...ريزاشىلىعىن بىلدىرەدى
التى رەداكتور, جەتى جۋرناليسكە كوشە بار
سىر ەلىنىڭ بايىرعى باسىلىمى – «سىر بويى» گازەتىنىڭ شىعا باستاعانىنا بيىل 90 جىل تولدى. باسىلىمدا تالاي اعا بۋىن وكىلى باسشىلىق جاسادى. سودان بولار قىزىلوردا قالاسىنىڭ ورتالىعىنداعى بىرنەشە كوشە ءار جىلداردا «سىر بويى» باسىلىمىنا باسشىلىق جاساعان رەداكتورلاردىڭ ەسىمىمەن اتالادى.
گازەت رەداكتورلارى ۇزاق باعاەۆ, زەينۋللا جارقىنباەۆ, قالقاباي ابەنوۆ, بازارباي سارباسوۆ, حامزا سىزدىقوۆ, تويبازار ەلەمەسوۆتەرگە قالانىڭ ءبىر-ءبىر كوشەسى بەرىلگەن. ورتالىقتاعى كوشەلەر بويىمەن جۇرگەن جاس ۇرپاق وكىلدەرى ولارعا تاعزىم ەتىپ, ەسكە الۋ ءداستۇرى قالىپتاستى.
سونداي-اق باسىلىمدا قىزمەت ىستەگەن جۋرناليستەر مىرقى يساەۆ, جاقسىلىق بەكحوجاەۆ, احمەتجان نۇرەكەەۆ, ورمان نۇرحاباەۆ, قۇرمانعالي اجاروۆ, جاقسىلىق تۇمەنباەۆ, قازي داناباەۆ اتىنداعى كوشەلەر ەسكەرتكىش سەكىلدى ەلەستەيدى. ال قالاداعى اقىن ءابدىلدا تاجىباەۆ, اسقار توقماعانبەتوۆ, جازۋشى عابيت مۇسىرەپوۆ, ايتباي حانگەلدين, زەينوللا شۇكىروۆ, سىرباي ماۋلەنوۆ, ءسابيت مۇقانوۆ, ناسىرەددين سەراليەۆ ەسىمدەرىمەن اتالاتىن كوشەلەر قالا ساۋلەتىنە كورىك بەرىپ تۇر دەسەك جاڭىلمايمىز.
قايىربەك مىرزاحمەت ۇلى
قىزىلوردا
...ۇلگى تۇتادى
اشىق اسپان استىنداعى كىتاپحانا
اقتوبە قالالىق ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانا جۇيەسى قالا ساياباقتارىندا كىتاپ كورمەلەرى مەن بۋككروسسينگتەردى وتكىزۋدى تۇراقتى تاجىريبەگە ەنگىزە باستادى. اتالعان كىتاپ كورمەلەرى نەگىزىنەن تۋعان جەر مەن ونىڭ تاريحىنا قاتىستى تاقىرىپتاردى قامتيدى. بىردەن ءۇش جەردەن تازا اۋادا كىتاپ كورمەسىن ۇيىمداستىرۋداعى ماقسات – قوعام مۇشەلەرىنىڭ, سونىڭ ىشىندە بالالاردىڭ كىتاپقا دەگەن قىزىعۋشىلىقتارىن ارتتىرۋ.
قازىرگى زاماندا «بۋككروسسينگ» قوزعالىسى كىتاپ پەن وقىرماندار اراسىن جاقىنداتۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. بۇل ءسوز اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعاندا «كىتاپتىڭ اينالىستا ءجۇرۋى» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. «بۋككروسسينگ – ءوزىڭ وقىساڭ, وزگەگە تابىس ەت» قاعيداسىنا نەگىزدەلگەن كىتاپ وقۋعا شاقىراتىن قوعامدىق قوزعالىستاردىڭ ءبىرى. وعان قاتىسۋشىلاردىڭ سانى كۇننەن-كۇنگە كوبەيىپ كەلەدى.
قوزعالىسقا قاتىسقىسى كەلەتىن كەز كەلگەن قالا تۇرعىنى ءوزى وقىپ بىتىرگەن ءبىر كىتابىن قوعامدىق كوپشىلىك ورىندارعا قويىپ كەتە الادى. كەيىن بۇل كىتاپتى تاۋىپ العان باسقا ادام وقيدى. وسىنداي تارتىپپەن اتالعان كىتاپتى كوپ وقىرمان وقيتىن بولادى.
اينالاسىنان وقشاۋلانا تۇسكەن جاس ۇرپاقتى رۋحانياتتىڭ سارا جولىنا سالۋ ءبارىمىزدىڭ ورتاق پارىزىمىز. سوندىقتان دا قالا تۇرعىندارى ساياباقتا ۇيىمداستىرىلعان كىتاپ كورمەسىن تاماشالاپ, بۋككروسسينگ قوزعالىسىنا كوبىرەك قاتىسقانىن قالايمىز. اسىرەسە جاس بۋىندى بۇگىنگى ينتەرنەت زامانىندا كىتاپ وقۋعا قىزىقتىرۋدا بۇل ءتاسىلدىڭ ورنى ايرىقشا دەپ بىلەمىز.
جارقىن سەيتماعانبەتوۆا,
اقتوبە قالالىق ورتالىقتاندىرىلعان
كىتاپحانا جۇيەسىنىڭ ادىسكەرى
...ۇسىنىس جاسايدى
اقىن ءمۇسىنىن كوبەيتىپ تاراتساق دەيمىز
تۋعانىنا 125 جىل تولعان ساكەن سەيفۋلليننىڭ رۋحاني بايلىعىمىزدىڭ «سىر ساندىعىندا» ساف التىنداي ساقتالاتىن قۇندىلىعىن ارتتىرا بەرۋ قاسيەتتى پارىزىمىز. اسقاق اقىنىمىزدىڭ قىرۋار ەڭبەكتەرىن زەردەلەي قايتالاپ وقىپ, جادىمىزدا ساقتاپ, قازاقي جۇرت بولىپ ۇلتتىق مۇددەمىزدى ودان دا بيىك شىڭدارعا كوتەرۋ ۇلكەن ماقسات. وسىلاردى ايتا كەلە, تاعى ءبىر جاعدايعا كوڭىل ءبولۋدى ورىندى دەپ ويلايمىن.
مەنىڭ كىتاپ سورەمنىڭ ۇستىندە س.سەيفۋللينگە ارنالىپ قۇيىلعان كىشىرەك قارا تەمىر ءمۇسىن تۇر. وسى ءمۇسىن كەڭەس زامانىندا جاقسى قۇيىلعان دەۋگە بولادى. بىراق قازىر وسى ءمۇسىندى ەش جەردەن ساتىپ الۋ مۇمكىن ەمەس. قايتالاپ قۇيىپ ساتۋعا قويىلماعانعا ۇقسايدى. مەنىڭ ءوزىم ونى انتيكۆاريات دۇكەنىنەن جىلدام ىزدەپ ارەڭ تاۋىپ العان ەدىم.
ايتارىم ساكەن سەيفۋللينگە ارنالعان وسى ءمۇسىن ۇلتجاندى ءار قازاقتىڭ ءۇيىنىڭ تورىندە تۇرۋى ابىروي بولادى دەگەن ويدامىن. ول ءۇشىن وسى ءمۇسىندى نۇسقا رەتىندە پايدالانىپ, قايتادان قۇيىپ, كەڭ تاراتۋ كەرەك. ۇسىنىس رەتىندە, كەلەسى قۇيىلاتىن ءمۇسىننىڭ نۇسقاسى اقسۇر مەتالدان بولسا وتە تارتىمدى بولار ەدى. وسى ۇسىنىس جۇزەگە اساتىن بولسا, ارداقتى اقىنىمىز ساكەن سەيفۋللينگە كورسەتكەن قۇرمەتىمىزدىڭ تاعى ءبىر ەلەۋلى بەلگىسى بولار ەدى.
ناقىپبەك سادۋاقاسوۆ,
زاڭگەر
نۇر-سۇلتان
...وكىنىش بىلدىرەدى
قانشاما ساۋاپتى ءىس ىستەگەن بولار ەدى!..
قىزمەت ورنىمىزعا اجەپتاۋىر ءبىر كىسى كەلدى, جاسى 75-كە كەلىپ قالعان. كوكشەتاۋداعى ءبىر كوشەنىڭ قازاققا جات الدەكىمنىڭ اتىندا ەكەنىنە قىنجىلىپ ماقالا جازىپتى. ءوزى گەموتولوگ-دارىگەر, ايەلى نەۆروپاتولوگ, جەكە كلينيكاسى بار ەكەن. قان اۋرۋلارى مەن نەۆرولوگيالىق اۋرۋلارعا شالدىققان ناۋقاستار قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن بارىپ ەمدەلەتىن كورىنەدى. ايتۋىنشا, ەمدەۋ ادىستەرى ەرەكشە. بىراق نە شاكىرتى جوق, جاسى بولسا كەلىپ قالعان. دەمەك, بار ءبىلىمى, قاتەرلى اۋرۋلاردى ەمدەۋ ءتاسىلىنىڭ قىر-سىرى وزدەرىمەن كەتەدى دەگەن ءسوز. «كوشەنىڭ اتىن اركىم دە ايتىپ جاتقان شىعار. ودان دا نەگە وسى ءوز سالاڭىز بويىنشا بىردەڭە ايتىپ, جازىپ, ءادىس-تاسىلدەرىڭىزدى تاراتپايسىز؟» دەسەم, «ول مەنىڭ اشقان جاڭالىعىم, ونىڭ قىر-سىرىن ەشكىمگە ايتپايمىن. تالاي ادام بىلمەك بولعان. بىلسە, ءوز اتىنان جاريالاپ جىبەرەدى» دەيدى. «شىنىمەن دە كەرەمەت ءادىس, تىڭ ءتاسىل بولسا نەگە پاتەنت المادىڭىز؟ جاڭالىعىڭىزدى ءوز اتىڭىزدان تىركەتىپ, سوسىن ونىڭ يگىلىگىن بۇكىل ەل كورسە, ەڭ ابزالى سول ەمەس پە ەدى؟..» دەيمىن. «ونى دا كوردىم كەزىندە. ەشكىم جولاتپادى, ەشكىمگە كەرەك ەمەس. ال قازىر جاسىم كەلىپ قالدى, ماعان ونداي اۋرەنىڭ كەرەگى جوق» دەيدى... ءوزى الدىندا الەمنىڭ قانشا ەلىندە قانشا ۋاقىت دەمالعانىن, قايدا قىدىرعانىن, بالالارىنىڭ شەتەلدە ءبىلىم العانىن, ءبىرازى قازىر سوندا تۇرىپ جاتقانىن ايتقان. ء«سىز مۇنى ەمەس, «مىنانداي كەرەمەت جاڭالىق اشتىم, ول قازىر الەمدە, ەلىمىزدە جاپپاي قولدانىسقا ەنىپ, مۇنشاما ناتيجە بەردى, مىنانداي-مىنانداي ورتالىقتار اشىلدى, بۇل ءتاسىلدى مۇنشاما مامان يگەردى» دەپ ماقتانساڭىز, الدەقايدا ورىندى بولار ەدى...» دەدىم. ادامنىڭ كوڭىلىنە قارامايىن دەمەيسىڭ, بىراق سوزىنە قاراساڭ, كۇيىپ كەتەسىڭ... مىسالى, وسى كىسى ءوز كاسىبىنە بايلانىستى قاجىماي-تالماي ىزدەنسە, ايتاتىنىن ايتىپ, جازاتىنىن جازىپ, بىلگەنىن ۇيرەتسە جانە ونى قىزعانباسا, قانشاما ساۋاپتى ءىس ىستەگەن بولار ەدى!..
روزا قاراەۆا
