«قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن ون ءارى جەتىلدىرۋ تۋرالى» پرەزيدەنت جارلىعى بويىنشا قۇرىلعالى وتىرعان اگەنتتىكتىكتىڭ الدىڭعى قۇرىلىمنان وزگەشەلىگى نە؟» دەگەن سۇراققا قازىر جاۋاپ بەرۋ قيىن. بىلەتىنىمىز – قارجى نارىعىن ۇلتتىق بانكپەن بىرگە باقىلايتىن جاڭا ۇيىم كەلدى ومىرگە. ەندى وسى قۇجاتقا سايكەس بانكتەردىڭ, كرەديتتىك بيۋرونىڭ, ساقتاندىرۋ بروكەرىنىڭ جانە باعالى قاعازدار نارىعى ويىنشىلارىنىڭ قىزمەتىن توقتاتۋ, ليتسەنزيادان ايىرۋ تۋرالى شەشىمدى بۇدان بىلاي ۇلتتىق بانك ەمەس, باسقا ۆەدومستۆو قابىلدايتىن بولادى.
ۇلتتىق بانكتىڭ قۇزىرەتىنەن ءبولىنىپ شىققان قۇرىلىمنىڭ – «قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك مەكەمەسى دەپ اتالادى. مەكەن – جايى نۇر-سۇلتاندا ەمەس, الماتىدا.
وسى جىلدىڭ ايىندا مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قارجى نارىعىن رەتتەۋ مەن دامىتۋ, ميكروقارجىلىق قىزمەت جانە سالىق سالۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا قول قويعان ەدى. زاڭدا ەكى نەگىزگى باعىت قامتىلعان, ولار 2020 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەتىنى تۋرالى ۇلتتىق بانك الدىن الا حابارلاعان. ساراپشىلار اتالعان زاڭ ەكى باعىتتى قامتيتىنىن ايتىپ وتىر. ء بىرىنشى باعىت – قارجى سەكتورىن رەتتەۋ مەن دامىتۋدىڭ تاۋەلسىز ورگانىن قۇرۋ. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى نارىعىن رەتتەۋ مەن دامىتۋ اگەنتتىگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق بانكىن قايتا قۇرادى, ونىڭ بارىسىندا فۋنكتسيالار, وكىلەتتىكتەر جəنە شتات بىرلىكتەرى قايتا ءبولىنىپ شىعادى.
ەكىنشى باعىت – تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەۋ نارىعىندا رەتتەۋشى تورەلىكتى جانە جۇيەلىك پروبلەمالاردى جويۋ. رەتتەلمەيتىن سەكتورداعى تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەۋدىڭ باقىلانبايتىن ءوسۋ پروبلەمالارىن شەشۋ, كرەديتورلار تاراپىنان قارىز الۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىنىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن زاڭ ونلاين-كرەديتتەۋ كومپانيالارىنىڭ, كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەردىڭ جانە لومباردتاردىڭ قىزمەتىنە قاداعالاۋ ورگانىنىڭ رەتتەۋ اياسىن كەڭەيتەدى ەكەن. بارلىق رەتتەلمەگەن كرەديتورلار قاجەت بولعان جاعدايدا, ميكروقارجىلىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن ۇيىمدار رەتىندە قايتا تىركەۋدەن جانە 2020 جىلعى 1 شىلدەگە دەيىنگى مەرزىمدە اگەنتتىكتە مىندەتتى تۇردە ەسەپتىك تىركەۋدەن وتۋگە ءتيىس. بەلگىلەنگەن شارالار كرەديتتەۋ نارىعىنىڭ ايقىندىلىعىن ارتتىرۋعا, ءتۇرلى سەگمەنتتەردى رەتتەۋدە تەڭگەرىمسىزدىكتى جويۋعا جانە ەڭ باستىسى, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار زاڭدا كەيىننەن دەكلاراتسيالاۋعا كەزەڭ-كەزەڭىمەن وتە وتىرىپ, جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋدى 2020 جىلدان 2021 جىلعا ەنگىزۋدى اۋىستىرۋ كوزدەلەدى. بۇدان باسقا, زاڭدا 2019 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن نەگىزگى بورىش وتەلگەن جاعدايدا 2019 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن سالىق كەزەڭدەرى ءۇشىن سالىق مىندەتتەمەلەرى بويىنشا ءوسىمپۇلدى ەسەپتەن شىعارۋ ارقىلى جەكە تۇلعالار ءۇشىن سالىقتىق راقىمشىلىق جۇرگىزۋ كوزدەلگەن. بۇل رەتتە م ۇلىككە سالىق جانە جەر سالىعى بويىنشا ءوسىمپۇلداردى ولاردى 2019 جىلعى 1 قازانعا دەيىن تولەۋ مەرزىمىن ەسكەرە وتىرىپ 2018 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن سالىقتىق كەزەڭدەر ءۇشىن مىندەتتەمەلەر بويىنشا ەسەپتەن شىعارۋ ۇسىنىلادى.
جاڭا تارتىپكە سايكەس,ەگەر قولدانىلعان شارالار بانكتىڭ قارجىلىق جاعدايىن جاقسارتۋعا اكەلمەسە, بانك كرەديتورلارىنىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ جانە قازاقستاننىڭ بانك جۇيەسىنىڭ ورنىقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاڭا اگەنتتىك ءىس-قيمىلعا كىرىسەدى. سونداي-اق ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگتىڭ نەمەسە ۇكىمەتتىڭ سول بانكتى ساتىپ الۋى, باسقاشا ايتقاندا,مەملەكەت مەنشىگىنە اينالدىرۋ جونىندە پرەمەرگە ۇسىنىس جاساۋعا قۇقىق بەرىلگەن. «قازاقستان ۇكىمەتىندە زاڭنامالىق اكتىلەرىندە كوزدەلگەن تارتىپپەن, بانكتىڭ قارجىلىق جاي-كۇيىن جاقسارتۋ جانە بانكتىڭ پرۋدەنتسيالىق نورماتيۆتەردى نەمەسە ساقتالۋعا مىندەتتى وزگە دە نورمالار مەن ليميتتەردى ورىنداۋى ءۇشىن قاجەتتى مولشەردە جاريالاعان اكتسيالارى ۇكىمەتتىڭ نە ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگتىڭ ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىنادى», – دەلىنگەن قۇجاتتا.
اگەنتتىك توراعاسىن مەملەكەت باسشىسى 6 جىلعا تاعايىندايتىنى انىقتالدى.ونىڭ ءۇش ورىنباسارى بولادى. اگەنتتىك باسقارماسى قازاقستاندا بانك اشۋعا, ساقتاندىرۋ كومپانياسىن جانە ولاردىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارىن قۇرۋعا, بانكتەردىڭ ەنشىلەس ۇيىمىن قۇرۋعا جانە ساتىپ الۋعا, الدەبىر تۇلعانىڭ بانكتىڭ كاپيتالىنا قوماقتى قاتىسۋىنا رۇقسات بەرەدى نەمەسە ودان باس تارتادى. سونىمەن قاتار ەگەر قانداي دا ءبىر بانكتىڭ «كاپيتالى تەرىس مولشەردە بولسا», اگەنتتىك ول بانكتى ءوز اكتسيالارىن جاڭا ينۆەستورعا مىندەتتى تۇردە دەرەۋ ساتۋعا ماجبۇرلەي الادى. جاڭا ينۆەستور ول بانكتىڭ قارجىلىق جاي-كۇيىن قاجەتىنشە جاقسارتاتىنىنا كەپىلدىك بەرۋى كەرەك. ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بۇگىن الماتىدا جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن كەزدە
جاڭا اگەنتتىكتىڭ قۇرىلىمى جانە جالپى شتات سانى ازىرگە بەلگىسىز ەكەنىن ايتتى. بۇل پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ وسى جارلىققا قول قويعاننان كەيىن بەلگىلى بولادى ەكەن. دەمەك, ونىڭ شتاتتىق كەستەسىن دە پرەزيدەنت بەكىتەدى.
«مەملەكەتتىڭ اقشا-كرەديت ساياساتىن جۇرگىزەدى, قارجى جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە جاردەمدەسەدى, ۆاليۋتالىق رەتتەۋ مەن ۆاليۋتالىق باقىلاۋدى, ستاتيستيكالىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىرادى», – دەپ تۇسىندىرەدى ولەگ سمولياكوۆ.
