قاراپايىم حالىقتى ايتپاعاندا, مەملەكەتتىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى ساياساتىنىڭ وزىندە ءبىر ولقىلىقتار بار دەۋگە بولادى. سەبەبى تۇرعىنداردىڭ ەت پەن ەت ونىمدەرىنە دەگەن سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋعا الەۋەتىمىز جەتكىلىكسىز.
جالپى, قازاقتىڭ ەتتى كوپ جەيتىنى تۋرالى اڭگىمە تەك اڭگىمەدە قالعان سياقتى. قاراپ وتىرساق, دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ەتتى كوپ جەيتىن ەلدەردىڭ تىزىمىندە ليۋكسەمبۋرگ دەگەن «ەرگەجەيلى» مەملەكەت كوش باستاپ تۇر. بۇل ەلدىڭ حالقى جىلىنا جان باسىنا شاققاندا 125 كيلو مال ەتىن جەيدى ەكەن. ودان كەيىنگى ورىندا اقش – 123 كيلو. ۇشتىكتى 122 كيلو كورسەتكىشپەن اۋستراليا تۇيىندەيدى. ياعني قازاقتاردىڭ «قاسقىردان كەيىنگى ەكىنشى ورىن الاتىنى» تۋرالى ءازىل اڭگىمەنىڭ شىندىققا قاتىسى ازداۋ. جاڭا زەلانديانىڭ ءتورتىنشى ورىن الۋى زاڭدىلىق, مال شارۋاشىلىعى جاقسى دامىعان, جەرى كەڭ, جايىلىمى جەتكىلىكتى, يمپورتتى جولعا قويعان. حالىق سانى 5 ميلليونعا جەتپەيتىن ەلدە 40 ميلليوننان استام قوي, 9 ميلليون باستان اساتىن سيىر باعىلادى ەكەن.
يسپانيا, كانادا, يزرايل, فرانتسيا سىندى مەملەكەتتەر دە ءبىزدىڭ الدىمىزدا. ونىڭ ۇستىنە بۇل مەملەكەتتەر مال ەتىنەن بولەك قۇس ەتىن, تەڭىز ونىمدەرىن ەڭ كوپ تۇتىناتىنداردىڭ تىزىمىندە ەكەنىن ايتا كەتەيىك. قازاقستان حالقى ەتشىل ەلدەردىڭ العاشقى وندىعىنا ەنەدى. ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, ءبىزدىڭ حالىق جىلىنا جان باسىنا شاققاندا ورتا ەسەپپەن 78 كيلو مال ەتى مەن ەت ونىمدەرىن تۇتىنادى. بۇل ليۋكسەمبۋرگ, اقش, جاڭا زەلاندياداعى كورسەتكىشتەن ەكى ەسەدەي تومەن تسيفر.
جارىقتىق ابايدىڭ ءوزى: «اش قارىن جۇبانا ما مايلى ەت جەمەي, توق تۇرا الماس دامدىدەن ءدامدى ىزدەمەي. ء«بىر تويعان – شالا بايلىق» دەگەن قازاق, ەت كورىنسە قايتەدى كۇيسەي بەرمەي» دەپتى. ەت جەۋدەن قازاقتار تارتىنبايدى عوي. ماسەلە ءبىرىنشى كەزەكتە ونىڭ باعاسىنىڭ قىمباتتىعىنا بايلانىستى سياقتى. اسحانادا ەڭ كوپ تۇتىناتىن جانە باعاسى دا قولجەتىمدى سانالاتىن سيىر ەتى سوڭعى 1 جىلدا 15 پايىزعا قىمباتتاپتى. بىلتىر سيىر ەتىنىڭ كيلوسى 1 520 تەڭگەنىڭ توڭىرەگىندە بولسا, بيىل 175 تەڭگەگە قىمباتتاعان. جىلقى ەتى بىلتىرعى 1800 تەڭگەدەن 2 مىڭ تەڭگەگە كوتەرىلگەن. قويدىڭ ەتى دە 1450 تەڭگەدەن 1680 تەڭگەگە جەتكەن. ەڭ اياعى تاۋىقتىڭ سيراعى دا 1 جىلدا 18,6 پايىز قىمباتتاپ, 900 تەڭگەگە جەتىپ قالىپتى. شۇجىق ونىمدەرى دە كوتەرىلە تۇسكەن. ءبىز بۇل جەردە ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ سوڭعى دەرەكتەرىن تىلگە تيەك ەتىپ وتىرمىز.
باعا كوتەرىلگەن سايىن, ەت جەيتىندەر دە ازايا تۇسكەن كورىنەدى. ايتالىق بيىلعى جىلدىڭ سوڭعى توقسانىندا جان باسىنا شاققاندا جەلىنگەن ەتتىڭ كولەمى 2 پايىزعا جۋىق قۇلدىراپتى. ەڭ كوپ ەت جەيتىندەردىڭ كوشىن قاراعاندى وبلىسى باستاسا, ودان كەيىنگى ورىنداردا الماتى مەن اتىراۋ وبلىستارى تۇر.
مال شارۋاشىلىعى – اتاكاسىبىمىز سانالعانىمەن, سوڭعى 10 جىل بەدەرىندە قۇرىم, ءجۇن ونىمدەرى, ەت پەن ەت ونىمدەرى سىندى ءتورت ت ۇلىك مالدان الىناتىن ءونىمدى شەتەلدەن يمپورتتاۋ كۇشەيىپ بارادى. باسقاسىن ايتپاعاندا, سوڭعى 3 جىلدا شەتەلدەن اكەلىنەتىن جىلقى ەتىنىڭ كولەمى دە كوبەيىپ كەلەدى.
2018 جىلى ۋكراينا, پاراگۆاي جانە بەلارۋس ەلدەرىنەن – 12 مىڭ توننا سيىر ەتى, ارگەنتينا مەن ۋرۋگۆايدان – 17 مىڭ توننا جىلقى ەتى, رەسەي مەن اقش-تان 132 مىڭ توننا تاۋىق ەتى تاسىلىپتى. رەسەي مەن موڭعوليادان 8 مىڭ تونناعا جۋىق قوي ەتىن ساتىپ الدىق. سورەدە سامساپ تۇرعان شۇجىق پەن ەت ونىمدەرىنىڭ 30 مىڭ تونناسى رەسەي مەن بەلارۋستەن كەلەدى.
كەزىندە قازاقستاننىڭ كەڭەس قۇرامىنداعى وداقتاس رەسپۋبليكالارعا استىقپەن قوسا ەت ەكسپورتتاعانى بەلگىلى. قويدىڭ سانى 36 ميلليوننان اسقان كەزەڭ مەن قازىرگى كورسەتكىشتىڭ اراسى جەر مەن كوكتەي. قازىر قازاقستانداعى قوي-ەشكىنىڭ جالپى سانى 20 ميلليونعا جەتپەيدى. 8 ميلليون 200 مىڭ سيىر بار. ەتى ەرەكشە باعالاناتىن جىلقىنىڭ سانى 3 ميلليونعا دا جەتپەيدى. مال باسى كوبەيمەي تۇرىپ, ەلدى ەتكە قالاي قارىق قىلماقپىز؟! تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى 30 جىلعا جەتپەيتىن ۋاقىتتا 18 مينيستر اۋىسىپ, نەشە ءتۇرلى اگرارلىق باعدارلامالار قابىلدانعان سالانىڭ الەۋەتى ەلدى ءوزىمىزدىڭ ەتپەن قامتۋعا جەتپەي تۇر.
قازاق ەلى اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ ارقىلى بولاشاقتا ەۋرازيا قۇرلىعىنىڭ ازىق-ت ۇلىك سەبەتىنە اينالۋدى جوسپارلاپ وتىر. الايدا ەت ەكسپورتى ەمەس, يمپورتى ۇلعايىپ بارا جاتقانىن ەسكەرسەك, بۇل مەجەنى باعىندىرۋ ءازىر مۇمكىن ەمەس سياقتى.
