگەن. سونداي-اق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جاي-كۇيى الاڭداتىپ وتىرعانى جانە دە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ جاعدايى وتە مۇشكىل ەكەنى, تاعى دا باسقا ماردىمسىز اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى اتاپ كورسەتىپ, وبلىس حاتشىسىن وتكىر سىنعا العان.
ول كەزدە مەن اقتوبە پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ تاربيە جونىندەگى پرورەكتورى قىزمەتىندە بولاتىنمىن. ءبىر جاعىنان ماكەڭنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جابدىقتالۋى ناشار ەكەندىگى تۋرالى وي-پىكىرىن قولداپ, ەكىنشى جاعىنان ارىپتەسىمنىڭ الداعى كۇندەرىنە الاڭداپ, «ەندى بۇل ازاماتتىڭ بولاشاعى قالاي بولار ەكەن؟» دەگەن ويعا دا قالعانىم راس. سەبەبى ول كەزدەگى توتاليتارلىق جۇيە وزىنە قارسى وسىنداي باتىل قادام جاساعاندارعا تويتارىس بەرەرى انىق ەدى.
دەگەنمەن, مارات تۇردىبەك ۇلى بۇل ساياسي ايقاستان امان وتۋمەن قاتار قازاق كسر-ءى جوعارعى كەڭەسىنىڭ XII شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا سايلاۋعا ءتۇستى. جانە دە سول دودادا وبلىس اكىمى ورىنباسارلارىنىڭ بىرىمەن سايىسقا ءتۇسىپ, جەڭىپ شىقتى. الايدا, سول شاقىرىلىمنىڭ از ۋاقىت ىشىندە تاراتىلعانى بەلگىلى.
ەندى كەزەكتى سايلاۋ وتكىزۋ ناۋقانى باستالدى. جوعارعى كەڭەستىڭ XIII شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا وبلىس اتىنان بىرنەشە كانديدات ايقىندالدى. سولاردىڭ اراسىندا وڭىرگە تانىمال ازامات, سول كەزدەگى اقتوبە پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى, پروفەسسور مۇحتار ارىن دا بار ەدى. ول مەنىڭ تىكەلەي باسشىم ءارى مەن م.ارىننىڭ سايلاۋالدى ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن توپتىڭ مۇشەسى بولدىم. ول كەزدە سايلاۋ ناۋقانى بالامالى نەگىزدە جانە وتە قىزۋ تارتىستى جاعدايدا وتەتىن. ۇمىتكەرلەر كوپتەگەن مەكەمەلەرگە بارىپ, جەرگىلىكتى سايلاۋشىلارمەن كەزدەسىپ, جوسپارلاعان باعدارلامالارىمەن تانىستىرىپ, وزدەرىنە مىندەتتەمە الىپ, ولاردىڭ قالاي ورىندالاتىندىعى تۋرالى ايتىپ, قارسىلاستارىمەن اشىق تۇردە پىكىرسايىسقا تۇسەتىن. كەزدەسۋلەردىڭ كوپتىگىنە بايلانىستى مۇحتار اعامىز ۇلگەرمەگەن جەرلەرگە بىزدەردى قاتىستىراتىن.
سونداي جينالىستاردىڭ ءبىرى «اقتوبەسەلماش» زاۋىتىندا ءوتتى. سول كەزدەسۋگە مارات تۇردىبەك ۇلىنىڭ ءوزى قاتىستى جانە وسى باسقوسۋدا جۇرگىزۋشى وعان ءبىرىنشى ءسوز بەردى. شەشەن ادام عوي, باستاپقى سوزدەرىنەن-اق وتىرعان جۇرتتىڭ كوڭىلىن وزىنە اۋدارىپ الدى. سول كەزدەگى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق قيىن احۋالىنىڭ سەبەپتەرىن, ورىن العان باسقا دا كەلەڭسىز جاعدايلاردىڭ ناقتى شەشۋ جولدارىن قاجەتتى ەسەپ-قيساپتارىمەن دالەلدەر كەلتىرە وتىرىپ, بايانداپ بەرگەندە جينالعان حالىقتىڭ سەنىمىنەن شىعىپ, زور قوشەمەتىنە بولەنگەندىگىنىڭ كۋاسى بولدىم.
سونداي-اق ۇمىتكەرلەر اراسىندا پىكىر تالاستىرۋ كەزىندەگى قارسىلاستار جاعىنان قويىلعان ساۋالدارعا دا تولىققاندى جاۋاپ بەردى. سايلاۋشىلاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋ بارىسىندا مارات وسپانوۆ تەك قانا ەكونوميكا ەمەس, باسقا سالالار بويىنشا دا ءبىر ىركىلگەن جوق. اتاپ ايتار بولساق, سالىق پەن كەدەن ماسەلەسى جانە ەلىمىزگە شەتەلدىك ينۆەستيتسيانى تارتۋ جونىندەگى ويلارىن ورتاعا سالدى. قانداي ماسەلەنى كوتەرسە دە, دەپۋتاتتىققا ۇمىتكەر رەتىندە تەرەڭ دايىندىعىنىڭ بار ەكەندىگىن ايقىن بايقاتتى. سول سايلاۋدا ماكەڭنىڭ دە, مۇحتار اعانىڭ دا ۇمىتتەرى اقتالىپ, جوعارى كەڭەستىڭ دەپۋتاتتارى بولىپ سايلانىپ, مەرەيلەرى ۇستەم بولدى.
جوعارى كەڭەستىڭ سول شاقىرىلىمىنىڭ دا جۇمىس ىستەۋ مەرزىمى ۇزاققا بارمادى, باس-اياعى ەكى جىلدىڭ توڭىرەگىندە تاراتىلدى. 1995 جىلى 30 تامىزدا ەلىمىزدىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسى قابىلدانىپ, سوعان سايكەس تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قوس پالاتالى پارلامەنتى ومىرگە كەلدى. ەندى ءماجىلىس دەپۋتاتتىعىنا سايلاۋ وتكىزۋ ناۋقانى باستالدى. سول جولى مارات وسپانوۆ ەلىمىزدەگى ءۇش ساياسي پارتيانىڭ اتىنان ءتۇستى. ال ءوزىم پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا جەكە ماندات بويىنشا اقتوبە قالاسىنان ۇمىتكەر بولدىم. داۋىس بەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا ەكەۋمىز دە ەلىمىزدىڭ جوعارى ساناتتى زاڭ شىعارۋ ورگانىنىڭ مۇشەسى بولىپ سايلاندىق.
ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن العاشقى وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىنە الداعى اتقارىلاتىن جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى قويىلدى. اۋەلى پالاتا توراعاسىن سايلاپ الۋ قاجەت بولدى. بۇل لاۋازىمدى ورىنعا سايلاۋ دا بالامالى تۇردە ءوتۋى ءتيىس. سوعان وراي كانديداتۋراسى ۇسىنىلعانداردىڭ قاتارىندا ەلىمىزگە تانىمال ءابىش كەكىلباەۆ, ومىربەك جولداسبەكوۆ, زامانبەك نۇرقادىلوۆ, ورازالى سابدەن سىندى تۇلعالار بولدى. مارات وسپانوۆ تا سول ۇمىتكەرلەردىڭ ىشىندە ەدى. ءماجىلىس دەپۋتاتتارى جاسىرىن داۋىس بەرگەن ءارى وتە تارتىستى جاعدايدا وتكەن سايلاۋدىڭ قورىتىندىسىندا مارات وسپانوۆتىڭ مەرەيى ۇستەم بولىپ, ءماجىلىستىڭ توراعاسى بولىپ سايلاندى. بۇل قازاق ەلى تاريحىنداعى قوس پالاتالى پارلامەنتتىڭ تۇڭعىش شاقىرىلىمىنىڭ ءوز جۇمىسىن باستاعان ءساتى بولاتىن!
وسى لاۋازىمدىق قىزمەتتە ءجۇرىپ, وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى اتقارۋ بارىسىندا ماكەڭ شىنايى ساياساتكەر-دەموكرات ەكەندىگىن كورسەتە ءبىلدى. ءماجىلىستى باسقارۋدى قولىنا العان العاشقى كۇننەن باستاپ-اق ول مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە ءوز ارىپتەستەرىمەن تىعىز جۇمىس ىستەۋدىڭ قاعيدالارىن قالىپتاستىردى جانە ءاردايىم وسى ءتاسىلدى ۇستاندى. ەلىمىزدەگى ساياسي ارەنادا ءارتۇرلى كوزقاراستارى قالىپتاسقان قوعامدىق كۇشتەردىڭ ۋاكىلدەرىمەن جانە سان الۋان ۇستانىمدارى بار ءباسپاسوز قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرىمەن دە ءتىل تابىسا ءبىلدى جانە سولار ارقىلى ەل تۇرعىندارىنا ءماجىلىستىڭ اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىن كەڭىنەن جەتكىزىپ وتىردى. ەڭبەك جولىندا جيناقتاعان مول ساياسي تاجىريبەسىنىڭ ارقاسىندا ول ءماجىلىستىڭ وتىرىستارىندا نەبىر تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ شەشىمدەرىن جانە ولاردىڭ ەڭ ءتيىمدى جولدارىن ايقىنداپ, ەلىمىزگە, ۇلتىمىزعا پايداسى كوبىرەك تيەتىن ومىرشەڭ زاڭداردىڭ قابىلدانۋىنا ايتارلىقتاي ىقپالىن تيگىزدى.
ماكەڭ ءوز ارىپتەستەرىمەن بەيرەسمي كەزدەسۋلەردى جاقسى كورەتىن. سونداي باسقوسۋلاردا ءبىر-بىرىمىزبەن ساياسات تۋرالى جانە زاڭمەن جۇمىس ىستەۋ توڭىرەگىندە پىكىر الىسىپ, اقىل-كەڭەستەرىمىزبەن بولىسەتىنبىز. سول كەزدە مارات تۇردىبەك ۇلىنىڭ بىزدەرگە ايتقان كەيبىر وي-پىكىرلەرى ەسىمدە قالىپتى. «الداعى ۋاقىتتا ءوزىمىزدىڭ قاجىرلى ەڭبەگىمىزبەن ءماجىلىستىڭ بەدەلىن ارتتىرۋعا تىرىسايىق. كونستيتۋتسيادا بەلگىلەنگەن مەرزىمگە دەيىن تولىق جۇمىس جاسايىق. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ پارلامەنتى ساپالى دايىندالىپ قابىلداناتىن زاڭداردىڭ ۇيىتقىسى بولۋى كەرەك. كاسىبي دەڭگەيىمىزدى كوتەرۋ ماقساتىندا جانە ءوزىمىز دە زاڭ جوباسىن جازا بىلەتىندىگىمىزدى سىناۋشىلارعا دالەلدەۋ ءۇشىن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قابىرعاسىندا دايىندالاتىن زاڭ جوبالارىنىڭ سانى مەن ساپاسىن كوتەرگەنىمىز ابزال. ءبىزدىڭ قوعام ءۇشىن اسا قاجەتتى زاڭداردىڭ ازىرلەنۋىنە باستاماشىلىق جاسايىق!» دەپ ماكەڭ ءوز ارىپتەستەرىن جاڭا زاڭ جوباسىن دايىنداۋ ىسىنە تارتا ءبىلدى.
وسىنداي ۇستانىمنىڭ ناتيجەسىندە تەك العاشقى ەكى سەسسيانىڭ بارىسىندا-اق 20-دان استام زاڭ جوباسى دايىندالدى جانە ولاردى پارلامەنت قابىلدادى. سونىڭ ىشىندە «شاعىن كاسىپكەرلىككە مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتۋ», «تۇتىنۋشىلاردىڭ ەڭبەگىن قورعاۋ», «كوشى-قون تۋرالى» جانە تاعى باسقا وسى ءتارىزدى زاڭدار سول كەزدەگى دەپۋتاتتاردىڭ قاجىرلى ەڭبەكتەرىنىڭ ارقاسىندا جارىق كوردى. رەتى كەلگەن سوڭ ايتا كەتكەن ءجون شىعار, ءوزىم دە ءماجىلىستىڭ جۇمىس مەرزىمىنىڭ اياقتالۋ قارساڭىندا «سپورت جانە دەنە تاربيەسى تۋرالى» تۇڭعىش رەت زاڭ جوباسىن جازىپ, كەيىن ونى ءماجىلىس پەن سەناتتىڭ وتىرىستارىندا قورعاپ شىعىپ ەدىم. بۇگىندە اتالعان زاڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى بولعانىمدى قاناعاتتانعان سەزىممەن ەسكە الامىن.
ءماجىلىس رەگلامەنتىنە سايكەس ءار دەپۋتاتقا توقسان سايىن ءوزى سايلانعان ايماعىنا بارىپ, ىسكە اسىرعان جانە الداعى اتقاراتىن جۇمىستارى تۋرالى سايلاۋشىلاردىڭ الدىندا ەسەپ بەرۋ مىندەتى جۇكتەلگەن. سونداي ساپارلاردىڭ بىرىندە مۇعالجار اۋدانىنان سايلانعان, قازىرگى كەزدە مارقۇم بولعان ارىپتەس اعام اتلاش جۇماعاليەۆ ەكەۋىمىز اقتوبە قالاسىنداعى جاتاقحانانىڭ بىرىنە بارىپ, جاس تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ وتكىزدىك. سول جيىننان شىعا بەرگەنىمىزدە جايسىز كورىنىسكە كۋا بولدىق. ەسىك الدىندا ەرلى-زايىپتى ادامدار وت جاعىپ, ەكى كىرپىشتىڭ ۇستىنە شاينەك قويىپ, سۋ قايناتىپ جاتىر ەكەن. نەگە بۇلاي ىستەپ جاتقاندارىن سۇراعانىمىزدا, ولار: «ەلەكتر قۋاتى بولماعاندىقتان, شاي مەن تاماعىمىزدى وتقا دايىنداپ جاتىرمىز», – دەپ جاۋاپ بەردى. ودان كەيىن: «سىزدەردىڭ كەلۋلەرىڭىزگە بايلانىستى وتىرىس زالىنا ۋاقىتشا شام بەردى, قازىر ءسوندىرىپ تاستايدى. وسىنداي جاعدايدا تۇرىپ جاتقانىمىزعا ءۇش ايدىڭ ءجۇزى بولدى», – دەدى. بۇل سول كەزدەگى ەلدىڭ اۋىر جاعدايىنىڭ ءبىر كورىنىسى ەدى. ولاردىڭ جاۋابى جانىمىزدى كۇيزەلتتى. ەرتەڭىنە وبلىستىق اكىمدىككە بارىپ, ەلەكتر قۋاتىنا جاۋاپتى باسشىلارمەن سويلەسۋ بارىسىندا اقتوبە قالاسىنا قاجەتتى 270 مەگاۆاتت ەلەكتر قۋاتىنىڭ ورنىنا 70 مەگاۆاتت قانا پايدالانىپ وتىرعاندارى بەلگىلى بولدى.
ءىسساپاردان الماتىعا كەلگەن بويدا, اتلاش اعامەن بىرگە مارات وسپانوۆتىڭ كابينەتىنە كىرىپ, كورگەن كەلەڭسىز جاعدايدى بايانداپ, جاقىن ارادا كومەكتەسپەيتىن بولساق, اقتوبە وبلىسىنىڭ جاعدايى وتە ناشارلاپ كەتەتىندىگىن العا تارتىپ, وسى ماسەلەنىڭ شەشۋ جولىن قاراستىردىق. سول باسقوسۋدا دەرەۋ قابىلدانعان شەشىم نەگىزىندە پرەمەر-ءمينيستردىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال دايىندالدى. ءماجىلىس وتىرىسىنا سول كەزدەگى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ۆ.حراپۋنوۆ شاقىرىلىپ, ءبىز كوتەرگەن ماسەلە بويىنشا اقپاراتى تىڭدالدى. ءمينيستردىڭ ايتقان ۋاجىنە, اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىنا دەپۋتاتتار تاراپىنان وتە تومەن باعا بەرىلدى. ماكەڭ توراعالىق ەتكەن سول وتىرىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اقتوبە بيۋدجەتىنە 150 ملن تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, كەيىن وعان ارقايسىسى 50 مەگاۆاتتىق قۋاتى بار 2 گازوتۋربينالىق رەاكتور ساتىپ الىندى. ولار اقتوبە قالالىق جىلۋ ورتالىعىنا ورناتىلىپ, بىردەن ىسكە قوسىلدى. قازىردىڭ وزىندە سول قۇرىلعىلار ەلەكتر قۋاتىن بەلگىلى كولەمدە ءوندىرىپ كەلەدى جانە قالانىڭ ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا قىزمەت ەتۋدە. ايتايىن دەگەنىم, اتالعان ماسەلەنىڭ تەز ارادا شەشىلۋىنە ءماجىلىس توراعاسىنىڭ دەر كەزىندە ۇتىمدى شەشىم قابىلداۋى جانە دە كەرەكتى قاراجاتتى قاي جەردەن ۇنەمدەپ الۋ كەرەكتىگىن ءبىلۋى ۇلكەن ءرول اتقاردى. وسىلايشا قينالعان شاقتا ءوز ەلىنە دەگەن قامقورلىعىن كورسەتە بىلەتىن ازامات ەكەندىگىن تاعى ءبىر رەت بايقاتتى. بۇل ءبىر عانا مىسال.
مارات وسپانوۆ قازاقستاننىڭ ىشكى ماسەلەسىمەن عانا شەكتەلىپ قالعان جوق. ول ەلدىڭ سىرتقى ساياساتىنا دا ۇلكەن ءمان بەردى. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بەدەلى جوعارى بولدى. سونداي ءساتتىڭ كۋاگەرى بولعان ەدىم. ادەتتە, ماجىلىستە رەسمي دەلەگاتسيالار جاساقتالىپ, شەتەلدەرگە شىعىپ تۇرادى. دەپۋتاتتار پارلامەنتارالىق بايلانىستاردى نىعايتۋ ماقساتىندا المانياعا باردى. سول دەلەگاتسيا قۇرامىندا ءوزىم دە بولعان ەدىم. ءىسساپار كەستەسى بويىنشا توراعامىز م.وسپانوۆتىڭ بەرلين قالاسىنداعى گۋمبولدت اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە «قازىرگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكونوميكالىق جاعدايى تۋرالى» دەگەن تاقىرىپتا لەكتسياسى جوسپارلانىپتى.
ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇل شاراعا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ شامامەن 50 شاقتى ۇستازى مەن ستۋدەنتى شاقىرىلعان ەكەن. الايدا, ويلاماعان جەردەن نەمىس استاناسىنداعى باسقا وقۋ ورىندارىنىڭ ۇستازدارى مەن ستۋدەنتتەرى دە قاتىسۋعا نيەت ءبىلدىرىپتى. سول لەكتسياعا 150-دەن استام تىڭداۋشى كەلىپ, ءبىزدىڭ ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋ جولىنا قىزىعۋشىلىق تانىتتى. ماكەڭ لەكتسياسىن اياقتاعاندا, قول سوعىپ قوشەمەت كورسەتتى جانە سۇراقتار قويعىسى كەلەتىندەرىن جەتكىزدى. سونداي ءساتتىڭ بىرىندە جەرگىلىكتى نەمىس ەلىنىڭ پروفەسسورى: «لەكتور مىرزا, ءبىزدىڭ بايقاۋىمىزشا, ءسىزدىڭ ەكونوميكا سالاسىندا جيناقتاعان ۇلكەن تاجىريبەڭىز بار ەكەن, سوعان سۇيەنە وتىرىپ ايتىڭىزشى, قاي ەل بولماسىن, از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ەكونوميكالىق دەڭگەيىن انىقتاۋدىڭ كريتەريلەرى بار ما؟ بار بولسا, سولار تۋرالى ايتىپ بەرىڭىزشى؟», – دەدى. ماكەڭ بۇل سۇراققا: «ونداي كريتەريلەردىڭ بىرنەشەۋى بار, سولاردىڭ ءبىرى مىناداي: «ەگەر ەلىڭىزدىڭ اۋىل تۇرعىندارى قالاعا كوشىپ جاتسا, وندا سول ەلدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ تومەندىگىن بايقاتادى, ال ەگەر قالا تۇرعىندارى قالادان اۋىلعا قوشكەن جاعدايدا, ەكونوميكانىڭ ءوسىپ كەلە جاتقاندىعىن بىلدىرەدى», دەپ جاۋاپ بەردى. وسى جانە باسقا دا تولىمدى جاۋاپتارىنا تىڭداۋشىلاردىڭ بارلىعى دۋ قول شاپالاقتاپ, ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.
ايتا كەتۋ كەرەك, بىرنەشە جىل بويى دايىنداپ كەلىپ, 1997 جىلى ءساتتى قورعاعان دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىنىڭ ءوزى «سالىق رەفورماسى جانە سالىقتىق قارىم-قاتىناستاردىڭ بىرىزدەندىرىلۋى» دەگەن تاقىرىپتى جان-جاقتى زەرتتەپ قامتىعان بولاتىن.
مەملەكەتىمىز دە, حالقىمىز دا مارات وسپانوۆتىڭ قازاقستان پارلامەنتاريزمىن قالىپتاستىرۋعا جانە ونى دامىتۋعا سىڭىرگەن ەڭبەگىن جوعارى باعالايدى. ەل ىشىندە بولىپ جاتقان قوعامدىق-ساياسي ىستەرگە بەلسەندى ارالاسىپ, ۇنەمى ءوزىنىڭ كوزقاراسىن اشىق ءبىلدىرىپ وتىردى. ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ ناتيجەلى جۇزەگە اسۋىنا اتسالىستى.
ول ەلىمىز نارىق ەكونوميكاسىنا كوشكەن تۇستا قارجى, بيۋدجەت, سالىق سالاسىنداعى زاڭداردىڭ قابىلدانۋىنا مول ۇلەس قوستى. 1999 جىلى «تۇراقتانۋدان وسىمگە قاراي» اتتى قارجى داعدارىسىنىڭ الدىن الۋعا قاتىستى باعدارلاماسىن جاريالادى. كەيىن ول ۇكىمەتتىڭ تاياۋ جىلدارعا ارنالعان ەكونوميكالىق باعدارلاماسىنا نەگىز ەتىپ الىنعانى بەلگىلى. ول 100-دەن استام عىلىمي ماقالا مەن مونوگرافيانىڭ اۆتورى. ەكونوميكا عىلىمى سالاسىن زەرتتەۋگە ارنالعان ونعا جۋىق كىتابى جارىق كورگەن.
مارات وسپانوۆ جارق ەتكەن جاسىنداي قىسقا عۇمىرىندا ەلىمىزگە سىڭىرگەن وسىنداي كەلەلى ىسىمەن سوڭىنا ونەگەلى ءومىر جولىن قالدىردى. قازاقستاننىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان ەكونوميكالىق تاقىرىپتا جازعان عىلىمي ەڭبەكتەرى مول مۇرا رەتىندە ساقتالاتىنى ءسوزسىز. ماكەڭنىڭ كوزى تىرىسىندە ەلىنە تيگىزگەن ۇلاعاتتى ءارى پايدالى ەڭبەكتەرىنىڭ ارقاسىندا ءوزى قىزمەت جاساپ, ساياسات جولىنا العاشقى قادام باسقان اقتوبە مەديتسينا ينستيتۋتىنا جانە قالا ورتالىعىنداعى كوشەنىڭ بىرىنە ەسىمى بەرىلدى, تۇرعان ءۇيىنىڭ قابىرعاسىنا ەسكەرتكىش تاقتاسى ورناتىلدى.
وسى ماقالانى جازۋداعى ماقساتىم, بىرىنشىدەن, مارات تۇردىبەك ۇلى سىندى ازاماتتى قادىرلەۋ, تانىمال تۇلعانىڭ اتقارعان اۋقىمدى ىستەرىن وقىرمانعا جەتكىزۋ بولسا, ەكىنشىدەن, ەلىمىزدىڭ قاي ازاماتى بولسىن, مارات وسپانوۆتاي وتانىمىزعا ادال قىزمەت جاساپ, حالىق الدىندا ابىرويلى بولىپ, ءاردايىم ادامگەرشىلىگى مەن پاراساتتى مىنەزىمەن كەلبەتتى بولۋعا ۇمتىلۋعا ۇندەۋ.
تولەگەن قۋانىشەۆ,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ I شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور
نۇر-سۇلتان
