قوعام • 25 قازان, 2019

اتا جولىن جالعاعان

580 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

«بالاپان ۇيادا نە كورسە, ۇشقاندا سونى ىلەدى» دەگەندەي, بالانىڭ وتباسىندا العان ءتالىم-تاربيەسى – بولاشاققا باستار جول. ۇنەمى ۋاقىتى تىعىز, جۇمىسى قاربالاس اكەسىنە ەلىكتەپ وسكەن ارمان مەن ازامات تا پوليتسەي فورماسىن كيۋدى ارماندادى.

اتا جولىن جالعاعان

مىنە, سول بالاڭ ارمان الداماپتى. ارمان مەن ازامات اقىرى پوليتسيا اتا­نىپ, ديحانباەۆتار اۋلەتىنىڭ دارا جو­لىن جالعادى. بۇگىندە اتا اماناتىن ارقالاعان ءامىرحاننىڭ ۇلى ارمان دي­حان­باەۆ – اعا تەرگەۋشى, جەدەل ۋاكىل, قار­جى پوليتسياسىنىڭ پوليتسەيى, شتاب باس­­قارماسىنىڭ ورىنباسارى سەكىلدى قىز­مەتتەردى اتقارعان بەدەلدى پوليتسەي. ال اۋلەتتىڭ ءتورتىنشى پوليتسەيى ازامات دي­حانباەۆ – قازىرگى تاڭدا سارىاعاش اۋدان­دىق پوليتسيا باسقارماسىنىڭ كوشى-قون قىزمەتىنىڭ ينسپەكتورى. مايور شەن­دى ازامات – اتاسى توحتانىڭ, اكەسى ءامىر­حان­نىڭ, اعاسى ارماننىڭ ءىزباسارى.

ول اكەسى ءامىرحاننىڭ «قىلمىسكەر پو­ليتسيادان قورقۋى ءتيىس, سەبەبى ول ازا­مات­تار­دىڭ قاۋىپسىزدىگىنە جاۋاپتى بىردەن-ءبىر ادام» دەگەن سوزدەرىن ۇنەمى ەسىندە ساقتاپ جۇرەتىنىن ايتادى.

بالا كۇنىندە وزدەرىنە جۇمباق بۇل سالا­نىڭ ارعى اتالارىنان بەرى ءونىپ-وسكەن وسى اۋلەتكە مۇرا بولىپ كەلە جاتقاندىعىن ماق­تان تۇتادى.

اڭگىمەمىزگە شەگىنىس جاساپ باياندار بولساق, ديحانباەۆتار اۋلەتىندە بەس بىردەي ازامات اتا جولىن جالعاستىرىپ كەلەدى. وسى اۋىلدىڭ ۇلكەنى توحتا اقسا­قال سوناۋ سۇم سوعىس ۋىن سەپكەن جىلداردا ىشكى ىستەر ورگانىنا قابىلدانىپ, وتاننىڭ اماندىعى ءۇشىن ءبىرشاما ىرگەلى ءىس اتقارىپتى. ءومىر دەرەكتەرىنە ۇڭىلسەك, قۇقىق قورعاۋ سالاسىندا ءبىرتالاي قىزمەتتىڭ قۇلاعىن ۇستاپ, جەمىستى ەڭبەك ەتىپتى.

بۇگىنگى تاڭدا توحتا ديحانباەۆ – قۇر­مەتتى ەڭبەك دەما­لىسىندا. ەڭبەگى ەلە­نىپ, بەينەتىنىڭ زەي­نەتىن كورگەن زەردەلى زەينەتكەر بۇگىندە ۇلىس­تىڭ ۇلاعاتىن نەمەرەلەرىنە ايتۋدان جالىق­پايتىن اقىلى تولىسقان ابىز, ۇل-قىز­دارىن بار مەيىرىمىمەن ماپەلەپ وسىرگەن اسقار تاۋ اتا اتانىپ وتىر.

توحتادان تۋعان ۇل دا ساقشىلىق جولدى تاڭداپتى. ەل ءىشىن داۋدان, كوپشىلىكتى ۇرى-قارى, جاۋدان قورعايمىن دەپ سەرت ەتكەن ءامىرحان اتا ديحانباەۆ تا وسى سالادا ۇزاق جىلدار ەڭبەك ەتكەن. بۇگىندە ەسىمى وڭىردە قۇرمەتپەن اتالىپ جۇرگەن ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى. ءامىرحان اتامىز 1970 جىلى قاراعاندىداعى ءىىم-ءنىڭ جوعارى مەك­تەبىندە ءبىلىمىن شىڭداپ, 1974 جىلى ەڭ­بەك جولىن سارىاعاش اۋداندىق ىشكى ىستەر بولىمىندە جەدەل ۋاكىل بولىپ باستاپتى. بالا كۇننەن اكەسىنە ەلىك­تەپ وسكەن ۇل ونىڭ سالعان جولىن جال­عاس­تىرىپتى. قىزمەت بارىسىندا جۇك­تەل­گەن تاپسىرمالاردى تياناقتى ورىنداپ, قاۋىپتى قىزمەتىندە قىراعىلىعىمەن تا­نىل­عان. ءامىرحاننىڭ ۋاقىت وتكەن سايىن تاجىريبەسى دە تولىسىپ, قازىعۇرت, سارىاعاش اۋداندىق پوليتسيا بولىمدەرىندە بىلىك­تى باسشى اتانىپتى.

ءامىرحان – قازىرگى ۋاقىتتا قۇرمەتتى ەڭبەك دەمالىسىندا. جۇبايى كۇلپارشىن ەكەۋى ارمان, ازامات, اسقار جانە ايگەرىم اتتى قىزدى ماپەلەپ ءوسىرىپ وتىر. جەتەلى ۇل-قىزدارى اتاسى مەن اكەسىنە قاراپ بوي تۇزەپ­تى.

اۋلەتىمەن وسى سالاعا ماحابباتى بەرىك ءامىرحاننىڭ اعاسى تەمىرحان دا پوليتسيا قىزمەتىندە پولكوۆنيك شەنىن العان, بىر­قاتار اۋداندا باسشىلىق قىزمەتتەردە بول­عان ازامات. الايدا ارداقتى ازامات دۇنيە­دەن ەرتە وزىپتى.

زەردەلەپ قارار بولساڭىز, دي­حان­باەۆ­تار اۋلەتىمەن پوليتسەي مامان­دى­عى ەگىز ۇعىمعا اينالىپ كەتكەندەي. سا­رىاعاش وڭىرىندە قۇقىق قورعاۋ سالاسىن­دا ەڭبەك ەتكەن كەز كەلگەن ازاماتتان «ديحانباەۆتاردىڭ ديناستياسى» جايلى سۇرار بولساڭىز, تەك جاق­سى, جىلى اڭگى­مە­لەردىڭ تيەگىن اعىتا بەرەتىندىگى وسىدان بولسا كەرەك.

انىعىندا, ءبىر اۋلەتتەن ءتورت بىردەي پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ شىعۋى – سيرەك كەزدەسەتىن جاعداي. سەبەبى ادام بالاسىنىڭ ارمان-مۇراتى ءوز وتباسىندا قالىپتاسادى. دانا قازاق «اتاعا قاراپ, ۇل وسەر...» دەپ تە­گىننەن-تەگىن ايتپاسا كەرەك. ويتكەنى, وت­با­­سىنداعى بالا اكە-شەشەنىڭ ۇلگى-ونەگە­سىن كورىپ وسەدى. بۇل تۇرعىدان العاندا, ديحانباەۆتار باقىتى تاسقان اۋلەت دەۋىمىزگە تولىق نەگىز بار.

ال تۇزدە تىندىرىمدى ەڭبەك ەتكەن ەر ازاماتتىڭ وتباسى, وشاق قاسىندا اقىلدى دا يبالى ايەل تۇراتىندىعى بەلگىلى. بۇل رەتتە ازامات ديحانباەۆتىڭ جان جارى مارجاننىڭ ايتۋىنشا, ايەل ارقاشان ەرىن سىيلاپ, ونىڭ قىزمەتىنە قۇرمەتپەن قاراۋى كەرەك. ءبىر سوزبەن الاڭسىز ەڭبەك ەتۋى ءۇشىن وتباسىنا الاڭ كوڭىل بولماۋى ءتيىس. «اللاعا شۇكىرشىلىك ەتەمىن, وتباسىمىزدا اقىلى مەن كەڭەسىن ۇنەمى بىزگە ايتىپ, تۋرا جولعا سالىپ وتىراتىن اتا-انامىز بار. ءوسىرىپ وتىرعان بالالارىمىزدىڭ قارنىنىڭ توقتىعى, كيىمىنىڭ بۇتىندىگى – ەرىم ازاماتتىڭ ارقاسى», دەيدى پوليتسەيدىڭ جارى.

ءبىر قىزىعى, وسىنداي ەستى ءسوز ايتىپ, ازا­ماتىن توبەسىنە كوتەرگەن ءتورت ءبۇل­دىر­شىن­نىڭ اناسى مارجاننىڭ اكەسى ابدۋل­لا اعامىز دا ىشكى ىستەر ورگاندارىندا ەلەۋ­لى ەڭبەك سىڭىرگەن پوليتسەي ەكەن.

 

شىمكەنت

 

سوڭعى جاڭالىقتار