ەكولوگيا • 10 قازان، 2019

الماتىدا ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ەكولوگيالىق فورۋمى ءوتتى

34 رەتكورسەتىلدى

جەردىڭ قۇنارسىزدانۋى - بۇگىندە كۇللى الەمدى الاڭداتىپ وتىرعان ماسەلە. كليماتتىڭ وزگەرۋى، ورتالىق ازياداعى ءار الۋاندىقتى ساقتاۋ جايتتارى الماتىدا وتكەن ءۇش تاراپتى كەلىسسوزدەر اياسىندا تالقىعا سالىندى.

القالى جيىندا جەردىڭ توزۋىنا جول بەرمەۋدىڭ امالدارى قاراستىرىلىپ، وزگە ەل ماماندارىمەن تاجىريبە الماسىلدى. 15 جىل ىشىندە وسى پروتسەستەردى جويۋ ماقساتىندا ەلىمىزدە حالىقارالىق ۇجىمدارمەن بىرلەسە جاسالعان 30-دان اسا جوبا قولعا الىنعان. جالپى  قۇنى 50 ميلليون اقش دوللارىنا باعالانعان جوبالاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىسى – ارال تەڭىزىنىڭ ماسەلەسى. وسىدان بىرەر جىل بۇرىن عالامدىق ەكولوگيالىق قور ورتالىق ازيا ەلدەرىنە 2 ميلليارد اقش دوللار قارجى بولگەن. وسى قارجى جەردى ءتيىمدى پايدالانۋ مەن توزۋدان ساقتاۋعا باعىتتالماق. وزبەكستان ءوز كەزەگىندە بارلىق مەملەكەتتەردىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ، ءامۋداريا مەن سىرداريا سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ جونىندەگى كونۆەنتسيانى جانداندىرۋدى ۇسىندى.

كليماتتىڭ جاھاندىق وزگەرىسى، قۇرعاقشىلىق پەن ىستىق اۋا رايى فەرمەرلەرگە كەرى اسەر ەتىپ وتىر. ساراپشىلار  ەكونوميكانى ەكولوگيادان ءبولىپ قاراماۋىمىز كەرەك. سوندا عانا تەپە تەڭدىك بولادى. تابيعي تەپە-تەڭدىكتىڭ بۇزىلۋى جاھاندىق جىلىنۋ ءۇردىسىن جىلدامداتۋدا.وسىعان بايلانىستى، مامانداردىڭ باعالاۋى بويىنشا، 2050 جىلعا قاراي  اعىن سۋعا دەگەن سۇرانىس 30% ارتادى. سوندىقتان سۋ رەسۋرتارىن ءتيىمدى پايدالانىپ، زاماناۋي تەحنولوگيانى كوبىرەك ەندىرۋ باعىتىندا كۇش بىرىكتىرۋ ماڭىزدى، دەيدى ساراپشىلار.

«وسى ۋاقىتقا دەيىن  56 مىڭ گەكتار جەرگە سەكسەۋىلدەن ورمان وتىرعىزدىق. ءبىز بۇل ءجۇمىستى ءارى قاراي جوسپارلاۋدى جالعاستىرامىز. كورەيانىڭ ورمان قىزمەتتەرىمەن وتكەن جىلى 10 مىڭ گەكتەر ەكتىك، بيىل 3 مىڭ گەكتار وتىرعىزۋ جوسپارلاپ وتىرمىز»، – دەدى قازاقستاننىڭ ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆ.

ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن شاراعا ازەربايجان، قىرعىزستان، تاجىكستان، تۇرىكمەنستان جانە وزبەكستان ەلدەرىنەن 60-قا تارتا ساراپشى قاتىستى. ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا، جەردىڭ قۇنارلىعى تومەندەسە، ءونىمنىڭ كولەمى دە ازايادى. بۇل ەكونوميكانىڭ دامۋىنا كەسىرىن تيگىزەدى.

«بۇگىن قازاقستانداعى جەردىڭ 50 پايىزدان 80 پايىزعا جۋىعى قۇنارسىزدانعان. بۇل بارلىق سالاعا اسەر ەتىپ وتىرعان كورىنەدى. ونىڭ ىشىندە سۋدى ءتيىمدى پايدالانۋ جۇمىستارى دا بار. بۇل پروبلەمانى شەشۋ جولىندا الدا ءبىرشاما جۇمىستار اتقارىلادى. جەردىڭ قۇنارسىزدانۋى – جالپى ورتالىق ازيا ەلدەرىنە قاتىستى ورتاق ماسەلە»، – دەدى قازاقستانداعى بۇۇ-نىڭ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ اعا تەحنيكالىق كەڭەسشىسى ەللي كودسي.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار